Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) odgrywają kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa kraju, stanowiąc pierwszy szczebel reagowania na wiele zagrożeń. Aby zapewnić im skuteczne działanie, niezbędne jest stałe wsparcie finansowe i modernizacja sprzętu. W ostatnich latach rząd polski, we współpracy z różnymi ministerstwami i funduszami, intensywnie wspiera OSP, przeznaczając znaczne środki na zakup nowych pojazdów i innego wyposażenia.
Dofinansowanie na Zakup Nowych Samochodów Ratowniczo-Gaśniczych
Ochotnicze Straże Pożarne mogą regularnie składać wnioski o dofinansowanie na zakup nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych. Środki na ten cel pochodzą z budżetu państwa oraz funduszy ochrony środowiska, a ich rozdysponowanie odbywa się w ramach współpracy Ministerstwa Spraw Wewnętrznych z Ministerstwem Klimatu i Środowiska. Jednostki OSP zainteresowane uzyskaniem dofinansowania powinny zgłosić się do właściwej komendy powiatowej lub miejskiej PSP, gdzie wnioski składane są poprzez aplikację „Wielokryterialny Model Rankingowy”.
Kryteria Oceny Wniosków
Przy ocenie wniosków brane są pod uwagę różnorodne kryteria, mające na celu sprawiedliwe i efektywne rozdysponowanie środków. Są to między innymi:
- stopień zagrożenia w danej gminie,
- liczba wyszkolonych strażaków,
- wiek posiadanego sprzętu,
- udział w akcjach ratowniczych,
- liczba uprawnionych kierowców,
- wysokość dotychczasowego dofinansowania z innych źródeł.
Wybór jednostek OSP, które otrzymają wsparcie, oparty jest na analizie tych wielu kryteriów. Wnioski można składać w wyznaczonych terminach, np. do 25 marca 2025 roku w ramach bieżącego naboru.
Stanowisko radnych w sprawie zakupu wozu strażackiego dla OSP Folwarki
Skala Wsparcia w 2023 i 2025 Roku
Wiceminister Maciej Wąsik zatwierdził zestawienie jednostek OSP, które w 2023 roku otrzymały dofinansowanie na zakup samochodów ratowniczo-gaśniczych. Dzięki tym środkom do strażaków ochotników z całego kraju trafiło 675 nowych pojazdów. Premier Mateusz Morawiecki podkreślił, że ta liczba stanowi historyczne osiągnięcie w skali jednego roku.
Z wykazu opublikowanego na stronach MSWiA i Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej wynika, że pojazdy trafiły do jednostek OSP w różnych województwach w następującej liczbie:
- dolnośląskie: 46 pojazdów,
- kujawsko-pomorskie: 31 pojazdów,
- lubelskie: 62 pojazdy,
- lubuskie: 20 pojazdów,
- łódzkie: 48 pojazdów,
- małopolskie: 62 pojazdy,
- mazowieckie: 71 samochodów,
- opolskie: 24 pojazdy,
- podkarpackie: 52 pojazdy,
- podlaskie: 28 pojazdów,
- pomorskie: 26 pojazdów,
- śląskie: 57 pojazdów,
- świętokrzyskie: 32 pojazdy,
- warmińsko-mazurskie: 31 pojazdów,
- wielkopolskie: 61 pojazdów,
- zachodniopomorskie: 24 pojazdy.
W ramach programu przewidziano zakup 180 lekkich, 417 średnich i 78 ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych. Od 2016 roku do strażaków trafiło łącznie 2951 samochodów ratowniczo-gaśniczych.
W 2025 roku Komenda Główna PSP, po przeprowadzeniu zobiektywizowanego procesu oceny opartego na 10 jasno określonych kryteriach, zatwierdziła dofinansowanie na zakup 262 nowych samochodów ratowniczo-gaśniczych dla jednostek OSP. Te nowoczesne pojazdy trafią do druhów i druhen z całego kraju.
