Jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP) napotykają na szereg wyzwań związanych z efektywnym wykorzystywaniem swoich wozów strażackich, zwłaszcza w kontekście obsady kierowców i wymagań prawnych dotyczących uprawnień.
Problem Kwalifikacji Kierowców Lekkich Samochodów Ratowniczo-Gaśniczych
Głównym problemem, z którym borykają się jednostki OSP, jest obsada kierowców lekkich samochodów ratowniczo-gaśniczych. Dotyczy to pojazdów, których dopuszczalna masa całkowita (DMC) jest wyższa niż 3,5 tony, ale nie przekracza 5 ton.
Dopuszczalna Masa Całkowita a Uprawnienia Kierowców
Wiele nowo zakupionych samochodów ratowniczo-gaśniczych, zwłaszcza w ostatnich latach, ma dopuszczalną masę całkowitą (DMC) przekraczającą 3,5 tony i nieprzekraczającą 5 ton. Przykładowo, w samym tylko województwie wielkopolskim znajduje się ponad 30 takich pojazdów. Obecne przepisy ograniczają jednak możliwość prowadzenia takich pojazdów do osób posiadających prawo jazdy kategorii C, które uprawnia do kierowania pojazdami ciężarowymi o DMC przekraczającej 3,5 tony, z wyjątkiem autobusów.
Stowarzyszenie Gmin i Powiatów Wielkopolski w piśmie do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) wskazuje, że większość strażaków posiadających uprawnienia kategorii C to osoby, które pracują zawodowo jako kierowcy pojazdów ciężarowych. Oznacza to, że ich dostępność w godzinach pracy jest mocno ograniczona. W praktyce, w wielu przypadkach natychmiastowego alarmu, nie ma kto wyjechać do akcji.
Propozycje Zmian i Argumentacja
Samorządy apelują o zmianę przepisów i przyznanie uprawnień do kierowania takimi pojazdami także kierowcom OSP z kategorią B. Stowarzyszenie postuluje wprowadzenie zmian w ustawie z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących. Proponuje dodanie w art. 6 ust. 3 pkt 4 lit. b tej ustawy stosownego zapisu. Zdaniem wnioskodawców, przyznanie uprawnień kierowcom OSP z kategorią B do prowadzenia pojazdów ratowniczo-gaśniczych o dopuszczalnej masie całkowitej nieprzekraczającej 5000 kg pozwoliłoby na znaczące zwiększenie liczby dostępnych kierowców i poprawę zdolności operacyjnej jednostek.
Wskazuje się, że ustawodawca już dopuścił podobne odstępstwo w stosunku do pojazdu samochodowego zasilanego paliwami alternatywnymi o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony oraz nieprzekraczającej 4250 kg, jeżeli przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 tony wynika z zastosowania paliw alternatywnych. Burmistrz gminy Czempiń, Konrad Malicki, podkreśla, że skoro resort zrobił odstępstwo dla samochodów elektrycznych, to może to zrobić również dla pojazdów ratowniczych. Zwraca on również uwagę, że podniesienie uprawnień dla kierowców jest kosztowne, a proponowane rozwiązanie kosztowo poszerzyłoby dyspozycyjność jednostek i dostępność kierowców.
Wpływ Ograniczeń na Codzienne Działania
Obecne przepisy i sztywne stosowanie granicy DMC 3,5 tony dla lekkich pojazdów ratowniczo-gaśniczych prowadzi do sytuacji, w których homologacja pojazdu i jego „formalna” dopuszczalna masa całkowita, ujawniona w dokumentach, faktycznie nie przekracza 3,5 tony. Jednak pojazdy te, podczas faktycznego poruszania się po drogach z pełną obsadą sprzętową i ludzką, często przekraczają tę granicę. Naraża to tym samym kierowcę-ratownika na ewentualną odpowiedzialność za kierowanie pojazdem zbyt ciężkim i jednocześnie za dopuszczenie do przekroczenia DMC pojazdu.
Problem związany z limitem 3,5 tony z roku na rok narasta, ponieważ Państwowa Straż Pożarna (PSP) w projektach z dofinansowaniami zewnętrznymi wydaje zalecenia, a czasem wręcz wymaga, przy zakupie tych lekkich samochodów, posiadania odpowiedniej ilości wody w zbiorniku - na przykład 1000 litrów. To powoduje, że nie ma już możliwości kupić takiego samochodu z homologacją na 3,5 tony, ponieważ pojazdy przekraczają tę wagę. Jak tłumaczy Andrzej Baraniak, obecne przepisy powodują, że czasami nie można zalać wodą zbiornika w samochodzie, aby nie przekroczyć o kilkadziesiąt kilogramów dopuszczalnej masy całkowitej 3,5 tony. To w oczywisty sposób ogranicza możliwość wykorzystania takiego pojazdu w akcji.
Wideo: Społeczności potrzebują ochotniczych strażaków
Wsparcie dla Zmian Prawnych
Poseł Lidia Czechak popiera stanowisko Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Wielkopolski, podkreślając, że strażacy ochotnicy najlepiej zdają sobie sprawę, jakie zmiany prawne mogą ułatwić ich pracę. Zadania strażaków to niekoniecznie tylko duże pożary, ale często także prace pomocnicze, drobne zdarzenia i miejscowe zagrożenia, do których wybiera się lżejsze auta z uwagi na ich dostępność i możliwość obsługi przez kierowców z kategorią B.