Ziele Angielskie: Właściwości, Zastosowanie i Pochodzenie

Ziele angielskie, potocznie zwane także pieprzem pachnącym lub pieprzem goździkowym, jest popularną przyprawą, cenioną za swój charakterystyczny smak i aromat. Mimo swojej nazwy, nie pochodzi z Anglii, a z Ameryki Południowej i Środkowej, gdzie do dziś jest uprawiane. W języku angielskim znane jest jako "allspice", co w wolnym tłumaczeniu oznacza "wielość przypraw", co trafnie oddaje jego złożony smak, przypominający kombinację goździków, cynamonu, gałki muszkatołowej i pieprzu. Do Polski ziele angielskie sprowadzane było z Wielkiej Brytanii, stąd przyjęła się nazwa "ziele angielskie".

Pochodzenie i Charakterystyka

Ziele angielskie jest owocem korzennika lekarskiego (Pimenta dioica), znanego również jako drzewo pimentowe. Jest to drzewo wiecznie zielone, osiągające wysokość nawet 10 metrów. Naturalnie występuje w Ameryce Południowej, na terenach Meksyku i Jamajki, gdzie było uprawiane już na początku XVI wieku. Europejczycy odkryli je w XVI wieku, a w Europie pojawiło się wiek później. Niedojrzałe owoce korzennika lekarskiego mają zieloną barwę, a w miarę dojrzewania nabierają szkarłatnego, czerwonego koloru. Swym wyglądem przypominają nieco jagody. Smak ziela angielskiego określa się jako dość ostry i umiarkowanie cierpki. Z kolei w jego zapachu wyczuć można lekki aromat imbiru, goździków oraz cynamonu.

Skład Chemiczny i Właściwości Prozdrowotne

Ziele angielskie posiada nie tylko walory smakowe, ale również liczne właściwości lecznicze. Swoje korzystne działanie zawdzięcza bogatemu składowi chemicznemu, w tym obecności olejku eterycznego, którego głównym składnikiem jest eugenol. Poza nim znajdziemy również szereg innych związków, takich jak garbniki, żywice, flawonoidy, cukry, kwas jabłkowy i kwas galusowy.

Wartości Odżywcze i Minerały

Przyprawa ta jest bogata w węglowodany i błonnik pokarmowy. Ponadto stanowi źródło związków mineralnych, takich jak potas, miedź, żelazo, selen, magnez, wapń, cynk oraz fosfor. Potas pomaga utrzymać właściwy poziom tętna w organizmie, a magnez warunkuje prawidłowy stan układu mięśniowego. Żelazo jest kluczowe dla transportu tlenu w organizmie.

Witaminy

Ziele angielskie jest również cennym źródłem witaminy A, niacyny, witaminy B6, witaminy C oraz ryboflawiny. Witamina A warunkuje procesy prawidłowego widzenia, stymuluje odnowę naskórka wywołując działanie odmładzające i odpowiada za prawidłowy rozwój kości i zębów. Witamina C zwiększa ogólną odporność organizmu, korzystnie wpływa na naczynia krwionośne, wzmacniając ich ściany, co zapobiega pękaniu.

Działanie Antyoksydacyjne

Roślina jest silnym antyoksydantem, spowalniającym reakcje utleniania w organizmie. Jej działanie polega na neutralizacji wolnych rodników poprzez dostarczanie im brakującego elektronu. Za właściwości przeciwutleniające odpowiadają zawarte w zielu angielskim eugenol, kwercetyna, garbniki oraz witamina C.

Wpływ na Układ Pokarmowy

Owoce korzennika lekarskiego łagodzą objawy zgagi, stymulują produkcję soków żołądkowych, a także działają wiatropędnie. Ziele angielskie i składniki w nim zawarte zwiększają wydzielanie enzymów trawiennych, co powoduje poprawę funkcji trawiennych przewodu pokarmowego i pozytywnie wpływa na jego funkcjonowanie. Eugenol odpowiada za korzystne działanie na układ trawienny, zapobiegając biegunkom, nudnościom, wymiotom i zaparciom. Ziele angielskie wykazuje również działanie rozkurczowe na mięśnie gładkie, co pomaga w łagodzeniu skurczów brzucha.

