Ochotnicza Straż Pożarna „Cukrownia” w Sokołowie Podlaskim to jednostka z bogatą historią, której początki sięgają 1904 roku. Powstała z myślą o ochronie strategicznego dla regionu zakładu, Cukrowni „Elżbietów”, a przez lata stała się integralną częścią lokalnej społeczności, świadcząc szeroki zakres usług ratowniczych i społecznych.
Początki Jednostki i Jej Związki z Cukrownią „Elżbietów”
Historia jednostki rozpoczęła się w 1904 roku. W tym czasie cukrownia i rafineria „Elżbietów” uległa pożarowi, co stało się impulsem do utworzenia ochotniczej straży, mającej na celu zabezpieczanie zakładu przed podobnymi zdarzeniami w przyszłości. Cukrownia „Elżbietów”, założona w 1846 roku przez Ludwika Hirschmana i nazwana na cześć jego żony Elżbiety, była w XIX wieku jedną z największych fabryk cukru na ziemiach polskich. Po pożarze w 1904 roku, budynki cukrowni zostały odbudowane w nowoczesnym, jak na tamte czasy, stylu i obecnie stanowią chroniony prawem zabytek. Jej istnienie i rozwój miały ogromny wpływ na kształtowanie się Sokołowa Podlaskiego.
Zaraz po utworzeniu jednostki, rozpoczęła funkcjonowanie również orkiestra strażacka. W 1948 roku jednostka dostała swój pierwszy sztandar. Po II wojnie światowej OSP Cukrownia zrzeszała nie tylko mężczyzn, ale i kobiety. Rolą ochotniczek było regularne, odbywające się co godzinę, monitorowanie terenu zakładu z wieży obserwacyjnej.
Okres Rozwoju i Wyzwań
W latach 60. XX wieku straż liczyła około 40 członków i otrzymała swój pierwszy samochód bojowy - Star-25 GBAM. Jak na tamte czasy, był to bardzo dobry sprzęt, wyposażony w autopompę i zbiornik wodny o pojemności 2,5 tys. litrów. Jednostka Zakładowej Straży Pożarnej Cukrownia już wtedy była marką i przyciągała młodych ludzi.
W 1972 roku do użytku oddano nową, murowaną remizę z boksami na dwa samochody, zbudowaną z inicjatywy Dyrekcji Cukrowni. Niestety, z powodu błędów konstrukcyjnych i wilgoci, strażacy musieli opuścić nowe lokum już po dwóch latach, przenosząc się do pomieszczeń warsztatowych Cukrowni. Drużyna zaczęła rozkwitać na nowo pod koniec lat siedemdziesiątych, otrzymując nowe umundurowanie i sprzęt. Strażacy spotykali się na wspólnych ćwiczeniach w każdy niedzielny poranek i z powodzeniem startowali w zawodach sportowych organizowanych w całym regionie. Jesienią tego okresu orkiestra strażacka została rozwiązana i połączona z orkiestrą OSP Sokołów Podlaski, a instrumenty trafiły do OSP Sokołów Podlaski.
Udział w Ważnych Akcjach Ratowniczych
W 1983 roku jednostka otrzymała nowy samochód bojowy - STAR 244 GBA, który okazał się niezastąpiony podczas wielu trudnych akcji. Strażacy z OSP Cukrownia zasłynęli z pracy w walce z żywiołem w Kątach Czernickich (1988 r.), z wielkiej akcji gaśniczej na Śląsku w 1992 r. oraz w gaszeniu pożarów leśnych w okolicach Treblinki w latach 1999 i 2000. Ich profesjonalizm i zaangażowanie były wielokrotnie doceniane.
Czasy Kryzysu i Odrodzenia Jednostki
W 2000 roku Cukrownia Sokołów Podlaski zaczęła borykać się z poważnymi problemami finansowymi, co doprowadziło do jej likwidacji. Dalsze funkcjonowanie straży było zagrożone. Jednak dzięki determinacji i zaangażowaniu ochotników, jednostka przetrwała ten trudny okres. Marek Kalata, który objął funkcję naczelnika w 2002 roku, odegrał kluczową rolę w odrodzeniu OSP Cukrownia. Jednostka została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym (KRS), a prezesem został Roman Malinowski, zaś jego zastępcą Bogusław Karakula.
Nowy Etap i Wsparcie Samorządu
Nowy etap w historii OSP Cukrownia rozpoczął się w 2005 roku, kiedy to nadzór nad jednostką objął samorząd miejski. Jednostka została w pełni reaktywowana, a strażacy odnowili strażnicę i rozpoczęli remont sprzętu. W tym samym roku Rada Miejska podjęła decyzję o odkupieniu od Krajowej Spółki Cukrowej dawnego budynku strażnicy.
Dwa lata po przejęciu przez miasto, w 2007 roku władze Sokołowa sfinansowały zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego na podwoziu Mitschubishi Fuso z zestawem do ratownictwa technicznego. W 2012 roku jednostka otrzymała kolejne dwa samochody: wóz oświetleniowy, przystosowany do nocnych akcji ratowniczych, oraz karetkę pogotowia. Karetka, obsadzona przez ratowników medycznych i większość druhów po kursach kwalifikowanej pomocy, została wprowadzona do podziału bojowego w ramach Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG) i do dziś służy do zabezpieczania imprez oraz, w razie potrzeby, do transportu pacjentów na SOR lub do bazy Lotniczego Pogotowia Ratunkowego.
