Decyzja o zostaniu strażakiem Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) to krok w stronę służby społecznej i ratowania życia. Aby dołączyć do tej formacji, należy przejść przez określony proces rekrutacji i szkoleń, który zapewnia gotowość do działania w sytuacjach zagrożenia.
Czym jest Ochotnicza Straż Pożarna?
Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) to umundurowana formacja wyposażona w specjalistyczny sprzęt, której głównym zadaniem jest walka z pożarami, reagowanie na inne lokalne zagrożenia oraz pomoc w przypadku klęsk żywiołowych. W Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek OSP, zrzeszających ponad 700 tysięcy strażaków-ochotników. Jednostki te działają jako stowarzyszenia, ściśle współpracując z Państwową Strażą Pożarną (PSP). Większość z nich jest zrzeszona w Związku Ochotniczych Straży Pożarnych Rzeczypospolitej Polskiej.
Ustawa o ochronie przeciwpożarowej umożliwia włączenie jednostek OSP do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG). Obecnie do KSRG włączonych jest ponad 4500 jednostek OSP, które muszą spełniać szereg wymagań sprzętowych i personalnych. Należy jednak zaznaczyć, że jednostki niebędące w systemie KSRG również potrafią sprawnie działać, zarówno podczas akcji, jak i służąc lokalnej społeczności.
Kto może zostać strażakiem OSP?
OSP to stowarzyszenie, a zasady członkostwa określa statut. Zazwyczaj przewidziane są różne rodzaje członkostwa:
- Członek zwyczajny (czynny): Aktywnie uczestniczy w realizacji celów statutowych OSP.
- Członek wspierający: Osoba fizyczna lub prawna, która wspomaga działalność OSP finansowo lub w innej formie.
- Członek honorowy: Osoba fizyczna szczególnie zasłużona dla ochrony przeciwpożarowej, której godność nadaje Walne Zebranie Członków OSP.
Praktyka pokazuje, że każdy, kto chce czynnie uczestniczyć w realizacji celów OSP, może zostać strażakiem. Spektrum działań jest na tyle szerokie, że każdy znajdzie coś dla siebie, niezależnie od posiadanych umiejętności - czy to mechanika, elektryki, informatyki, kierowania pojazdami, czy nauczania.
Wymagania formalne i wiekowe
Do szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP mogą przystąpić osoby, które ukończyły 16 lat (za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów). Do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych, zgodnie z ustawą o ochronie przeciwpożarowej, dopuszczeni są członkowie OSP, którzy ukończyli 18 lat i nie przekroczyli 65 lat, posiadają aktualne badania lekarskie oraz odbyli odpowiednie szkolenie pożarnicze.
Proces rekrutacji do OSP - trzy kroki
Proces dołączenia do OSP można podzielić na następujące etapy:
Krok 1: Znalezienie odpowiedniej jednostki
Pierwszym krokiem jest znalezienie jednostki OSP, do której chciałbyś należeć. Jeśli myślisz o zostaniu strażakiem-ratownikiem, bezpośrednio uczestniczącym w działaniach ratowniczo-gaśniczych, ważna jest lokalizacja jednostki. Im bliżej jednostki będziesz miał, tym szybciej będziesz mógł dotrzeć na miejsce alarmu.
Jednostki OSP muszą być prawnie zarejestrowane i znajdować się w krajowym rejestrze sądowym. W rejestrze można wyszukać jednostkę i znaleźć dane kontaktowe.
Krok 2: Kontakt i spotkanie organizacyjne
Po znalezieniu jednostki należy skontaktować się z jej przedstawicielami. Zostaniesz zaproszony na spotkanie organizacyjne, podczas którego poznasz strukturę organizacyjną, bazę techniczną jednostki i dowiesz się więcej o dalszych krokach. To spotkanie jest okazją do wzajemnego poznania się, dlatego warto być przygotowanym na pytania dotyczące motywacji i posiadanego doświadczenia.
Jeśli po spotkaniu będziesz zdecydowany na dołączenie i zostaniesz pozytywnie oceniony, będziesz mógł złożyć podanie o wstąpienie. Decyzje o przyjęciu do stowarzyszenia podejmuje zarząd.
Krok 3: Podanie o wstąpienie i okres próbny
Po rozpatrzeniu podania zostaniesz poinformowany o decyzji i poproszony o uzupełnienie niezbędnych dokumentów i ankiet. Zdecydowana większość osób wstępuje do OSP, aby brać bezpośredni udział w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Wiele jednostek stosuje okres próbny, podczas którego oceniane jest zaangażowanie nowych członków. W tym czasie powinieneś brać udział w szkoleniach wewnętrznych, które pomogą Ci określić, czy chcesz zostać strażakiem-ratownikiem.
Po okresie próbnym, jeśli spełnisz wymagania, złożysz ślubowanie, które często brzmi: „W pełni świadom obowiązków strażaka ochotnika uroczyście przyrzekam czynnie uczestniczyć w realizacji celów i zadań ochotniczej straży pożarnej. Być zdyscyplinowanym, mężnym, ofiarnym w ratowaniu życia i mienia.”
Szkolenia strażaków OSP
Strażak ochotnik, podobnie jak strażak Państwowej Straży Pożarnej, przechodzi przez ścieżkę szkoleń, aby móc realizować działania ratownicze i zajmować określone stanowiska. Szkolenia te są kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa podczas akcji.
