Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa lokalnych społeczności w całej Polsce. Niezmiennie wykazują pełne zaangażowanie w ochronę mieszkańców, mimo ogromnego obciążenia i konieczności nieustannej walki ze skutkami żywiołów. OSP to organizacje pozarządowe utworzone na zasadach stowarzyszeń, których misją jest "podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska". Poniżej przedstawiamy przegląd interesujących projektów i inicjatyw, które wspierają i rozwijają działalność tych niezastąpionych formacji.
Rozwój Młodzieży i Liderów w OSP
Inwestowanie w młodzież i rozwój kompetencji liderskich to klucz do przyszłości OSP.
Projekt „OSP - potencjał młodych”
Projekt ten powstał w odpowiedzi na potrzebę szerszego udziału młodych ludzi w zarządzaniu ochotniczymi strażami pożarnymi (OSP). Organizacje te często opierają się na dowódczym modelu zarządzania, a problemy demograficzne i migracje ludności wiejskiej pogorszyły potencjał ludzki w lokalnych społecznościach, prowadząc do luki pokoleniowej w OSP.
- Projekt rozpoczął się od przeprowadzenia pogłębionego badania środowiska OSP, ze szczególnym uwzględnieniem młodzieży.
- Podstawowym działaniem projektu była Szkoła Liderów OSP, czyli przedsięwzięcie szkoleniowo-warsztatowe rozwijające umiejętności liderskie, komunikacyjne i zarządcze.
- Dodatkowo uczestnicy brali udział w wizytach studyjnych oraz otrzymali wsparcie doradcze.
- Szkołę Liderów OSP ukończyło 54 przedstawicieli/ek OSP, co stanowiło 108 osób (działających w tandemie: młody lider/ka i osoba pracująca z młodzieżą w OSP).
- W otwartych działaniach projektu, obejmujących poradnictwo dla OSP (webinary, live’y, teksty), mogły wziąć udział wszystkie zainteresowane osoby, a łączna liczba uczestniczących OSP wyniosła 2224.
Z perspektywy Związku OSP RP projekt zakończył się sukcesem. Poszerzone i uatrakcyjnione zostało poradnictwo formalno-prawne, nastąpił wzrost kompetencji liderskich u setki druhen i druhów, podejmowane są wzmożone działania sieciujące liderów i liderki w strażach. Dzięki projektowi zaszła istotna zmiana w sektorze OSP; przede wszystkim ponad setka liderów otrzymała umiejętności liderskie, które pozwolą na multiplikowanie dobrych praktyk i wdrożenie modelu otwartego lidera w kolejnych OSP. Drugą istotną zmianą jest uświadomienie strażakom i strażaczkom, że OSP to też organizacje pozarządowe. Osiągnięte zmiany będą miały charakter długoterminowy, co wskazuje na świadomość potrzeby w środowisku strażackim oraz aktualność produktów projektu przez dłuższy czas.
Wsparcie dla Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP)
Od 2022 roku rząd zwrócił większą uwagę na Młodzieżowe Drużyny Pożarnicze (MDP) działające przy OSP. Uruchomiono specjalne dofinansowanie - do 5 tys. zł na jednostkę OSP z MDP - z przeznaczeniem na umundurowanie i wyposażenie dla młodzieży oraz organizację ich działalności. W efekcie tysiące OSP z całego kraju otrzymały środki na zakup mundurów wyjściowych dla członków MDP, sprzętu szkoleniowego (np. węże, rozdzielacze, manekiny do RKO) czy dofinansowanie obozów szkoleniowych. Nabór odbywał się poprzez komendy PSP na wzór dotacji MSWiA.
Ponadto, istnieje Rządowy Program Fundusz Młodzieżowy 2022-2033, który choć skierowany szerzej do organizacji młodzieżowych, pozwala na finansowanie projektów angażujących młodzież w działalność OSP. Ważnym elementem wsparcia jest również uregulowanie zasad wyróżniania członków MDP. W ceremoniale OSP można odnaleźć opis uroczystości przekazania proporca MDP, ślubowania i pasowania członków MDP. Regulamin odznaczeń, odznak i wyróżnień Związku OSP RP umożliwia nadawanie członkom MDP odznaki MDP w trzech stopniach: brązowej, srebrnej i złotej, co stanowi formę uznania i motywacji.
Doposażenie i Modernizacja Infrastruktury
Skuteczność działań ratowniczych OSP zależy w dużej mierze od posiadania nowoczesnego sprzętu i odpowiednio wyposażonych remiz.
Wsparcie Fundacji TAURON dla OSP
Fundacja TAURON to organizacja, której misją jest wspieranie lokalnych społeczności oraz inicjatyw mających na celu poprawę jakości życia mieszkańców, w tym również jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych.
- Jednostka Ochotniczej Straży Pożarnej w Kwieciszowicach, w obliczu zwiększonych potrzeb sprzętowych, otrzymała od Fundacji TAURON darowiznę pieniężną na zakup czterech kompletów ubrań specjalnych, co znacząco podniosło bezpieczeństwo druhów podczas działań ratowniczych. Nowe wyposażenie pozwala strażakom skuteczniej i bezpieczniej reagować na zagrożenia oraz zwiększa gotowość operacyjną jednostki.
- Na wyposażenie Ochotniczej Straży Pożarnej w Siedlcu Dużym trafił fabrycznie nowy, średni samochód ratowniczo-gaśniczy, przeznaczony do likwidacji zagrożeń środowiska naturalnego.