W 2013 roku do jednostki trafił również nowy wóz marki Man, a w ostatnich latach jednostka pozyskała dużo nowego, specjalistycznego sprzętu i wyposażenia.
Nowoczesna Strażnica i Działalność Operacyjna
W 2010 roku miasto odkupiło budynki od Krajowej Spółki Cukrowej, a jeden z nich został przekazany na potrzeby OSP Cukrownia. Po przeszło 100 latach strażacy doczekali się strażnicy na miarę XXI wieku. W niedzielę 28 maja 2017 roku nowa strażnica została oficjalnie oddana do użytku i poświęcona przez kapelana strażaków powiatu sokołowskiego, ks. Krzysztofa Stanisława Kisielewicza. Nowa, przestronna siedziba mieści wszystkie cztery samochody jednostki (bojowe: Man i Mitsubishi, oświetleniowy Mercedes oraz karetkę), rozwiązując dotychczasowe problemy z garażowaniem pojazdów.
W starej remizie pozostała jeszcze Izba Tradycji, gdzie strażacy zbierają pamiątki związane z pożarnictwem. Najwyższa kondygnacja nowej strażnicy nie została jeszcze wykończona, a strażacy planują przeprowadzić remont samodzielnie, aby nie obciążać kosztami miasta, świadomi dużej pomocy otrzymanej od samorządu.
Działalność operacyjna OSP Cukrownia utrzymuje bardzo wysoki poziom. W rekordowym 2019 roku jednostka wyjeżdżała do 118 akcji, a w innych latach liczba interwencji oscylowała między 90 a 100, co stawia OSP Cukrownia na drugim miejscu w powiecie pod względem liczby wyjazdów. Jednostka jest jedną z najaktywniejszych w regionie i w dużym stopniu zabezpiecza operacyjnie teren nie tylko miasta, ale i całego powiatu, bezpośrednio wspierając działania Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP w Sokołowie Podlaskim.
Szkolenia, Sukcesy Sportowe i Zaangażowanie Społeczne
Już w latach powojennych kolejni komendanci dbali o rozwój swoich strażaków, którzy przechodzili szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Szkolenia Pożarniczego. Od 2014 roku reprezentacja OSP Cukrownia bierze udział w zawodach wytrzymałościowych Firefighter Combat Challenge (FCC), osiągając czołowe miejsca. W sierpniu 2014 roku w Szczecinie zespół zajął 8. miejsce w sztafecie. Największym sukcesem było historyczne drużynowe ZŁOTO zdobyte w Łodzi w 2016 roku, na najbardziej wymagających zawodach w sporcie pożarniczym na świecie. Złota drużyna składała się z Tomasza Tomczuka, Pawła Supińskiego i Grzegorza Paska. Sukcesami strażaków cieszyło się całe miasto, a ochotnicy z Cukrowni udzielali wywiadów w prasie i telewizji.
Druhowie OSP Cukrownia angażują się również w wiele przedsięwzięć i akcji charytatywnych, a także organizowali pomoc dla Ukrainy po wybuchu wojny z Rosją.
Jubileusze i Uroczystości
W dniu 26 maja 2024 roku w Sokołowie Podlaskim miała miejsce uroczystość 120-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej „Cukrownia”. Obchody rozpoczęły się defiladą pododdziałów oraz pocztów sztandarowych do kościoła p.w. Miłosierdzia Bożego w Sokołowie Podlaskim. Po Mszy Świętej strażacy i zaproszeni goście wzięli udział w apelu, który rozpoczął się złożeniem meldunku przez dowódcę uroczystości, dh Artura Zegadło, przyjętego przez Prezesa Zarządu Powiatowego Związku OSP Sokołów Podlaski - dh Wojciecha Wicherskiego.
Kolejnym punktem uroczystości było przywitanie licznie zaproszonych gości oraz wygłoszenie przemówienia okolicznościowego podsumowującego działalność OSP „Cukrownia”. Wśród gości obecni byli m.in.: Zastępca Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego PSP bryg. Waldemar Wysowski (który wręczył Prezesowi OSP pamiątkowy obraz przedstawiający Katedrę św. Michała Archanioła i św. Floriana w Warszawie, nazywaną „Świątynią mazowieckich strażaków”), Komendant Powiatowy PSP w Sokołowie Podlaskim bryg. Marcin Tomczuk z zastępcą, europoseł Andrzej Halicki, radna Sejmiku Województwa Mazowieckiego Janina Ewa Orzełowska (która przekazała również jubilatom motopompę), burmistrz Sokołowa Podlaskiego Iwona Kublik, były burmistrz i były prezes OSP Cukrownia Bogusław Karakula, przewodniczący Rady Miejskiej w Sokołowie Podlaskim Daniel Krakowski, władze powiatu sokołowskiego na czele ze starostą Adamem Góralem i wicestarostą Zbigniewem Czerkasem, przedstawiciele Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, KRUS oraz współpracujących szkół: ZS CKR oraz ZS nr 1 w Sokołowie Podlaskim, a także reprezentanci wielu instytucji. Uroczystość poprowadziła Agata Lewandowska, a naczelnik OSP Cukrownia, Paweł Supiński, podkreślił w swoim powitaniu, jak cieszy go tak duża frekwencja. Były prezes Bogusław Karakula przedstawił historię jednostki, sukcesy strażaków oraz ciekawostki związane z jej funkcjonowaniem. Z uwagi na przepisy prawa, w lutym 2017 roku Bogusław Karakula przestał być prezesem OSP, pozostając w niej jako szeregowy druh, a stanowisko prezesa objął dotychczasowy naczelnik Marek Kalata.
