Wąż pożarniczy, znany również jako wąż strażacki, jest kluczowym elementem wodnej armatury pożarniczej. Służy głównie do podawania wody bądź wodnych roztworów gaśniczych od źródła ich czerpania do miejsca pożaru. Gaszenie pożarów wymaga nieustannego rozwoju sprzętu oraz zabezpieczeń, aby poprawić skuteczność przeprowadzanych interwencji. Przez długi czas w historii, gaszenie pożarów sprowadzało się do skrzykiwania ludzi w długi rząd i podawania sobie ciężkich wiader z wodą. Węże strażackie to wbrew pozorom wyroby znacząco zróżnicowane, zwłaszcza pod względem parametrów technicznych.
Początki i Pierwsze Konstrukcje
Wskazuje się, że po raz pierwszy wąż strażacki został użyty w starożytnej Grecji. Według greckiego pisarza Apollodorusa, konstrukcja najstarszego węża składała się z długiego jelita wołu, którego jeden z końców mocowano do moczonego w wodzie pęcherza. Węże pożarnicze służące do podawania wody, roztworów wodnych, a także innych środków gaśniczych po raz pierwszy wyprodukowano w 1558 roku w Augsburgu. Początkowo tworzone były typowo ze skóry; szyte lub nitowane, cechowały się sporą wytrzymałością na uszkodzenia mechaniczne. Ponad sto lat później, w 1672 roku, Jak Van Heyde wyprodukował pierwsze węże z włókna żaglowego.
Historia gaszenia pożarów – kanał World Geographic
Rewolucja Technologiczna i Patenty
Za pioniera produkcji nowoczesnych węży strażackich uznaje się holenderskiego malarza pejzaży miejskich, Jana van der Heydena. Był on niezwykle zaangażowany w pracę straży pożarnej w Amsterdamie. W 1672 roku, jako komendant, wyprodukował wąż tłoczony wykonany z natłuszczonej skóry. Uwzględnione w projekcie złączki mosiężne, przymocowane do każdego końca, umożliwiały połączenie kilku identycznych sekcji. Dzięki jego dokonaniom w 1698 roku nastąpiły znaczące zmiany w sposobie gaszenia pożarów. Używając węży, można było gasić szybko i z daleka, trafiając strumieniem precyzyjnie w ognisko pożaru. Dzisiejszy kształt węży zawdzięcza się J.C. Beckowi z Lipska, który po raz pierwszy utkał wąż pożarniczy z przędzy.
Pierwszy nitowany wąż skórzany
Pierwszy nitowany wąż skórzany został stworzony w 1808 roku w Filadelfii za sprawą grupy wolontariuszy lokalnej straży pożarnej. Utrzymanie szwów w prototypie wymagało zastosowania około 65-100 metalowych nitów na metr, aby móc wyeliminować wszelkie nieszczelności. W 1817 roku dwaj członkowie grupy postanowili opatentować ten projekt. Choć w 1827 roku zaczęto wprowadzać do użytku również tkane waty, liny lniane i przewody gumowane, żaden inny materiał nie został opracowany wystarczająco dobrze, żeby zastąpić nitowany wąż strażacki aż do lat 70. XIX wieku.
Węże bezszwowe i gumowe
Pierwsze węże, które nie zawierały szwów, powstały w XIX wieku w Saksonii. Węże gumowe zaprezentowano 80 lat później, w Dzień Niemieckiej Straży Pożarnej w Lipsku. Wraz z rozwojem technologicznym zaczęto produkować węże z tworzyw sztucznych.
Współczesne Węże Strażackie
Obecnie węże strażackie klasyfikowane są ze względu na swoją konstrukcję i przeznaczenie. Określenie węża strażackiego odnosi się do wielu różnych rodzajów węży zaprojektowanych specjalnie do zwalczania pożarów.
Materiały i konstrukcja
Najczęściej spotykanym wariantem jest ten złożony z jednej lub kilku zewnętrznych warstw tkaniny oraz wewnętrznej warstwy kauczuku. Jednak węże tłoczne mogą być również produkowane z różnych niestandardowych i niezwykle wytrzymałych materiałów. Obecnie produkuje się taśmy wężowe na węże pożarnicze wykonane z włókniny, do których wprowadzana jest wykładzina wykonana z tworzywa plastycznego PCV. Jednymi z najlepszych węży strażackich są te, które zrobione są z jedwabiu poliestrowego, wyposażone we wkładkę wewnętrzną wykonaną z mocnego PCV, tworzywa poliuretanowego bądź gumy. Wyroby te wykazują szczególną odporność na uszkodzenia takie jak zrywanie, rozciąganie i tym podobne, a także wysoką temperaturę czy wilgoć.
Rodzaje węży strażackich
Węże strażackie możemy podzielić dziś na dwie główne grupy:
- Węże ssawne: Służą do zasysania wody z otwartego zbiornika (np. z rzeki). Mają wbudowany oplot druciany zapobiegający spłaszczeniu podczas zasysania. Nie są przystosowane do pracy z ciśnieniem wyższym niż atmosferyczne. Tak samo można nimi podawać zarówno wodę, jak i środek pianotwórczy. Węże ssawne W-25 oraz W-52 mają zazwyczaj 1m długości.
