Wprowadzenie do ospy wietrznej i szczepień
Rocznie w polskich przychodniach odnotowuje się około 150-220 tysięcy zachorowań na ospę wietrzną, a zdecydowaną większość pacjentów stanowią dzieci do 10. roku życia. Jednocześnie nawet 1300 osób każdego roku trafia do szpitala z powodu jej ciężkiego przebiegu. Ospa wietrzna zaliczana jest do ostrych chorób zakaźnych i jest jednym z najbardziej zaraźliwych schorzeń, wywołanym przez wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV) z rodziny Herpesviriadae. Wśród charakterystycznych objawów ospy wietrznej wymienić należy wysypkę, której często towarzyszy wysoka gorączka, złe samopoczucie, bóle głowy i mięśni oraz powiększenie węzłów chłonnych.
W zdecydowanej większości przypadków przebieg ospy wietrznej jest łagodny. Jednakże, w około 2-6% przypadków mogą wystąpić groźne dla zdrowia, a nawet życia, powikłania. Należą do nich między innymi zapalenie mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, sepsa oraz zapalenie płuc. Ospa wietrzna ma również cięższy przebieg u osób dorosłych, powyżej 20. roku życia.
Profilaktyka ospy wietrznej: Szczepienie ochronne
Szczepienie ochronne przeciwko ospie wietrznej jest skutecznym sposobem zapobiegania zachorowaniu i jego powikłaniom. W szczepieniach wykorzystywana jest szczepionka z żywym, ale osłabionym szczepem wirusa. Podawane są dwie dawki szczepionki, co zapewnia długotrwałą ochronę. Jest to bezpieczna i dobrze tolerowana przez dzieci procedura, która rzadko kiedy powoduje wystąpienie niepożądanych odczynów poszczepiennych.
Skuteczność szczepionki jest bardzo wysoka i przekracza 95%. Oznacza to, że w 95 na 100 zaszczepionych dzieci nie wystąpią objawy ani powikłania choroby. Jednocześnie szczepionka chroni w 98-100% przed ciężkim lub umiarkowanym przebiegiem ospy wietrznej. Dzięki szczepieniom można uchronić dzieci przed objawami i potencjalnie groźnymi powikłaniami, zapewniając ochronę na całe życie.
Kiedy i jak wykonać szczepienie?
Zaleca się szczepienie pierwszą dawką od 9. miesiąca życia, a najlepiej po ukończeniu przez dziecko roku. Drugą dawkę podaje się w odstępie co najmniej 6 tygodni od pierwszej, co zapewnia jeszcze lepszą odporność. Samo podanie preparatu, oprócz lekarza, może wykonać również pielęgniarka. Pacjent lub jego opiekunowie prawni są zobowiązani do wcześniejszego wykupienia preparatu w aptece na podstawie recepty.
Warto zaznaczyć, że wirus szczepionkowy w żadnym przypadku nie przenosi się i nie zakaża osób z bliskiego otoczenia osoby zaszczepionej. Nawet po szczepieniu istnieje niewielka możliwość zachorowania, jednakże przebieg choroby będzie znacznie łagodniejszy.
Dla kogo jest szczepionka przeciwko ospie wietrznej?
W Polsce szczepienie przeciwko ospie wietrznej jest zalecane osobom szczególnie narażonym na zachorowanie. Obejmuje to przede wszystkim dzieci do 12. roku życia. Szczepienie jest również wskazane dla osób cierpiących z powodu chorób, które mogą prowadzić do ciężkiego przebiegu ospy, takich jak ostra białaczka czy upośledzenie odporności.
Szczególne grupy ryzyka obejmują: - Dzieci do 12. roku życia zakażone wirusem HIV.
- Dzieci z upośledzeniem odporności, u których stwierdzono wysokie ryzyko ciężkiego przebiegu choroby.
- Dzieci przed chemioterapią lub leczeniem immunosupresyjnym.
- Dzieci z ostrą białaczką limfoblastyczną, zwłaszcza w okresie remisji.
- Dzieci do 12. roku życia z otoczenia osób z wymienionych wyżej grup, które jeszcze nie chorowały na ospę wietrzną.