Właściwości Przeciwdrobnoustrojowe i Przeciwzapalne

Dzięki obecności eugenolu, kwercetyny i glikozydów, ziele angielskie działa przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Znajduje zastosowanie w leczeniu zakażeń jamy ustnej i pomaga niwelować przykry zapach z ust. Badania in vitro wykazały, że ekstrakty z ziela angielskiego skutecznie niszczą wiele szczepów bakterii chorobotwórczych, przenoszonych głównie przez żywność, takich jak Shigella, Vibrio, Listeria, Bacillus, Salmonella, Escherichia, Pseudomonas, Staphylococcus. Opisywana przyprawa hamuje również rozwój grzybów, np. Aspergillus flavus oraz aflatoksyn. Potwierdzono także przeciwwirusowe właściwości ziela angielskiego, szczególnie w hamowaniu rozwoju norowirusów, które są częstą przyczyną nieżytu żołądka i jelit.

Aktywność przeciwdrobnoustrojowa ziela angielskiego wykazała pozytywny efekt terapeutyczny w leczeniu zainfekowanych ran u myszy. Naukowcy zaobserwowali, że podawanie olejku z ziela angielskiego na zranioną skórę zwierząt powodowało niszczenie patogenów, co sugeruje, że ekstrakty te mogą być skutecznym środkiem antyseptycznym, pomocnym w leczeniu otwartych uszkodzeń ciała również u ludzi.

Potencjał Przeciwnowotworowy i Metaboliczny

W badaniu z 2015 roku na myszach z wszczepionym nowotworem piersi zaobserwowano pozytywny efekt terapeutyczny po podaniu ekstraktu z ziela angielskiego, polegający na zahamowaniu wzrostu guza. Ekstrakt z ziela angielskiego wykazuje potencjał przeciwnowotworowy wobec dwóch rodzajów guzów - raka piersi i prostaty.

W eksperymencie na modelu komórkowym, naukowcy zbadali zastosowanie ekstraktów z ziela angielskiego oraz goździków na aktywację receptorów kwasów żółciowych TGR5, które są odpowiedzialne za regulację różnych procesów metabolicznych, w tym wydzielanie insuliny w trzustce i trawienie. Wyniki badania sugerują, że zawarte w ekstraktach przypraw kwasy triterpenowe działają jako aktywator receptora TGR5, regulując gospodarkę energetyczną oraz szlaki metaboliczne organizmu. To odkrycie może mieć znaczenie w profilaktyce i leczeniu chorób metabolicznych, takich jak otyłość czy cukrzyca typu 2.

Zastosowanie Kulinarne

Ziele angielskie jest bardzo dobrze znaną i popularną przyprawą w sztuce kulinarnej. Nadaje potrawom ciekawy smak i aromat. W kuchni występuje w dwóch postaciach - sypkiej (zmielonej) oraz w postaci całych ziaren.

Forma i Przechowywanie

Ziele angielskie najlepiej stosować w formie ziaren, aby uniknąć zanieczyszczeń w przyprawie i dłużej zachować jego aromat. Jeśli jednak potrzebna jest wersja zmielona, można ją wykonać samodzielnie w domu. Kulki ziela angielskiego należy przechowywać w zamkniętym, szklanym słoiczku, aby jego charakterystyczny aromat zbyt szybko się nie ulotnił.

Przykłady Użycia

Ziele angielskie ma duże zastosowanie w sztuce kulinarnej, stanowiąc ważny składnik wielu dań. Dodaje się je do potraw mięsnych, np. schabu, pasztetów, jak również galaret. Jest częstym składnikiem marynat warzywnych, śledziowych oraz marynat do konserwowania ogórków. Ziele angielskie jest też nieodłącznym elementem bigosu, ryby po grecku, barszczu czerwonego, żurku, zup, sosów i gulaszów. Jest również składnikiem ketchupu i sosu barbecue. W kuchni bliskowschodniej stosuje się je do doprawiania dań mięsnych oraz jako dodatek do likierów i kompotów owocowych. Wykorzystywane jest również do sałatek warzywnych.

