Operat Przeciwpożarowy przy Budowie: Informacje i Koszt

Zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego przy prowadzeniu działalności jest kluczowym elementem ochrony życia i mienia. Operat przeciwpożarowy to specjalistyczna dokumentacja niezbędna do zapewnienia bezpieczeństwa pożarowego w obiektach budowlanych oraz podczas prowadzenia działalności gospodarczej, zwłaszcza tej związanej z gospodarką odpadami. W artykule wyjaśniamy, czym dokładnie jest operat przeciwpożarowy, kto musi go posiadać, jakie są wymagania oraz jak uzyskać ten dokument.

Czym jest operat przeciwpożarowy? Definicja i przepisy

Operat przeciwpożarowy to dokument zawierający kompleksową analizę zagrożeń pożarowych oraz zalecenia dotyczące zapobiegania pożarom i działań ratowniczych w przypadku ich wystąpienia. Określa on wymagania wynikające z warunków ochrony przeciwpożarowej instalacji, obiektu budowlanego lub jego części, a także innych miejsc magazynowania odpadów.

W przeciwieństwie do ogólnych Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP), operat ppoż. jest dokumentem ściśle powiązanym z Ustawą o odpadach (a konkretnie z jej nowelizacją, która weszła w życie w 2018 roku, a następnie w 2019 r.). Ustawa z dnia 20 lipca 2018 r. o zmianie ustawy o odpadach oraz niektórych innych ustaw przedstawiła inicjatywy mające na celu rozwiązanie kwestii porzucania i przechowywania odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych oraz uregulowanie sytuacji firm/osób/obiektów działających niezgodnie z prawem w obszarze gospodarki odpadami. Zmiany w akcie prawnym były konsekwencją poprzedzających je licznych pożarów składowisk odpadów, mających na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa w zakresie ochrony przeciwpożarowej w branży odpadowej. Operat przeciwpożarowy to dokument, który zawiera informacje o warunkach ochrony przeciwpożarowej w określonej instalacji, obiekcie (jego części) lub miejscu magazynowania odpadów.

Różnica między operatem przeciwpożarowym a Instrukcją Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP)

• Instrukcja Bezpieczeństwa Pożarowego (IBP): Dotyczy sposobu zachowania się w razie pożaru i warunków ewakuacji. Jest wymagana m.in. dla wszystkich budynków użyteczności publicznej, produkcyjnych i magazynowych.
• Operat przeciwpożarowy: Dotyczy gospodarki odpadami. Stanowi obowiązkowy załącznik do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Warto wspomnieć, że operat nie ma nic wspólnego z Instrukcją Bezpieczeństwa Pożarowego dla obiektu, która jest odrębnym dokumentem.

Kiedy jest wymagany operat ppoż.? Konkretne przypadki

Obowiązek opracowania operatu przeciwpożarowego nakłada art. 42 ust. 4b ustawy o odpadach (Dz. U. z 2019 r. poz. 701, 730). Każdy podmiot prowadzący działalność związaną ze zbieraniem, przetwarzaniem lub wytwarzaniem odpadów palnych będzie zmuszony uzyskać zezwolenie na tę działalność.

Operat przeciwpożarowy jest wymagany dla podmiotów, które zbierają, magazynują, przetwarzają lub wytwarzają odpady palne. Stanowi on obowiązkowy załącznik do wniosku o:

• Zezwolenie na zbieranie odpadów (np. punkt skupu surowców wtórnych, baza przeładunkowa).
• Zezwolenie na przetwarzanie odpadów (np. zakład recyklingu, sortownia).

Brak operatu przeciwpożarowego lub jego nieprawidłowe opracowanie może skutkować sankcjami prawno-administracyjnymi, paraliżem działalności firmy z branży odpadowej, oraz narażeniem na ryzyko życia i zdrowia osób przebywających w obiekcie, a także strat materialnych.

Wyłączenia z obowiązku

Nie każdy odpad wymaga sporządzenia operatu. Przepisy przewidują wyłączenia dla odpadów niepalnych. Jeśli firma gromadzi wyłącznie odpady, które nie są palne (np. gruz, czyste szkło, ziemia), organ wydający zezwolenie może odstąpić od wymogu przedstawienia operatu. Możliwe jest zwolnienie z obowiązku przedkładania operatu, jeśli udowodni się (poprzez opinię rzeczoznawcy), że odpady są całkowicie niepalne (np. ziemia, kamienie, czysty gruz betonowy).

Kto może sporządzić operat przeciwpożarowy?

Operat może być sporządzony przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje, wiedzę i doświadczenie w dziedzinie bezpieczeństwa pożarowego oraz przepisów dotyczących ochrony przeciwpożarowej.

• Rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych: To osoba posiadająca najwyższe uprawnienia w branży, nadawane przez Komendanta Głównego PSP. Jest to dokument, którego nie można napisać samodzielnie lub zlecić „zwykłemu” inspektorowi BHP.
• Inżynier pożarnictwa lub inżynier w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego: W przypadku mniejszych ilości odpadów lub mniej ryzykownych materiałów, przepisy dopuszczają sporządzenie dokumentu przez takie osoby (art. 42 ust. 4c ustawy o odpadach).
• Osoby posiadające tytuł zawodowy inżynier pożarnictwa albo tytuł zawodowy inżynier i dyplom ukończenia studiów w Szkole Głównej Służby Pożarniczej w zakresie inżynierii bezpieczeństwa w specjalności inżynieria bezpieczeństwa pożarowego wydany do dnia 30 września 2019 r.: Gdy organem właściwym (organem wydającym zezwolenie) jest Starosta.

Konieczne jest, by operat przeciwpożarowy sporządziła osoba, która zna wszystkie pojęcia związane z przetwarzaniem, zbieraniem i magazynowaniem odpadów.

Co musi zawierać operat ppoż.?

Prawidłowo przygotowany dokument to kompleksowa analiza inżynierska. Operat przeciwpożarowy to dokument, który zawiera informacje o warunkach ochrony przeciwpożarowej w określonej instalacji, obiekcie (jego części) lub miejscu magazynowania odpadów. Główne elementy to warunki ochrony przeciwpożarowej, wynikające z przeznaczenia obiektu, sposobu użytkowania, prowadzonego procesu technologicznego.

Kluczowe elementy operatu przeciwpożarowego:

• Warunki ochrony przeciwpożarowej: Określenie sposobu zabezpieczenia pod względem pożarowym miejsca, w którym gospodaruje się odpadami.
• Masa i rodzaje odpadów: Szczegółowe informacje dotyczące magazynowanych odpadów (ich właściwości palne). W operacie należy jednoznacznie wskazać - zarówno w części opisowej, jak i graficznej - sześciocyfrowe kody odpadów oraz ich nazwę (zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów).
• Miejsca magazynowania: Precyzyjne określenie stref, gdzie odpady będą składowane (z podziałem na sekcje i z zachowaniem wymaganych odległości - tzw. "strefy pożarowe"). Zarówno w części opisowej, jak i graficznej operat przeciwpożarowy powinien jasno wskazywać lokalizację magazynowania odpadów palnych. Obie części muszą być ze sobą spójne.
• Sposób magazynowania: Opis metody składowania odpadów oraz technicznych możliwości ich magazynowania.
• Warunki terenowe: Analiza warunków terenowych, na których znajduje się obiekt, wpływających na możliwość zbierania, przetwarzania i wytwarzania odpadów.
• Zabezpieczenia przeciwpożarowe: Określenie wymaganej ilości wody do gaszenia pożaru, odpowiednich urządzeń przeciwpożarowych, instrukcji bezpieczeństwa pożarowego, planów ewakuacyjnych.
• Proces zarządzania odpadami: Opis i wdrożenie procesu zarządzania odpadami w obiekcie, w zależności od rodzaju i ilości odpadów.
• Informacje formalno-prawne: Akty prawne, na podstawie których opracowano operat (np. Ustawa o ochronie przeciwpożarowej, Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji).
• Informacje z zakresu ochrony przeciwpożarowej: Specyfika zakładu i procesu technologicznego.

Dodatkowo, operat ochrony przeciwpożarowej określa górne limity ilości poszczególnych rodzajów odpadów, które mogą być przechowywane na terenie przedsiębiorstwa. W obiektach budowlanych, ich częściach oraz miejscach przeznaczonych do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów konieczne jest zastosowanie Instrukcji Bezpieczeństwa Pożarowego, o której mowa w przepisach dotyczących ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów. Dodatkowym obowiązkiem jest konieczność przeprowadzenia ćwiczeń w zakresie postępowania na wypadek pożaru.

Proces uzyskania operatu przeciwpożarowego

Proces uzyskania operatu przeciwpożarowego składa się z kilku etapów, które wymagają współpracy z wykwalifikowanym rzeczoznawcą ppoż.

Etapy przygotowania i uzgadniania operatu:

1. Kontakt z rzeczoznawcą: Pierwszym krokiem jest kontakt ze specjalistą, który oceni potrzeby oraz zakres dokumentacji.
2. Analiza obiektu i działalności: Zebranie informacji o budynku, sposobie użytkowania i zagrożeniach. Firma, która zleca stworzenie operatu, jest zobowiązana do dostarczenia dokumentacji dotyczącej obiektu. Ekspert musi przeanalizować wszystkie te elementy, aby wybrać najbardziej optymalne rozwiązanie pod względem kosztów, nakładu pracy oraz zgodności z obowiązującymi przepisami. Jeśli wszystkie plany i dokumenty techniczne są dostępne i aktualne, wpływa to na szybszy przebieg prac.
3. Wizja lokalna: Weryfikacja panujących warunków w obiekcie podczas wizji lokalnej.
4. Przygotowanie dokumentu: Stworzenie operatu zgodnie z wymogami prawnymi i technicznymi. Nasz doświadczony zespół skrupulatnie analizuje ryzyko pożarowe w zakładzie, biorąc pod uwagę specyfikę procesów technologicznych oraz rodzaje odpadów obecnych na terenie obiektu.
5. Złożenie dokumentu do PSP: Dokument jest przekazywany miejscowej Komendzie Powiatowej lub Miejskiej Państwowej Straży Pożarnej. Komendant Powiatowy/Miejski PSP ma ustawowo 14 dni na wydanie postanowienia w sprawie uzgodnienia operatu.
6. Kontrola straży pożarnej: Po przedłożeniu operatu i innej dokumentacji, Państwowa Straż Pożarna przeprowadza obligatoryjną kontrolę, podczas której sprawdzany jest stan instalacji, obiektu oraz miejsc magazynowania odpadów.
7. Wydanie postanowienia: Po przeprowadzeniu kontroli komendant PSP decyduje o wydaniu postanowienia na podstawie informacji, czy zostały spełnione wszystkie wymagania dotyczące ochrony przeciwpożarowej oraz w obszarze zgodności z warunkami zabezpieczeń ppoż., które zostały zawarte w operacie. Bez prawidłowego opracowania operatu przeciwpożarowego Państwowa Straż Pożarna nie wyda pozytywnego postanowienia w zakresie możliwości składowania odpadów.
8. Uzyskanie zezwolenia: Zezwolenie na zbieranie, przetwarzanie czy wytwarzanie odpadów wydawane jest dopiero po uzyskaniu pozytywnego postanowienia. Operat stanowi obowiązkowy załącznik do wniosku o wydanie zezwolenia na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Dołącza się go do wniosku, którego adresatem jest marszałek województwa lub regionalny dyrektor ochrony środowiska bądź starosta, razem z wyżej wspomnianym postanowieniem wydawanym przez funkcjonariusza straży pożarnej.

Operat jest ważny tak długo, jak aktualne jest zezwolenie na zbieranie/przetwarzanie odpadów, do którego był załącznikiem.

Koszt operatu przeciwpożarowego

Koszt sporządzenia operatu może być ustalany na podstawie stawki godzinowej lub jako stała opłata za cały projekt. Ostateczna cena operatu przeciwpożarowego zależy od wielu czynników, takich jak:

• Rodzaj i wielkość obiektu/obszaru: Im większy obiekt, tym więcej czasu trzeba poświęcić na ocenę sytuacji związaną z postępowaniem z odpadami, a tym samym przygotowaniem dokumentacji. Każdy obiekt i rodzaj działalności wymagają innego zakresu prac.
• Stopień skomplikowania instalacji przeciwpożarowych: Złożoność systemów zabezpieczeń wpływa na pracochłonność opracowania.
• Rodzaj i ilość magazynowanych odpadów: W zależności od rodzaju i ilości odpadów w obiekcie należy dobrać odpowiednie zabezpieczenia oraz skonstruować i wdrożyć proces zarządzania odpadami. Właściwości palne odpadów mają istotny wpływ na zakres opracowania.
• Prowadzona działalność: Specyfika procesu technologicznego w zakładzie.
• Wymagania prawne: Różnice w przepisach w zależności od lokalizacji czy rodzaju działalności.
• Dostępność dokumentacji: Jeśli plany i dokumenty techniczne są dostępne i aktualne, może to obniżyć koszt.
• Dodatkowe analizy: Jeśli potrzebne są dodatkowe analizy lub dokumenty (np. opinia rzeczoznawcy ppoż.), wpływa to na cenę.
• Organ wydający zezwolenie: Właściwość organu może wpłynąć na szczegółowość wymagań.

Do ustalenia dokładnej ceny często konieczne jest wykonanie bezpłatnej wizji lokalnej. Warto jednak pamiętać, że cena sporządzenia operatu może być inwestycją w bezpieczeństwo osób i mienia oraz w zgodność z przepisami prawnymi. Posiadanie operatu przeciwpożarowego to nie tylko obowiązek, ale także inwestycja w bezpieczeństwo oraz spokój właścicieli i pracowników.

Ważne aspekty odpowiedzialności i zgodności z prawem

Odpowiedzialność właściciela lub zarządcy obiektu: Posiadanie aktualnego i kompletnego operatu ppoż. jest dowodem dbałości o bezpieczeństwo oraz spełnienia wymagań prawnych.

Ustawy i Rozporządzenia regulujące kwestie operatu przeciwpożarowego:

• Ustawa o ochronie przeciwpożarowej - Dz. U. z 2024 r. poz. 275 t.j.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów - Dz. U. z 2023 r. poz. 822 t.j.
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów - Dz. U. z 2020 r. poz. 296.

tags: #operat #pozarowy #przy #budowie #koszt #czy