Finansowanie Zakupu Pojazdów
Koszty zakupu nowych wozów strażackich są znaczące. Przykładowo, promesa na zakup średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego wynosi 950 tysięcy złotych, natomiast na ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy - 1 milion 250 tysięcy złotych. Nie są to oczywiście środki w całości z budżetu państwa.
Rozbicie promesy na średni samochód ratowniczo-gaśniczy pokazuje złożoność finansowania:
- 475 tysięcy złotych: dotacja Narodowego i Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej,
- 225 tysięcy złotych: dotacja z Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego,
- 200 tysięcy złotych: wkład gminy,
- 50 tysięcy złotych: wkład jednostki OSP.
Sumując wszystkie promesy na lekkie, średnie i ciężkie wozy, łączna kwota z dotacji, samorządów i wkładów własnych jednostek OSP wynosi 555 900 000 złotych. Należy pamiętać, że w wielu przypadkach, np. przy zakupie średniego samochodu, kwota 950 tysięcy złotych okazuje się niewystarczająca, a rzeczywisty koszt może przekraczać milion złotych, co wymaga dodatkowego dofinansowania.
Przykładem wsparcia z funduszy unijnych jest zakup ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego marki SCANIA, model P450, o napędzie 4x4 dla OSP w Brańszczyku, którego całkowity koszt wyniósł 1 827 780,00 zł. Środki pochodziły głównie z dofinansowania Unii Europejskiej w ramach programu Fundusze Europejskie dla Mazowsza.
Przykłady Otrzymanego Dofinansowania
Wiele jednostek OSP w całej Polsce otrzymało dofinansowanie, co znacząco poprawiło ich zdolności operacyjne:
- Ochotnicza Straż Pożarna z Czarnej Dąbrówki w powiecie bytowskim otrzymała dofinansowanie na zakup średniego wozu bojowego, który zastąpił wysłużonego, 52-letniego mercedesa.
- Ochotnicy z Tuchomia w powiecie bytowskim objęci zostali dofinansowaniem na zakup ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego.
- Ciężki samochód ratowniczy wzbogacił flotę OSP Korzybie w powiecie słupskim.
- Dofinansowanie trafiło również do ochotników w Łupawie w powiecie słupskim, gdzie nowy pojazd zastąpił starszy wóz ciężki.
- Słupski Związek Powiatowo-Gminny otrzymał 10 wozów strażackich w ramach Rządowego Programu Inwestycji Strategicznych.
- W Małopolsce 63 jednostki OSP otrzymały nowoczesne samochody ratowniczo-gaśnicze dzięki projektowi „Bezpieczna Małopolska - Bon na ratowanie - Straż Pożarna” o wartości ponad 65,6 mln złotych.
Dofinansowanie na Inny Sprzęt Strażacki
Oprócz zakupu nowych pojazdów, Ochotnicze Straże Pożarne są również wyposażane w inny sprzęt strażacki. W bieżącym roku na ten cel przeznaczono ponad 236 milionów złotych. Działania te mają na celu systematyczne podnoszenie poziomu wyposażenia remiz strażackich w nowoczesny sprzęt, co jest kluczowe dla skutecznych działań ratowniczych, takich jak pożary, wypadki drogowe czy lokalne podtopienia.
Oznaczenia Operacyjne Samochodów Państwowej Straży Pożarnej
Numery operacyjne na samochodach Państwowej Straży Pożarnej (PSP) pełnią rolę podobną do numerów rejestracyjnych, usprawniając kierowanie i prowadzenie działań ratowniczych. Zapewniają one istotne informacje o przynależności pojazdu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz kryterium radiowym.
Od połowy 2002 roku samochody PSP są oznakowane numerami operacyjnymi w formacie XXXzYY (np. 301-D-21, 405-E-25, 362-D-53), gdzie:
- XXX (prefix) oznacza jednostkę, z której pochodzi pojazd.
- z (infix) oznacza rodzaj pojazdu lub specjalistyczną grupę, np. D dla pojazdów gaśniczych, E dla specjalnych.
- YY (sufix) odnosi się do konkretnego pojazdu w ramach jednostki (sufiks dotyczy tylko PSP, na wozach OSP nie ma związku z pełnionymi funkcjami).