- Fundacja TAURON sfinansowała zestaw fantomów do nauki resuscytacji krążeniowo-oddechowej dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Rększowicach. OSP w Rększowicach od lat prowadzi szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy, a dzięki nowemu sprzętowi będzie uczyć, jak ratować życie osoby dorosłej, dziecka i niemowlęcia. Uczestnicy szkoleń nabędą umiejętności prawidłowego zgłoszenia zagrożenia, a także jak należy postępować z osobą, której zdrowie jest zagrożone.
- Fundacja TAURON przekazała wsparcie finansowe w łącznej kwocie 2 000 000,00 zł Ochotniczym Strażom Pożarnym z terenów, gdzie we wrześniu wystąpił stan klęski żywiołowej. OSP zakupiły dzięki temu niezbędne wyposażenie.
Fundacja TAURON niejednokrotnie wsparła jednostki straży pożarnej, dofinansowując wozy strażackie oraz niezbędny sprzęt. Wyposażenie zakupione ze środków Fundacji posłużyło w niejednej akcji ratującej życie i zdrowie.
Program „Bitwa o remizy”
„Bitwa o remizy” to unikatowy program profrekwencyjny ogłoszony w 2023 r., w ramach którego gmina do 20 tys. mieszkańców z najwyższą frekwencją wyborczą w każdym powiecie (poza miastami na prawach powiatu) otrzymała 1 mln zł dotacji na termomodernizację, remont i doposażenie remizy strażackiej. Program finansowany przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz MSWiA miał łączną pulę ponad 300 mln zł dla OSP w całej Polsce. Środki te trafią w 2024 r. do wytypowanych gmin/OSP. Ta jednorazowa akcja pokazała, że rząd dostrzegł potrzebę unowocześniania strażnic OSP. Dzięki temu w wielu małych miejscowościach strażnice doczekają się gruntownych remontów, ocieplenia, wymiany ogrzewania na ekologiczne, instalacji OZE i zakupu brakującego wyposażenia.
Edukacja, Prewencja i Świadomość Społeczna
Oprócz działań ratowniczych, OSP aktywnie angażują się w edukację i prewencję, podnosząc poziom bezpieczeństwa w społecznościach.
Program „Pierwszy Ratownik”
Główne cele programu „Pierwszy Ratownik” to zwiększenie bezpieczeństwa i świadomości pierwszej pomocy w społeczności lokalnej. Działania te mają wspólnie poprawić standardy ratownictwa i podnieść poziom bezpieczeństwa wśród mieszkańców każdego miasta.
Program edukacyjny „Aktywni Błękitni - szkoła przyjazna wodzie”
Jest to bezpłatny program edukacyjny, który koncentruje się na tematyce bezpieczeństwa wodnego i ekologii. Ma on na celu budowanie świadomości na temat zagrożeń związanych z wodą oraz promowanie bezpiecznych zachowań wśród dzieci i młodzieży.
Podcasty Komendy Głównej PSP
Komenda Główna Państwowej Straży Pożarnej przygotowuje podcasty na temat straży pożarnej, PSP, OSP, MDP i DDP, które służą poszerzaniu wiedzy i promowaniu działalności strażackiej wśród szerokiej publiczności.
Konkursy dla dzieci i młodzieży organizowane przez KG PSP
Komenda Główna PSP aktywnie angażuje dzieci i młodzież w tematykę bezpieczeństwa pożarowego poprzez organizację konkursów:
- Ogólnopolski Indywidualny Konkurs Plastyczny na temat „Grupy Specjalistyczne Państwowej Straży Pożarnej”.
- Ogólnopolski Zespołowy Konkurs na Spot Filmowy dla uczniów klas 4-8 pt. „Nie nagrywaj. Reaguj. Uratuj”.
Dzieci i młodzież zaangażowane w konkurs wykazały się imponującą wyobraźnią oraz ogromną pracowitością. Do Fundacji napłynęły prace o niezwykłej różnorodności - od filmów i nagrań wideo, przez prace plastyczne, aż po przestrzenne makiety. Ze względu na wysokie walory artystyczne oraz kreatywność uczestników, komisja konkursowa postanowiła dodatkowo wyróżnić prace trzech placówek, które otrzymały granty. Konkursy te nie tylko angażują młodych ludzi, ale także edukują ich w zakresie bezpieczeństwa i pracy strażaków.
Kurs pierwszej pomocy dla dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym-Helpersi Pomorze
Wzmocnienie odporności na kryzysy i prewencja społeczna
W kontekście kursów i inicjatyw, celem jest przekazanie wartości i umiejętności, które pomagają stać się bardziej rezylientnym, czyli odpornym na kryzysy. Działania te są skierowane do strażaków OSP i PSP, nauczycieli, uczniów klas mundurowych, członków Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych oraz wszystkich zainteresowanych prewencją społeczną, umożliwiając im zrobienie czegoś więcej dla swojej społeczności.
Zawody i Uznanie dla Młodzieży
Sportowa rywalizacja i system wyróżnień odgrywają ważną rolę w motywowaniu młodzieży w OSP.
Halowe Młodzieżowe Zawody Sportowo-Pożarnicze
Prezydium Zarządu Głównego Związku Ochotniczych Straży Pożarnych RP zatwierdziło Regulamin Halowych Młodzieżowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych na podstawie uchwały nr 64/17/2023 z dnia 6 grudnia 2023 roku. Regulamin został opracowany przez Kolegium Sędziów Zawodów Strażackich we współpracy z Komisją ds. dzieci, młodzieży i sportu Zarządu Głównego Związku OSP RP. Zawody te rozwijają sprawność fizyczną, ducha rywalizacji i umiejętności pożarnicze wśród młodzieży, przygotowując ich do przyszłej służby.
