Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) to stowarzyszenie, które jednocześnie pełni funkcję jednostki ochrony przeciwpożarowej. Jest to formacja umundurowana, wyposażona w specjalistyczny sprzęt, przeznaczona przede wszystkim do walki z pożarami, klęskami żywiołowymi oraz innymi miejscowymi zagrożeniami. Jednostki OSP, obok Państwowej Straży Pożarnej, wykonują zadania przewidziane ustawą, stanowiąc kluczowy element krajowego systemu bezpieczeństwa.
Kontekst prawny: Ustawa o Ochotniczej Straży Pożarnej
Ostatnio opublikowany projekt Ustawy o Ochotniczej Straży Pożarnej ma na celu uregulowanie i podniesienie statusu prawnego jednostek OSP w jednym akcie prawnym rangi ustawowej. Jego kluczowym założeniem jest wzmocnienie funkcjonowania OSP we wzajemnych relacjach z gminą, której zadania w zakresie ochrony przeciwpożarowej wykonują. Dodatkowo, ustawa ma przyznać druhom długo oczekiwany dodatek emerytalny, jednolitą legitymację oraz inne uprawnienia.
Proces konsultacji i wprowadzone korekty
W mediach pojawiły się szereg błędnych interpretacji zapisów projektu, co doprowadziło do potrzeby szerokich konsultacji społecznych. Prowadzone z udziałem członków OSP konsultacje mają doprowadzić do wspólnych i konstruktywnych wniosków. Już teraz są widoczne pierwsze efekty dialogu i propozycje korekt do dokumentu, m.in.:
- Zapisanie wprost w ustawie, że OSP jest formacją mundurową, co ma rozwiać obawy w zakresie mundurów.
- Dodanie wprost słowa "BEZPŁATNIE" do artykułu regulującego tematykę szkoleń strażaków OSP.
- Rozważenie określenia "strażak / ratownik" lub innej formy. Podkreśla się, że intencją ustawy nie jest odbieranie tytułu „strażaka” członkom OSP, lecz dostosowanie nazwy do aktualnych zadań. Obecnie członkowie OSP nie zajmują się już tylko pożarami, ale realizują również inne zadania z zakresu ratownictwa. Warto dodać, że obecna Ustawa o ochronie przeciwpożarowej używa sformułowania „Członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych”.
- W kwestii wprowadzenia idei JRG OSP (Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej OSP), zamysłem było podkreślenie profesjonalizmu tych jednostek.
W 2020 roku na wniosek Komendanta Głównego PSP/Szefa Obrony Cywilnej Kraju, powołany został interdyscyplinarny zespół badawczy do przygotowania założeń regulacji spójnego systemu bezpieczeństwa, w tym projektu ustawy dedykowanej OSP.
Finansowanie działalności OSP
Baza lokalowo-sprzętowa jednostek OSP z roku na rok jest coraz lepsza, co jest efektem m.in. zmian w systemie finansowania. Środki otrzymywane z odpisów firm ubezpieczeniowych (na podstawie art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r.) trafiają w całości do dyspozycji komendanta głównego PSP, z czego 50% funduszu przeznaczane jest dla jednostek PSP i 50% dla jednostek OSP. Środki przeznaczone dla OSP są w całości przekazywane na ich potrzeby, m.in. na: zakupy samochodów ratowniczo-gaśniczych, remonty strażnic, zakup umundurowania specjalnego, sprzętu i uzbrojenia oraz sprzętu łączności. W 2020 r. przy współudziale środków z firm ubezpieczeniowych zapewniono współfinansowanie około 600 samochodów dla OSP, a w 2021 r. planowane jest dofinansowanie kolejnych 314 samochodów.
Wręczono promesy dla Ochotniczych Straży Pożarnych
Przykłady projektów realizowanych przez OSP
Projekty realizowane przez Ochotnicze Straże Pożarne są zróżnicowane i mają na celu zarówno doposażenie jednostek, podniesienie kwalifikacji członków, jak i wzmocnienie bezpieczeństwa lokalnych społeczności.
