Odbiór Przeciwpożarowy Budynku: Informacje i Procedura

portalcenter.cl

Odbiór budynku przez straż pożarną to jeden z najważniejszych etapów przed oddaniem obiektu do użytkowania. Niezależnie od tego, czy chodzi o budynek mieszkalny, halę magazynową, obiekt usługowy czy użyteczności publicznej, kontrola przeciwpożarowa ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa ludzi oraz mienia. Procedura ta ma na celu potwierdzenie, że obiekt spełnia wymagania w zakresie ochrony przeciwpożarowej określone w przepisach prawa budowlanego oraz przepisach przeciwpożarowych.

Dla wielu inwestorów wizyta strażaka to najbardziej stresujący moment całego procesu budowlanego. Czy systemy zadziałają? Czy dokumentacja jest kompletna? Dokładne przygotowanie do odbioru minimalizuje ryzyko opóźnień oraz dodatkowych kosztów.

Podstawa prawna odbioru przeciwpożarowego

Zgodnie z art. 56 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 682 z późn. zm.), inwestor, w stosunku do którego nałożono obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, jest obowiązany zawiadomić, zgodnie z właściwością wynikającą z przepisów szczególnych, organy Państwowej Straży Pożarnej oraz Państwowej Inspekcji Sanitarnej - o zakończeniu budowy obiektu budowlanego i zamiarze przystąpienia do jego użytkowania. Organy te zajmują stanowisko w sprawie zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i przepisami.

Tryb ten stosuje się również w przypadku, gdy projekt budowlany obiektu budowlanego nieobjętego obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej lub wymagań higienicznych i zdrowotnych.

Dodatkowo, zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów (Dz. U. z 2010 r., poz. 719 ze zm.), wszystkie urządzenia przeciwpożarowe zaprojektowane w obiekcie powinny być wykonane zgodnie z projektem uzgodnionym przez rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Warunkiem dopuszczenia do ich użytkowania jest przeprowadzenie odpowiednich dla danego urządzenia prób i badań, potwierdzających prawidłowość ich działania.

Rola rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych

Brak uzgodnienia projektu w części branżowej (np. elektrycznej, sanitarnej) przez rzeczoznawcę ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, pomimo braku wymagań wynikających z § 3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 2 grudnia 2015 r. w sprawie uzgadniania projektu budowlanego pod względem ochrony przeciwpożarowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2117), będzie skutkować stwierdzeniem nieprawidłowości przez Państwową Straż Pożarną podczas odbiorów. Może to prowadzić do utrudnień w uzyskaniu stosownej decyzji pozwolenia na użytkowanie obiektu.

W przypadku niektórych inwestycji, inwestor ma dodatkowo obowiązek uzgodnić projekt z rzeczoznawcą do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych. Dotyczy to obiektów budowlanych istotnych ze względu na konieczność zapewnienia ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem.

Kiedy wymagany jest odbiór przez straż pożarną?

Kontrolę przeprowadza lokalna jednostka Państwowej Straży Pożarnej, najczęściej na etapie uzyskiwania pozwolenia na użytkowanie. Odbiór przez PSP jest wymagany w przypadku:

• Nowo wzniesionych budynków.
• Zmiany sposobu użytkowania budynku, np. z mieszkalnego na usługowy, jeśli taka zmiana wpływa na wymagania ochrony przeciwpożarowej.
• Obiektów budowlanych objętych obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie.
• Obiektów, których projekt budowlany wymagał uzgodnienia pod względem ochrony przeciwpożarowej, nawet jeśli nie są objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na użytkowanie.

Klasyczne domy jednorodzinne zazwyczaj nie wymagają zawiadamiania PSP przy odbiorze, chyba że budynek pełni również funkcję użyteczności publicznej lub inną, która generuje dodatkowe ryzyka pożarowe.

Jak wygląda odbiór przez PSP? Proces krok po kroku

Wszystko zaczyna się od złożenia oficjalnego zawiadomienia do właściwego Komendanta Powiatowego lub Miejskiego PSP o zakończeniu budowy i zamiarze przystąpienia do użytkowania obiektu. Przepisy nie regulują, jakie informacje powinno zawierać zawiadomienie oraz jakie dokumenty dołącza się do niego. Państwowa Straż Pożarna sprawdza, czy zawiadomienie o zakończeniu budowy nie ma braków. Jeżeli ma, to skontaktuje się z inwestorem pracownik straży i poinformuje o konieczności ich uzupełnienia.

Termin i czynności kontrolne

Zgodnie z przepisami, organ PSP ma 14 dni od daty otrzymania zawiadomienia na zajęcie stanowiska lub przeprowadzenie kontroli. W tym czasie funkcjonariusz PSP przeprowadza tzw. czynności kontrolno-rozpoznawcze. Jeżeli w ciągu tych 14 dni straż pożarna nie wyda żadnej opinii ani nie przeprowadzi kontroli, uznaje się to za tzw. milczącą zgodę, co oznacza brak sprzeciwu lub uwag.