Odznaczenia i Wyróżnienia
Niedzielne święto 120-lecia było również okazją do wręczenia licznych odznaczeń wyróżniającym się strażakom:
- Złoty Znak Związku „Za Zasługi dla Pożarnictwa” otrzymał Ryszard Domański.
- Medal Honorowy im. Bolesława Chomicza otrzymali: Marek Kalata, Bogusław Karakula i Tomasz Wilk.
- Złoty Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” wręczono Krzysztofowi Cebulskiemu i Krzysztofowi Sawickiemu.
- Srebrne Medale „Za Zasługi dla Pożarnictwa” odebrali: Artur Zegadło, Grzegorz Pasek, Tadeusz Mięszała, Piotr Miłobędzki i Paweł Kozłowski.
- Brązowy Medal „Za Zasługi dla Pożarnictwa” uhonorowano Annę Błońską.
- Marszałek województwa mazowieckiego Adam Struzik uhonorował jednostkę medalem „Pro Masovia”, który wręczyła Janina Ewa Orzełowska.
- Złotą Odznaką „Za Zasługi dla Pożarnictwa Ziemi Sokołowskiej” wyróżnieni zostali: Albin Makowski, Stanisław Dondzbach, Jerzy Iwański, Lech Kalata, Piotr Kosior, Waldemar Kosiorek, Adam Kowal, Włodzimierz Skowronek, Zbigniew Toczyski i Kazimierz Tonkiel.
Marszałek wyróżnił też dyplomami najbardziej wyróżniających się w ostatnich latach strażaków. Wyjątkowe odznaczenie - odznakę za 65 lat służby w straży - odebrał Albin Makowski, prezes Cukrowni Sokołów i druh OSP. Prezes OSP Cukrownia Marek Kalata w imieniu strażaków odebrał wiele życzeń, gratulacji i upominków od gości.
Po zakończeniu oficjalnej części obchodów jubileuszu, odbył się piknik rodzinny z koncertami na scenie, stoiskami z rozmaitościami, dmuchańcami dla dzieci i możliwością lotu śmigłowcem, w którym uczestniczyli goście i licznie zgromadzeni mieszkańcy Sokołowa oraz powiatu sokołowskiego.
Misja i Cele OSP Cukrownia
Jednostka OSP „Cukrownia” od lat utrzymuje wysoki poziom swojej działalności. Do głównych celów jednostki należą:
- Prowadzenie działalności mającej na celu zapobieganie pożarom i innym miejscowym zagrożeniom oraz współdziałanie w tym zakresie z Państwową Strażą Pożarną, miastem Sokołów Podlaski, Państwowym Ratownictwem Medycznym i innymi podmiotami.
- Bierze udziału w akcjach ratowniczych prowadzonych w czasie pożarów, innych klęsk i zdarzeń.
- Informowanie ludności o istniejących zagrożeniach i sposobach ochrony przed nimi oraz przygotowywanie jej do czynnego udziału w ochronie przeciwpożarowej.
- Rozwijanie wśród członków OSP zainteresowań w dziedzinie pierwszej pomocy, kultury, oświaty i sportu.
- Wykonywanie innych zadań wynikających z przepisów o ochronie przeciwpożarowej oraz statutu jednostki.
- Działania na rzecz ochrony środowiska i propagowanie działalności ratowniczej.
- Prowadzenie działalności edukacyjnej i szkoleniowej.
- Budowanie świadomości społeczeństwa i popularyzowanie zasad udzielania pierwszej pomocy i automatycznej defibrylacji.
- Zwiększanie bezpieczeństwa społeczności lokalnych.
Podsumowanie
OSP Cukrownia to serce Sokołowa Podlaskiego, jednostka mocno związana z miastem i jego przeszłością. Kiedy Sokołów rozwijał się gospodarczo, ona rosła w siłę. W trudnych dla miasta czasach, ona też przeżywała kryzys. Historia OSP mogłaby posłużyć jako scenariusz do ciekawego filmu dokumentalnego z happy endem, który nie byłby możliwy bez zaangażowania byłego burmistrza Bogusława Karakuli i samych strażaków. Jednostka łączy historię z nowoczesnością, nieustannie dbając o rozwój i gotowość do służby na rzecz bezpieczeństwa całej powiatowej społeczności.