Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, właściciele i zarządcy obiektów budowlanych są zobowiązani do utrzymywania ich w należytym stanie technicznym i zapewnienia bezpiecznego użytkowania. Obowiązki te nabierają szczególnego znaczenia w sytuacjach wystąpienia zagrożeń, takich jak pożary, katastrofy budowlane czy niekorzystne warunki atmosferyczne.
Podstawy prawne utrzymania obiektów budowlanych
Właściciele lub zarządcy obiektów budowlanych obowiązani są do zapewnienia bezpiecznego użytkowania obiektu w razie występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych, które mogą mieć wpływ na uszkodzenie obiektu lub bezpośrednie zagrożenie takim uszkodzeniem, jak również mogących spowodować zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, bezpieczeństwa mienia lub środowiska. Obowiązek ten nakłada art. 61 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane.
Powyższe uregulowane zostało również w art. 62 ust. 1 wspomnianej ustawy. W szczególności do obowiązków właścicieli i zarządców należy dbałość o należyty stan techniczny budynku i niedopuszczanie do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie wymagań dotyczących bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego oraz higieny i zdrowia.
Postępowanie w przypadku pożaru budynku
Pożar budynku rodzi poważne konsekwencze określone w przepisach prawa budowlanego. Rodzaj tych konsekwencji zależy od tego, jak poważne są skutki tego zdarzenia i czy zostało ono wywołane działaniem zamierzonym przez człowieka, czy też przyczynami niezależnymi. W razie wystąpienia pożaru pierwszą czynnością powinno być wezwanie straży pożarnej oraz policji. Służby te wzywają z kolei nadzór budowlany w celu dokonania oceny stanu budynku.
Obowiązki właściciela po pożarze
W większości wypadków ustalenia, czy pożar budynku został wywołany przez człowieka, nie można dokonać od razu; wyjaśnianie tych okoliczności następuje w toku postępowania, które może zająć wiele miesięcy. W tym czasie zastosowanie znajdują przepisy rozdziału 6 ustawy Prawo budowlane. Organy nadzoru budowlanego mogą nałożyć na właściciela lub zarządcę obowiązek dostarczenia w określonym terminie stosownych ocen technicznych oraz ekspertyz (art. 81c ust. 2).
Koszt sporządzenia tych dokumentów obciąża osobę wezwaną do ich doręczenia. Jeżeli wnioski ekspertyz będą wskazywać na zły stan budynku, może to stanowić podstawę do wydania decyzji o opróżnieniu części lub całości budynku (art. 68). Właściciel może być również zobowiązany do podjęcia działań poprawiających stan techniczny, takich jak remont czy wymiana instalacji.
Kontrola obowiązkowa PINB - dlaczego przychodzą na Twoją budowę ?! Co sprawdzają ?!
Pożar a katastrofa budowlana
Ustalenia policji dotyczące przyczyn pożaru mają kluczowe znaczenie. Zgodnie z art. 73 ust. 1 ustawy, katastrofa budowlana to niezamierzone, gwałtowne zniszczenie obiektu budowlanego lub jego części. Jeżeli zniszczenie jest spowodowane działaniem zamierzonym przez człowieka, nie można mówić o katastrofie w rozumieniu ustawowym.
W przypadku stwierdzenia katastrofy budowlanej na właściciela nakłada się dodatkowe obowiązki:
- Zabezpieczenie miejsca katastrofy przed zmianami uniemożliwiającymi prowadzenie postępowania wyjaśniającego.
- Przeciwdziałanie rozszerzaniu się skutków katastrofy.
- Niezwłoczne podjęcie działań niezbędnych do usunięcia skutków zdarzenia (remont, wyburzenie).
Zagrożenia w sezonie jesienno-zimowym i eksploatacja instalacji
W związku ze wzmożonym w okresie jesienno-zimowym występowaniem zagrożeń związanych z eksploatacją instalacji grzewczych, przypomina się o obowiązku zapewnienia przeprowadzenia co najmniej raz w roku okresowej kontroli stanu technicznego, w szczególności sprawdzenia instalacji gazowych oraz przewodów kominowych: dymowych, spalinowych i wentylacyjnych.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, właściciele mają obowiązek usuwania zanieczyszczeń z przewodów kominowych:
- W obiektach opalanych paliwem stałym - usuwanie zanieczyszczeń z przewodów dymowych i spalinowych.
- W przewodach wentylacyjnych - co najmniej raz w roku, o ile warunki użytkowe nie wymagają większej częstotliwości.
Najczęstszą przyczyną zatrucia tlenkiem węgla (zaczadzenia) jest niesprawność urządzeń spalających paliwo lub niewłaściwa wentylacja. Zaleca się kierowanie do użytkowników lokali apeli o przestrzeganie podstawowych zasad bezpieczeństwa.
Utrzymanie dachów i elementów elewacji
W okresie występowania niekorzystnych warunków atmosferycznych, takich jak intensywne opady śniegu, do obowiązków właścicieli należy usuwanie nadmiaru śniegu oraz lodu z dachów. Należy dbać o to, by nie dopuszczać do przeciążenia konstrukcji budynku. Obowiązek ten obejmuje także usuwanie sopli, brył i nawisów lodowych, które mogą zagrażać bezpieczeństwu osób na ciągach pieszych i jezdnych.
Wszelkie prace związane z usuwaniem śniegu muszą być prowadzone z zachowaniem zasad bezpieczeństwa i przepisów BHP, aby nie stwarzać zagrożenia dla budynku oraz osób wykonujących te prace.
Sankcje karne za niedopełnienie obowiązków
Niedopełnienie obowiązków wynikających z Prawa budowlanego wiąże się z surowymi sankcjami:
| Naruszenie | Podstawa prawna | Kara |
|---|---|---|
| Brak zapewnienia okresowej kontroli obiektu | Art. 93 pkt 8 | Grzywna |
| Niewłaściwe utrzymanie obiektu lub brak zapewnienia bezpieczeństwa | Art. 91a | Grzywna (nie mniej niż 100 stawek dziennych), ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do roku |
| Nieusunięcie stwierdzonych uszkodzeń zagrażających ludziom lub mieniu | Art. 92 ust. 1 | Areszt, ograniczenie wolności lub grzywna |
Procedury administracyjne w Inspektoracie Nadzoru Budowlanego
Podania, wyjaśnienia i odwołania mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu, a także przez elektroniczną skrzynkę podawczą. W podaniu należy wskazać imię i nazwisko wnoszącego, jego adres oraz określić żądanie. Nie jest dopuszczalne telefoniczne wniesienie podania.
Od decyzji wydanej przez Powiatowego Inspektora można wnieść odwołanie do organu II instancji - Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego - za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. Zażalenie na postanowienie wnosi się w terminie 7 dni.
W przypadku działania przez pełnomocnika, jest on obowiązany dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa przy pierwszej czynności. Przy składaniu niektórych wniosków wymagana może być opłata skarbowa, której można dokonać przelewem na właściwe konto gminy lub w punktach obsługi bankowej.