Kompetentnym organem właściwym PSP jest właściwa terenowo Komenda Miejska lub Powiatowa PSP. W stanowisku stwierdza ona zgodność lub niezgodność wykonania obiektu z projektem budowlanym oraz przepisami przeciwpożarowymi.

Zakres czynności kontrolno-rozpoznawczych

Podczas wizyty na budowie strażak weryfikuje przede wszystkim zgodność wykonania obiektu z projektem budowlanym, który został wcześniej uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych. Zakres czynności kontrolno-rozpoznawczych związanych z odbiorem obejmuje:

• Sprawdzenie zgodności wykonania obiektu z projektem budowlanym.
• Sprawdzenie zgodności wykonania obiektu z wymaganiami ochrony przeciwpożarowej.
• Ocena wykonania uzyskanych odstępstw od przepisów techniczno-budowlanych i ochrony przeciwpożarowej.
• Sprawdzenie wymaganych prawem świadectw dopuszczenia, certyfikatów zgodności, deklaracji zgodności, aprobat technicznych materiałów i wyrobów zastosowanych do wykonania obiektu.
• Sprawdzenie zastosowanych systemów zabezpieczających z zakresu ochrony przeciwpożarowej.

Kluczowe obszary kontroli

Inspektorzy szczególną uwagę przywiązują do następujących elementów:

• Dokumentacja projektowa: Analizowany jest projekt budowlany w zakresie ochrony przeciwpożarowej, uzgodnienia z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych oraz protokoły sprawności instalacji.
• Instalacje przeciwpożarowe: Sprawdza się ich obecność, zgodność z projektem, rozmieszczenie, oznakowanie oraz sprawność działania. Weryfikowane są m.in. protokoły sprawności instalacji hydrantowej, systemu sygnalizacji pożaru (SSP), oddymiania, oświetlenia ewakuacyjnego oraz wyniki prób ciśnieniowych. Szczególną uwagę przykłada się do zasilania urządzeń przeciwpożarowych.
• Drogi ewakuacyjne: Kontroluje się, czy ich długość, szerokość i wysokość są zgodne z projektem i obowiązującymi normami. Sprawdza się również oznakowanie ewakuacyjne - znaki muszą być czytelne, widoczne i zgodne z obowiązującymi przepisami.
• Drzwi przeciwpożarowe: To jeden z najczęściej kontrolowanych elementów, szczególnie w obiektach magazynowych, produkcyjnych i użyteczności publicznej. Ważne jest, aby drzwi posiadały odpowiednie oznaczenia i były zamontowane zgodnie z instrukcją producenta.
• Oddzielenia pożarowe: Straż pożarna sprawdza ściany i stropy, które oddzielają poszczególne części budynku i mają ograniczać rozprzestrzenianie się ognia.
• Dostęp dla jednostek ratowniczo-gaśniczych: Weryfikowany jest dostęp do obiektu dla służb ratowniczych oraz zewnętrzne zaopatrzenie w wodę do celów przeciwpożarowych (hydrant zewnętrzny, zbiornik przeciwpożarowy lub inne źródło wody).
• Instrukcja bezpieczeństwa pożarowego: W wielu obiektach wymagana jest instrukcja, która powinna zawierać m.in. warunki ochrony przeciwpożarowej, sposoby postępowania na wypadek pożaru oraz zasady ewakuacji.
• Oznakowanie: Sprawdza się, czy znaki ewakuacyjne i ppoż. są prawidłowo rozmieszczone i widoczne.

Po zakończeniu czynności kontrolno-rozpoznawczych przedstawiciel Komendy Powiatowej/Miejskiej PSP sporządza protokół dokumentujący ustalenia z kontroli.

Jakie dokumenty przygotować do odbioru przez PSP?

Przygotowanie kompletnej „papierologii” to połowa sukcesu. Inwestor powinien przygotować i przedstawić następujące dokumenty i protokoły odbiorów technicznych urządzeń (instalacji) mających wpływ na bezpieczeństwo:

Dokumenty podstawowe

• Pozwolenie na budowę.
• Projekt budowlany (uzgodniony z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych - jeśli taki jest wymóg).
• Oryginał dziennika budowy.
• Oświadczenie kierownika budowy o zgodności wykonania obiektu budowlanego z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami przeciwpożarowymi.
• Dokumentacja budowy z naniesionymi zmianami dokonanymi w toku wykonywania robót oraz geodezyjnymi pomiarami powykonawczymi (np. inwentaryzacja geodezyjna powykonawcza).
• Dokumentacja dotycząca urządzeń przeciwpożarowych (dobranych w sposób dostosowany do wymagań wynikających z przyjętego scenariusza rozwoju zdarzeń), takich jak stałe urządzenia gaśnicze, system sygnalizacji pożaru, instalacja wodociągowa przeciwpożarowa, urządzenia oddymiające itp. - jeśli są wymagane.