Doposażenie i modernizacja jednostek OSP
Projekt w Widowie (Gmina Rudziniec)
Celem projektu było doposażenie jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Widowie, będącej członkiem Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego, w samochód ratowniczo-gaśniczy typu średniego. Pojazd przeznaczony jest do prowadzenia akcji ratowniczych w sytuacjach wystąpienia klęsk żywiołowych, zagrożeń naturalnych lub wynikających z działań człowieka (katastrof drogowych, skutków działań terrorystycznych CBRN).
| Kategoria | Szczegóły |
|---|---|
| Nazwa beneficjenta | Gmina Rudziniec |
| Etap realizacji | Zakończono |
| Źródło finansowania | Regionalny Program Operacyjny Województwa Śląskiego 2014-2020 - Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego |
| Oś priorytetowa | V. Ochrona środowiska i efektywne wykorzystywanie zasobów |
| Działanie | 5.5. Wzmocnienie potencjału służb ratowniczych |
| Wartość projektu | 730 500,00 zł |
| Kwota dofinansowania | 620 500,00 zł |
| Okres realizacji | Od 01.03.2019 r. do 30.09.2019 r. |
Realizacja projektu przyczyniła się do podniesienia standardu organizacyjnego i zdolności bojowej jednostki OSP, skrócenia czasu reakcji oraz podniesienia skuteczności współpracy z innymi służbami ratowniczo-pożarniczymi. Nowo zakupiony pojazd zastąpił mocno wyeksploatowany wóz gaśniczy z 1988 r.
Doposażenie OSP w Gminie Biskupiec
Projekt w Gminie Biskupiec ma na celu podniesienie potencjału czterech jednostek OSP dzięki zakupowi wyposażenia i specjalistycznego sprzętu niezbędnego do skutecznego reagowania na wypadki i katastrofy, usuwania ich skutków oraz prowadzenia akcji ratowniczych. Obejmuje to zapobieganie i zarządzanie ryzykiem katastrof ekologicznych i klęsk żywiołowych. Jednym z celów jest wzrost zabezpieczenia regionu na wypadek takich zdarzeń. Doposażenie jednostek OSP z terenu Gminy Biskupiec sprawi, że będą one przygotowane na realizację każdej z dziedzin ratowniczych zgodnie z najnowszymi wytycznymi i obowiązującymi standardami, co bezpośrednio wpłynie na wzrost bezpieczeństwa mieszkańców, przedsiębiorców, turystów oraz całego regionu Warmii i Mazur.
Zakup sprzętu dla OSP Świętochłowice 1 (Chropaczów)
Projekt polega na zakupie sprzętu do działań ratowniczo-gaśniczych dla jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej Świętochłowice 1 w Świętochłowicach. Wyposażenie jednostki w dodatkowy sprzęt podniesie skuteczność jej interwencji, przyczyni się do zwiększenia bezpieczeństwa poszkodowanych i zmniejszy zagrożenie dla strażaków-ochotników biorących udział w akcjach. Wniosek ten stanowi kontynuację procesu doposażenia jednostki, zapoczątkowanej w 2018 r.
Nowy samochód dla OSP w Chrośnie
Samochód ratowniczo-gaśniczy jest dla jednostki najistotniejszym wyposażeniem wpływającym na skuteczność i możliwości operacyjne. Obecny pojazd należący do OSP w Chrośnie to wysłużony 35-letni samochód, który z uwagi na wiek jest trudny do utrzymania w pełnej gotowości i ustępuje nowszym technologiom. Zakup nowego samochodu przyczyni się do znacznego wzrostu poziomu bezpieczeństwa mieszkańców gminy Aleksandrów Łódzki, zapewniając szybszą i skuteczniejszą pomoc w przypadku pożarów, zdarzeń drogowych, usuwania skutków zagrożeń czy innych zdarzeń losowych. Projekt skierowany jest do całej lokalnej społeczności znajdującej się w obszarze działania jednostki OSP oraz poza nim, a bezpośrednimi odbiorcami są poszkodowani oraz strażacy z OSP Chrośno i jednostek współpracujących.