- Dzieci do 12. roku życia przebywające w placówkach opiekuńczych, takich jak rodzinne domy dziecka, żłobki, przedszkola, zakłady pielęgnacyjno-opiekuńcze, domy pomocy społecznej.
- Kobiety, które nie chorowały na ospę wietrzną, a planują ciążę.
Decyzję o konieczności szczepienia, zwłaszcza w przypadku wskazań środowiskowych, podejmuje lekarz pierwszego kontaktu lub pediatra w przypadku dzieci.
Przeciwwskazania do podania szczepionki
Istnieją pewne przeciwwskazania do podania szczepionki przeciwko ospie wietrznej. Należą do nich:
- Gorączka.
- Chłoniaki.
- Choroby nowotworowe z zajęciem układu chłonnego lub szpiku.
- Ciężkie reakcje alergiczne na składniki uprzednio podanych szczepionek.
- Przyjmowanie radioterapii w odstępie krótszym niż pół roku.
- Niska odporność humoralna.
- Przyjmowanie salicylanów.
- Ciąża.
Warto więc przed szczepieniem skonsultować się z lekarzem w celu oceny indywidualnego stanu zdrowia.
Ospa wietrzna: Okres zakaźny i inkubacja
Ospa wietrzna przenosi się bardzo szybko i z dużą łatwością drogą kropelkową. Możliwe jest także zarażenie poprzez kontakt ze zmianami skórnymi chorego (pęcherzykami) i sączącym się z nich płynem. Okres zakaźny rozpoczyna się na 1-2 dni przed pojawieniem się „pęcherzyków” i trwa do momentu ich wyschnięcia.
Sama inkubacja, czyli czas od chwili zakażenia do pojawienia się pierwszych symptomów choroby, to najczęściej od 10 do 21 dni. Ospa wietrzna ma również charakter sezonowy, z największą liczbą zachorowań odnotowywaną w okresie jesienno-zimowym.
Szczepionka Varilrix - informacje
Jednym z dostępnych preparatów do szczepienia przeciw ospie wietrznej jest szczepionka Varilrix. Stosuje się ją u niemowląt, które ukończyły 9. miesiąc życia, a także u osób dorosłych w ramach czynnego uodpornienia przeciw ospie. Szczepionka Varilrix jest szczególnie zalecana dla osób należących do grup ryzyka.
Dawkę i częstotliwość podania szczepionki ustala lekarz. Przeciwwskazaniem do jej stosowania jest uczulenie na którykolwiek ze składników leku, nadwrażliwość na neomycynę lub wystąpienie nadwrażliwości po podaniu innej szczepionki przeciw ospie wietrznej.
Aplikacji szczepionki mogą towarzyszyć ból lub zaczerwienienie w miejscu podania. Należy pamiętać, że szczepionki mogą wpływać na wynik niektórych badań laboratoryjnych, takich jak test skórny na gruźlicę. Szczepionka Varilrix u niektórych zaszczepionych osób może nie zapewniać całkowitej ochrony przed ospą.
Proces kwalifikacji i rejestracji na szczepienie w Olsztynie
Aby wykonać szczepienie przeciwko ospie wietrznej, niezbędne jest uzyskanie kwalifikacji do szczepienia od lekarza. Koszt kwalifikacji nie jest objęty ceną szczepionki. Po kwalifikacji pacjent jest wpisywany na listę osób oczekujących.
Wojewódzki Specjalistyczny Szpital Dziecięcy w Olsztynie posiada status Certyfikowanego Centrum Medycyny Podróży dla Dzieci i Dorosłych. W ramach poradni medycyny podróży dostępna jest profilaktyka chorób zakaźnych, w tym szczepienia ochronne. Rejestracji na wizyty można dokonać pod numerem telefonu: 89 539 33 63 (rejestracja Poradni Medycyny Rodzinnej) lub osobiście w głównej rejestracji szpitala w godzinach pracy placówki.
Pacjenci posiadający Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego mają prawo do świadczeń medycznych pilnych. Osoby, które nie mogą zgłosić się na umówioną wizytę, są zobowiązane do powiadomienia o tym poradni.