Protokoły badań, przeglądów lub konserwacji

• Stanu technicznej sprawności i pomiaru odporności izolacji przewodów instalacji elektrycznej.
• Oświetlenia awaryjnego (jeśli jest taki wymóg).
• Stanu technicznej sprawności i pomiaru odporności uziemień instalacji odgromowej.
• Sprawdzenia stanu technicznej sprawności instalacji kominowej (dymowej, spalinowej i wentylacyjnej) z uwzględnieniem drożności przewodów.
• Sprawdzenia stanu technicznej sprawności i szczelności instalacji gazowej.
• Pomiaru ciśnienia i wydajności hydrantów przeciwpożarowych wewnętrznych i zewnętrznych.
• Badań innych instalacji, o ile mają wpływ na warunki ochrony przeciwpożarowej.

Inne dokumenty

• Protokoły zabezpieczenia elementów konstrukcji budynków (stalowych, drewnianych itp.).
• Certyfikaty zgodności, aprobaty techniczne, świadectwa dopuszczenia do stosowania, klasyfikacje ogniowe itp. dotyczące elementów zastosowanych w budynkach, mających wpływ na bezpieczeństwo pożarowe (m.in. drzwi ppoż., zabezpieczenia przepustów instalacyjnych itd.).

Upewnij się, że wszystkie protokoły są podpisane przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami. Nawet drobne niedopatrzenia mogą skutkować sprzeciwem straży pożarnej.

Audyt przedodbiorowy i wewnętrzny audyt przeciwpożarowy

W praktyce najczęstsze problemy pojawiają się w przypadku niezgodności wykonania z projektem, braku wymaganych dokumentów oraz niedziałających systemów przeciwpożarowych. Aby zwiększyć szanse na pozytywny wynik odbioru, warto wcześniej przeprowadzić wewnętrzny audyt przeciwpożarowy.

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 2057 z późn. zm.), właściciel budynku, obiektu budowlanego lub terenu, zapewniając ich ochronę przeciwpożarową, jest obowiązany do szeregu działań, w tym:

• Przestrzegania przeciwpożarowych wymagań techniczno-budowlanych, instalacyjnych i technologicznych.
• Wyposażania budynku, obiektu budowlanego lub terenu w wymagane urządzenia przeciwpożarowe i gaśnice.
• Zapewnienia przeglądów technicznych, konserwacji oraz napraw urządzeń przeciwpożarowych i gaśnic, w sposób gwarantujący ich sprawne i niezawodne funkcjonowanie.
• Zapewnienia osobom przebywającym w budynku, obiekcie budowlanym lub na terenie, bezpieczeństwa i możliwości ewakuacji.
• Przygotowania budynku, obiektu budowlanego lub terenu do prowadzenia akcji ratowniczej.
• Zapoznawania pracowników z przepisami przeciwpożarowymi.
• Ustalania sposobów postępowania na wypadek powstania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia.

Audyt przeciwpożarowy (audyt ppoż.) to analiza faktycznego stanu bezpieczeństwa pożarowego i zgodności obiektu i terenu z obowiązującymi przepisami przeciwpożarowymi. Umożliwia zidentyfikowanie wszystkich nieprawidłowości bez konsekwencji prawnych, pozwalając na ich usunięcie w dogodnym terminie i uniknięcie ewentualnych sankcji.

Co zawiera audyt z zakresu ochrony przeciwpożarowej?

Audyt ogólny z zakresu ochrony przeciwpożarowej obejmuje sprawdzenie m.in.:

• Warunków ochrony przeciwpożarowej.
• Procedur postępowania w razie wystąpienia pożaru lub innego zagrożenia w obiekcie.
• Posiadanej dokumentacji.
• Wyposażenia obiektu (systemy pożarowe, sprzęt gaśniczy).
• Dróg pożarowych.
• Terminowości przeglądów urządzeń mających wpływ na bezpieczeństwo pożarowe.
• Oznakowania kierunków ewakuacji oraz urządzeń przeciwpożarowych.

Istnieje również możliwość wykonania audytu ukierunkowanego na konkretną dziedzinę, np. na stan instalacji elektrycznej. Dobrym rozwiązaniem jest również współpraca z rzeczoznawcą ds. zabezpieczeń przeciwpożarowych, który pomoże wychwycić ewentualne nieprawidłowości przed oficjalną kontrolą.

W ramach usługi przygotowania do odbioru obiektu przez Państwową Straż Pożarną wykonuje się szereg działań mających na celu jego sprawdzenie oraz dostosowanie do zgodności wykonania z przepisami oraz z projektem budowlanym. Przygotowuje się także powiadomienie do właściwej miejscowo Komendy Powiatowej/Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej.

tags: #odbior #przeciwpozarowy #budynku