Rozwój kompetencji i szkoleń
Projekt „OSP - potencjał młodych”
Projekt odpowiadał na potrzebę szerszego udziału młodych ludzi w zarządzaniu w ochotniczych strażach pożarnych, które często opierają się na dowódczym modelu zarządzania. Problemy demograficzne i migracje ludności wiejskiej pogorszyły potencjał ludzki w lokalnych społecznościach, tworząc lukę pokoleniową w OSP. Projekt rozpoczął się od pogłębionego badania środowiska OSP, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży. Podstawowym działaniem była Szkoła Liderów OSP - przedsięwzięcie szkoleniowo-warsztatowe (umiejętności liderskie, komunikacyjne, zarządcze). Uczestnicy brali udział w wizytach studyjnych i otrzymywali wsparcie doradcze. Szkołę Liderów OSP ukończyło 54 przedstawicieli OSP (108 osób, w tandemach: młody lider/ka i osoba pracująca z młodzieżą w OSP). W otwartych działaniach projektu (poradnictwo, webinary, live’y) wzięło udział 2224 OSP. Z perspektywy Związku OSP RP projekt zakończył się sukcesem, poszerzając poradnictwo formalno-prawne, zwiększając kompetencje liderskie oraz wzmacniając działania sieciujące liderów i liderki.
Projekt „Strażak OSP w Sulejówku wykwalifikowanym kierowcą”
Ochotnicza Straż Pożarna w Sulejówku, w partnerstwie z Miastem Sulejówek, rozpoczęła realizację projektu mającego na celu podniesienie kwalifikacji koniecznych do pełnienia służby u 10 strażaków OSP Sulejówek. W ramach projektu zaplanowano przygotowanie teoretyczne i praktyczne 10 strażaków (w tym 3 kobiet) do nabycia uprawnień do prowadzenia pojazdów kategorii „C”, „C+E” lub „D” i zweryfikowanie nabytych umiejętności poprzez egzamin wewnętrzny i państwowy. Uczestnikom Projektu zapewniono badania lekarskie, materiały szkoleniowe, uczestnictwo w szkoleniu oraz sfinansowanie pierwszego egzaminu zewnętrznego (państwowego). Uczestnikiem może być mieszkaniec gmin wiejskich, wiejsko-miejskich oraz miast do 25 tys. mieszkańców. Rekrutację prowadzi OSP w Sulejówku.
Wzmocnienie bezpieczeństwa lokalnego i reagowania kryzysowego
Projekt „Gotowi na Wszystko”
„Gotowi na Wszystko” to ogólnopolski projekt realizowany przez Związek Ochotniczych Straży Pożarnych RP ze środków Fundacji Totalizatora Sportowego. Jego celem jest zwiększenie bezpieczeństwa lokalnych społeczności i wzmocnienie odporności na sytuacje kryzysowe - zarówno te związane z zagrożeniami ekologicznymi, jak i konfliktami zbrojnymi. Projekt wzmacnia bezpieczeństwo lokalnych społeczności poprzez opracowanie i wdrożenie procedur reagowania jednostek OSP w sytuacjach kryzysowych i ekologicznych. Obejmuje budowę infrastruktury informacyjnej do zarządzania zasobami ludzkimi i sprzętowymi, organizację szkoleń i warsztatów dla strażaków oraz tworzenie instrukcji postępowania w razie zagrożeń. Ma na celu rozwinięcie potencjału reagowania OSP ze szczególnym uwzględnieniem zagrożeń środowiskowych i militarnych.