Numer operacyjny zawiera fragmenty kryptonimu radiowego pojazdu i odnosi się do jednego, konkretnego samochodu lub statku. Numer operacyjny lub numer na sprzęcie powinien mieć barwę kontrastującą z elementem lub nadwoziem, na którym został umieszczony.
Klasyfikacja Typów Pojazdów PSP (Infix 'z')
Poniżej przedstawiono przykładową klasyfikację typów pojazdów PSP na podstawie infixu:
- 20-34: Różne typy samochodów gaśniczych (lekkie, średnie, ciężkie).
- 35-37: Samochody proszkowe.
- 38-39: Cysterny wodne.
- 40-42: Samochody ratownictwa drogowego.
- 43-45: Samochody ratownictwa technicznego.
- 46-47: Samochody oświetleniowe.
- 48: Samochód dźwig.
- 49: Ciężki samochód ratownictwa drogowego.
- 51-54: Autodrabiny, autopodnośniki.
- 59: Ambulans.
- 60-65: Samochody ratownictwa chemiczno-ekologicznego.
- 71-79: Pojazdy specjalistycznych grup.
- 80: Samochód wężowy.
- 81-89: Pojazdy kwatermistrzowskie.
- 90-92: Samochody operacyjne.
- 98-99: Samochody dowodzenia.
Oznaczenia Sprzętu Specjalistycznego (Sufix 'z')
Oprócz pojazdów, oznaczenia są również stosowane dla sprzętu specjalistycznego:
- A: Agregaty (np. powietrzne, prądotwórcze, stacje uzdatniania wody, najaśnice).
- B: Butle ciśnieniowe do gazów.
- C: Aparaty oddechowe.
- H: Sprzęt hydrauliczny, piły.
- K: Kontenery.
- Ł: Łodzie i pontony.
- M: Motopompy.
- N: Naczepy.
- P: Przyczepy z wyposażeniem ratowniczym (motopompy, działka, agregaty).
- R: Sprzęt ratownictwa medycznego (nosze, sanie, zestawy ratownicze).
- W: Działka i kurtyny przenośne, armatura wodno-pianowa, węże pożarnicze.
- Z: Zapory, skokochrony, namioty.
Pozyskiwanie Zbędnego Mienia i Sprzętu
Jednostki OSP mają również możliwość pozyskiwania sprzętu nieodpłatnie z innych źródeł.
Od Państwowej Straży Pożarnej
Na podstawie ustawy o ochronie przeciwpożarowej, Państwowa Straż Pożarna jest zobowiązana do przekazywania nieodpłatnie technicznie sprawnego, zbędnego sprzętu i urządzeń ochotniczym strażom pożarnym. Jednostka OSP zainteresowana pozyskaniem takiego sprzętu powinna zwrócić się, za pośrednictwem właściwego terytorialnie komendanta powiatowego (miejskiego) Państwowej Straży Pożarnej, do Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej ze stosownym wnioskiem w tej sprawie.
Od Ministerstwa Obrony Narodowej
Minister Obrony Narodowej ogłasza nabór wniosków o nieodpłatne przekazanie na własność mienia ruchomego Skarbu Państwa będącego we władaniu jednostek organizacyjnych podległych MON. Jednostka OSP, po sprawdzeniu na stronie MON wykazu mienia, może złożyć wniosek. Wnioski są rozpatrywane przez Komisję do spraw przekazywania mienia ruchomego Skarbu Państwa.
Od Innych Organów Administracji Publicznej
Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów w sprawie szczegółowego sposobu gospodarowania składnikami rzeczowymi majątku ruchomego Skarbu Państwa, jednostki OSP mogą wnioskować do danego organu administracji publicznej oraz kierowników jednostek o przekazanie zbędnych składników rzeczowych majątku ruchomego. Informacje o każdym zbędnym lub zużytym składniku majątku ruchomego są zamieszczane w Biuletynie Informacji Publicznej na właściwej stronie podmiotowej.