Szkolenie podstawowe
Jednym z kluczowych warunków uczestnictwa w działaniach ratowniczo-gaśniczych są aktualne badania lekarskie. Po ich uzyskaniu, strażak może przystąpić do szkolenia podstawowego, które jest przepustką do pierwszej akcji. Szkolenie to realizowane jest przez Państwową Straż Pożarną i obejmuje 38 tematów w 136 godzinach (64 godziny teorii i 69 godzin praktyki). Zakończone jest egzaminem, a jego ukończenie uprawnia do bezpośredniego udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych.
Nowe zasady organizacji szkoleń
Od lutego 2022 roku obowiązują nowe "Zasady organizacji szkoleń członków Ochotniczych Straży Pożarnych biorących bezpośredni udział w działaniach ratowniczych". Zmienił się zakres tematyczny i godzinowy poszczególnych szkoleń, w tym podstawowego, kierowców-konserwatorów oraz kierujących działaniem ratowniczym.
Rodzaje szkoleń i warunki przyjęcia
Strażacy OSP mogą uczestniczyć w różnorodnych szkoleniach, które podnoszą ich kwalifikacje:
Szkolenie podstawowe strażaków ratowników OSP
- Wiek: ukończone 18 lat i nie przekroczone 65 lat.
- Wymagane skierowanie zgodne z aktualnymi zasadami.
Szkolenie kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP
- Wiek: nieprzekroczone 65 lat.
- Minimum 3-letni okres od uzyskania wyszkolenia uprawniającego do bezpośredniego udziału w działaniach ratowniczych.
- Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP (lub równorzędnych wymagań).
- Wymagane skierowanie.
Szkolenie kierowców-konserwatorów sprzętu ratowniczego OSP
- Wiek: nieprzekroczone 65 lat.
- Prawo jazdy co najmniej kategorii B.
- Potwierdzenie ukończenia szkolenia podstawowego strażaków ratowników OSP (lub równorzędnych wymagań).
- Wymagane skierowanie.
Szkolenie naczelników OSP
- Wiek: nieprzekroczone 65 lat.
- Potwierdzenie ukończenia szkolenia kierujących działaniem ratowniczym dla członków OSP (lub równorzędnych wymagań).
- Wymagane skierowanie.
Szkolenie komendantów gminnych ZOSP RP
- Wiek: ukończone 25 lat i nie przekroczone 65 lat.
- Obowiązkowa przynależność do OSP z członkostwem czynnym.
- Potwierdzenie ukończenia szkolenia Dowódców OSP lub Naczelników OSP (lub równorzędnych wymagań).
- Wymagane skierowanie.
Kwalifikowana Pierwsza Pomoc (KPP)
Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy jest prowadzony zgodnie z przepisami Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym i rozporządzeń wykonawczych. Kursy te są kierowane m.in. do członków Państwowej Straży Pożarnej i Ochotniczych Straży Pożarnych. Zakres czynności wykonywanych przez ratownika obejmuje m.in. resuscytację, tamowanie krwotoków, unieruchamianie złamań, ochronę przed wychłodzeniem lub przegrzaniem, wsparcie psychiczne oraz wstępną segregację medyczną.
Szkolenie z Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy
Często zadawane pytania dotyczące wstąpienia do OSP
Poniżej przedstawiamy odpowiedzi na najczęściej pojawiające się pytania dotyczące dołączenia do OSP:
- Czy jednostki OSP uczestniczą w takich samych akcjach jak PSP? Tak, stanowisko kierowania PSP podejmuje decyzje o alarmowaniu jednostek OSP do akcji.
- Jak szybko jednostka OSP jest w stanie wyjechać do zdarzenia? Przyjmuje się, że maksymalny czas od momentu zaalarmowania do wyjazdu wozu bojowego wynosi 15 minut.
- Czy muszę brać udział w każdej akcji? Nie, nie oznacza to, że jako strażak musisz stawić się na każdy alarm. Niektóre jednostki monitorują gotowość poszczególnych strażaków i wyznaczają dyżury.
- Czy mogę zostać członkiem OSP, jeśli nie chcę lub nie mogę brać udziału w akcjach? Tak. Oprócz działalności ratowniczo-gaśniczej, każdy może znaleźć obszar, w którym będzie mógł się realizować i wspierać jednostkę.
- Czy strażacy OSP mają prawo do munduru? Tak, strażacy OSP mają prawo do umundurowania, które używane jest podczas świąt państwowych, religijnych oraz wewnętrznych wydarzeń w jednostce. Mundur zazwyczaj otrzymują strażacy, którzy przeszli okres próbny i złożyli ślubowanie.
- Czy mogę zostać członkiem OSP w wieku poniżej 18 lat? Tak, za zgodą rodziców lub prawnych opiekunów.
- Czy obowiązuje składka członkowska? W wielu jednostkach obowiązuje składka członkowska, zazwyczaj roczna, w wysokości od 10 do 50 zł.
Decyzja o wstąpieniu do OSP jest świadomym wyborem, który może przynieść wiele satysfakcji i nowych umiejętności. Jeśli rozważasz dołączenie, warto skontaktować się z najbliższą jednostką OSP - niczego nie ryzykujesz, a możesz zyskać wiele.