- Węże tłoczne: Służą do tłoczenia wody od motopompy do prądownicy, skąd wydobywa się uwolniony strumień gaśniczy. Są to węże bez drucianego oplotu, łatwo zwijalne, mające wewnątrz koszulkę z tworzywa zmniejszającą opór podczas tłoczenia wody. Ich długości wynoszą 15m oraz 20m.
Nie jest to jedyny podział, jaki dokonuje się w przypadku węży strażackich. Istotne jest też ich przeznaczenie - tu rozróżnia się dwa typy węży: H i W. Pierwszy typ dotyczy hydrantów, drugi zaś motopomp i autopomp.
Parametry i cechy
W zależności od sposobu i miejsca użycia, węże strażackie różnią się średnicą wewnętrzną, masą, długością, a także ciśnieniem. Jeśli mówimy o wężach tłoczonych do pomp pożarniczych, to ze względu na średnicę wewnętrzną możemy rozróżnić rozmiary węży: 25, 42, 52, 75 oraz 110. Inne rozmiary posiadają węże ssawne ze względu na ich właściwości. Wszystkie węże muszą mieć łączniki umożliwiające podłączenie ich z jednej strony do motopompy (lub autopompy), zaś z drugiej do prądownicy (węże tłoczne) i smoka ssawnego (węże ssawne). Węże strażackie różnią się między sobą łącznikami.
Najważniejsze cechy idealnego węża strażackiego to:
- Łatwość w zwijaniu
- Odporność na działanie warunków atmosferycznych
- Lekkość i elastyczność, dzięki czemu są bardzo łatwe w użytkowaniu.
Tylko solidne wykonanie jest w stanie zapewnić skuteczność działania i bezpieczeństwo.
Konserwacja i Zakup
Jak każdy sprzęt, także i węże strażackie, aby funkcjonowały prawidłowo, potrzebują regularnej kontroli oraz ewentualnego serwisowania. Zaniedbany sprzęt szybko się zużywa, przestając pełnić swoje podstawowe funkcje. Ważne jest, aby stosować wobec nich cykliczny przegląd, czyli poddanie sprzętu regularnym próbom wytrzymałościowym. Jest to trwały sprzęt, lecz długość jego używania zależy od tego, w jaki sposób będziemy się z nim obchodzić. Jeśli zadbamy o ich odpowiedni stan techniczny, to będą nam służyły przez bardzo długi czas. Najważniejszy jest tutaj sposób przechowywania. Zgodnie z informacjami producentów, nie powinno się przechowywać węży w miejscu, gdzie jest stały dostęp do promieni słonecznych. Materiały te również mogą ulec uszkodzeniu, jeśli przez długi czas będą miały do czynienia z wysokimi temperaturami.
Wybór i producenci
Kupując wąż pożarniczy, warto uprzednio sprawdzić jego parametry i dopytać przedstawiciela firmy o wszelką dokumentację potwierdzającą moc produktu. Jednym z czołowych producentów węży przemysłowych na polskim rynku jest firma MiDaTech, która zaopatruje w specjalistyczny sprzęt zarówno przedsiębiorstwa, jak i osoby indywidualne. Oferta firmy obejmuje między innymi szereg wysokogatunkowych modeli węży tłocznych i ssawnych, w tym także opisywane węże strażackie. W sklepie MiDaTech znajdują się węże strażackie, które prócz wykonania ze sztucznych włókien, są dodatkowe wzmocnione od wewnątrz tworzywem PCV, co czyni je funkcjonalnymi nie tylko dla strażaków, lecz również rolników, którzy używają ich jako węże do nawadniania. Zakup u renomowanego producenta minimalizuje ryzyko otrzymania wadliwego produktu. O firmie wiele mówi jej doświadczenie oraz zasoby; zawsze powinno się dokładnie sprawdzać profile czy strony internetowe sprzedawców. Warto o tym pamiętać, zwłaszcza podczas wyboru profesjonalnego sprzętu do zadań specjalnych - węże strażackie zdecydowanie należą do tej grupy.
Rekordy Guinnessa
Warto też wspomnieć, że polskie węże strażackie dzierżyły swego czasu oficjalny rekord Guinnessa. W 2006 roku na 125-lecie OSP w Pleszewie (Wielkopolska) zbudowano najdłuższą linię gaśniczą. Ponad trzykilometrowy wąż strażacki złożono z 151 dwudziestometrowych odcinków i podłączono do pompy wodnej. Montowanie węży, w którym uczestniczyło 48 ochotników, trwało 15 minut, a aż 20 minut zajęło czekanie na wodę. Aktualny rekord Guinnessa należy jednak do strażaków z Tyrolu Wschodniego, którzy 31 maja 2014 roku ustanowili nowy rekord.