Państwowa Straż Pożarna, realizując swoje ustawowe zadania, wykorzystuje specjalistyczny sprzęt i pojazdy o różnorodnych funkcjach. Pojazdy te są dostosowane do charakteru wykonywanych działań ratowniczo-gaśniczych, a także działań statutowych, takich jak akcje prewencyjne.
Podstawy prawne i standaryzacja
Wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego, ochronie zdrowia, życia i mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, wymagają dopuszczenia do użytkowania. Proces ten regulowany jest przez rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji. Obecnie obowiązujące przepisy to m.in.:
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. Nr 143 poz. 1002 z późn. zm.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2010 nr 85 poz.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 maja 2018 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2018 poz.).
- Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 października 2022 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania (Dz.U. 2022 poz.).
Na stronie internetowej www.monit.straz.gov.pl dostępna jest aplikacja do zgłaszania uwag i propozycji zmian w powyższych rozporządzeniach.
W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie typów samochodów pożarniczych i ich minimalnego wymaganego wyposażenia. System ten dotyczy również innych środków transportu.
Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. Wytyczne te zawierają ogólne zasady systemu standaryzacji, zasady tworzenia nowych standardów wyposażenia lub nowelizacji istniejących, a także zasady służbowego stosowania standardów przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.
Standaryzacja wyposażenia jest systemem otwartym, co umożliwia dodawanie nowych standardów wyposażenia jako kolejnych załączników do wytycznych. Nowe standardy są opracowywane pod nadzorem Biura Logistyki KG Państwowej Straży Pożarnej we współpracy z KCKRiOL oraz CNBOP-PIB, w zależności od potrzeb zgłaszanych przez jednostki organizacyjne Państwowej Straży Pożarnej.
Charakterystyka operacyjnego wozu strażackiego
Operacyjny wóz strażacki to specjalnie przygotowany i oznakowany pojazd wykorzystywany przez straż pożarną do udziału w akcjach ratowniczo-pożarniczych. W większości państw pojazdy te mają czerwone barwy i posiadają uprzywilejowanie w ruchu drogowym.
Rodzaje wozów strażackich
W zależności od konstrukcji i przeznaczenia, wozy strażackie można podzielić na kilka kategorii:
Samochody z podnośnikiem hydraulicznym
Stanowią one składaną konstrukcję z koszem ratowniczym, która może składać się z jednego sztywnego lub teleskopowo wysuwanego elementu, kilku takich elementów, mechanizmu nożycowego, lub ich kombinacji, z drabiną lub bez drabiny.
Klasyfikacja terenowa
W zależności od zdolności do poruszania się w określonych warunkach terenowych, wyróżniamy samochody pożarnicze:
- Miejskie
- Uterenowione
- Terenowe
O przynależności do danej klasy decydują parametry terenowe, takie jak kąty natarcia, zejścia i rampowy, prześwit oraz prześwit pod osią.
Wymagania dotyczące pojazdów używanych
Do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej mogą być wprowadzone używane pojazdy pożarnicze, pod warunkiem, że nie są starsze niż 30 lat od daty pierwszej rejestracji poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej i były używane przez co najmniej 5 lat na terenie innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Republiki Turcji lub państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) będących stroną umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym. Źródło: art. 7a ust. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.
Identyfikacja pojazdów
Pojazdy strażackie są zazwyczaj oznaczone uniwersalnym numerem umożliwiającym ich identyfikację w czasie akcji. W Polsce jest to numer operacyjny, którego sposób numerowania określa załącznik do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. w sprawie gospodarki transportowej w jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej.
Numer operacyjny składa się z trzech części:
- Prefiks: Trzycyfrowy numer określający powiat i typ jednostki.
- Oznaczenie województwa: Jednoliterowe oznaczenie województwa.
- Sufiks: Dwucyfrowy numer pojazdu, który w przypadku pojazdów PSP oznacza rodzaj (typ) pojazdu oraz przeznaczenie sprzętu.
Budowa i wyposażenie
Pojazd oraz elementy jego wyposażenia muszą być kompatybilne ze sprzętem, dla którego wydano dopuszczenie do użytkowania na podstawie art. 7 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. Żaluzje, drzwi, klapy, szuflady i tace ładunkowe powinny być łatwe w obsłudze i działać bez zacięć.
Podwozie i nadwozie
Podwozie: Pojazdy pożarnicze najczęściej bazują na podwoziach seryjnych samochodów, o odpowiednio dobranych zespołach i parametrach.
Nadwozie: Struktury nośne nadwozi, zbiorniki i środki gaśnicze wykonuje się ze stali nierdzewnej.
Specjalistyczne zabudowy i zastosowania
Ostatnio coraz częściej spotyka się nowoczesne rozwiązania zabudowy pojazdów specjalistycznych. Przykładem może być nowy Ford Ranger, który posłużył jako baza do zabudowy pod samochód pożarniczo-gaśniczy dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Orońsku. Firma FC Autosystem z Częstochowy przygotowała zabudowę na bazie wersji z podwójną kabiną, modyfikując i wzmacniając Rangera, aby zapewnić mu mobilność w trudnych warunkach.
Taka zabudowa często obejmuje:
- Zawieszenie pneumatyczne: Zastosowane na tylnej osi z automatyczną regulacją ciśnienia, utrzymuje wysokość nadwozia i stabilność niezależnie od obciążenia.
- Maszt oświetleniowy LED: Wysuwany automatycznie, z możliwością sterowania głowicą dla precyzyjnego oświetlenia miejsca działań.
- Kontener z podestem roboczym i drabinką: Ułatwiający dostęp.
- Skrytki na sprzęt: Zamykane wodoodpornymi i pyłoszczelnymi żaluzjami, z dostępem z trzech stron.
Pojazdy operacyjne - pickupy i samochody dostawcze
Samochody typu pickup, z zabudowaną przestrzenią ładunkową, są często wybierane do celów operacyjnych, głównie ze względu na uterenowione lub terenowe podwozie umożliwiające poruszanie się w trudnym terenie. Są one wykorzystywane również do przewozu drobnego sprzętu, żywności lub jako samochody rozpoznawcze.
Jednakże, samochody typu pickup nie są jedynym rozwiązaniem. Możliwe jest dostosowanie pojazdów dostawczych, które oferują znacznie więcej możliwości niż popularne „terenówki”. Bryłę takiego pojazdu można podzielić na trzy części:
- Przestrzeń pasażerską
- Przestrzeń pasażersko-użytkową
- Przestrzeń transportową
Taki podział przestrzeni daje większe możliwości wykorzystania pojazdu w celach operacyjnych w porównaniu do pickupów. Z tego względu w zachodnioeuropejskich jednostkach straży pożarnej pojazdy dostawcze są wykorzystywane jako podstawowe pojazdy operacyjne do działań ratowniczo-gaśniczych.
Przestrzeń pasażersko-użytkowa
Najważniejszym atutem pojazdów dostawczych jest przestrzeń pasażersko-użytkowa, która oferuje szerokie spektrum wykorzystania na miejscu zdarzenia o różnym charakterze (poszukiwawczo-ratowniczym, pożarowym, chemicznym, ratowniczym). Zabudowana na etapie karosacji pojazdu, umożliwia ergonomiczną pracę z dokumentacją w warunkach zadaszenia, chroniąc ją przed warunkami atmosferycznymi. Sporządzanie dokumentacji w czystych i czytelnych warunkach ma kluczowe znaczenie prawne.
Dzięki tej przestrzeni możliwy jest również montaż i ergonomiczne wykorzystanie sprzętu elektronicznego (laptopy, drukarki), a także udzielanie pomocy medycznej z dala od ciekawskich spojrzeń i niekorzystnych warunków pogodowych.
Przestrzeń ładunkowa
Przestrzeń ładunkowa może być odpowiednio przygotowana pod konkretne potrzeby, pozwalając na transport różnorodnego sprzętu.
Należy pamiętać, że chociaż pickupy są często kojarzone z jazdą w trudnym terenie, samochody dostawcze również są produkowane w wersjach uterenowionych, co zwiększa ich wszechstronność operacyjną.
tags: #operacyjny #woz #strazacki #wymagania