Zastosowanie w Ziołolecznictwie i Medycynie Ludowej

Ziele angielskie jest nie tylko cenną przyprawą, ale ma również bogatą historię zastosowania w medycynie ludowej wielu krajów. W ziołolecznictwie podawane jest w formie naparu, nalewki i olejku.

Tradycyjne Zastosowania

• Mieszkańcy Jamajki i Kostaryki piją gorącą herbatę z owocami drzewa pimentowego na przeziębienie, bolesne miesiączki i niestrawności.
• Gwatemalczycy wykorzystują rozgniecioną przyprawę w formie okładów na siniaki, bóle stawowe i mięśniowe.
• W Indiach ziele angielskie stanowi wartościowy składnik stosowany w Ajurwedzie, przede wszystkim w łagodzeniu stanów zapalnych dróg oddechowych oraz różnych bólów zębów.
• Roślina pomaga na nerwobóle i bóle o podłożu reumatologicznym.
• Ziele angielskie podawane jest na rozwijające się przeziębienie, łagodzi ból gardła i zmniejsza katar. Z tego względu jest częstym składnikiem herbat rozgrzewających.
• Roślina jest również zalecana na problemy skórne. Podawana razem z rumiankiem jest skutecznym środkiem na trądzik i stany zapalne cery.
• Ziele angielskie podawane jest na wczesne oznaki starzenia ze względu na zawartość witaminy C i kwercetyny - związków o działaniu przeciwutleniającym.
• Niweluje przykry zapach z ust i działa przeciwwymiotnie.

Sposoby Przygotowania

• Napar z ziela angielskiego: Przygotowuje się go poprzez roztarcie w moździerzu łyżki owocu i zalanie go około 250 mililitrami wrzątku. Napar należy odstawić pod przykryciem na 15 minut. Po tym czasie całość należy odcedzić i spożywać do 2 łyżek dziennie przy dolegliwościach pokarmowych lub do płukania jamy ustnej i gardła. Pomaga również na udrożnienie przewodów nosowych.
• Nalewka z ziela angielskiego: Przygotowuje się ją poprzez zalanie 100 gramów owoców spirytusem 70% w ilości 500 gramów. Nalewkę należy przez 7 dni trzymać w zamkniętym słoiku lub innym szczelnym naczyniu. Po tym czasie należy ją przesączyć.
• Olejek z ziela angielskiego: Stosowany jest do inhalacji parowych w celu wspomagania leczenia infekcji górnych dróg oddechowych. Olejki eteryczne pozyskiwane z ziela angielskiego znajdują zastosowanie także w przemyśle kosmetycznym i perfumeryjnym oraz garbarstwie. Na bazie rośliny produkowane są również kosmetyki.

W aptekach i sklepach ze zdrową żywnością dostępne są naturalne preparaty z zielem angielskim. Roślina jest częstym składnikiem suplementów na odporność.

Przeciwwskazania i Środki Ostrożności

Pomimo tylu cennych właściwości, ziele angielskie nie powinno być spożywane w nadmiarze, gdyż może wywołać zaburzenia w układzie pokarmowym. Ziele angielskie, jak każdy inny surowiec roślinny spożywany w nadmiarze, może powodować działania niepożądane.

Kto powinien unikać ziela angielskiego:

• Kobiety w ciąży oraz karmiące piersią: Ze względu na brak wystarczającej ilości badań dotyczących bezpieczeństwa stosowania ziela angielskiego, nie powinno być ono stosowane w ciąży oraz w okresie karmienia piersią.
• Osoby cierpiące na wrzody żołądka, uchyłki i stany zapalne jelit (w tym zapalenie jelita grubego): Ziele angielskie jest przeciwwskazane w tych schorzeniach.
• Osoby planujące zabieg lub operację: Roślina może oddziaływać na proces krzepnięcia krwi, dlatego powinny jej unikać osoby przygotowujące się do procedur medycznych.
• Osoby ze skłonnościami do alergii: Ziele angielskie może powodować reakcje alergiczne.

Interakcje z Lekami i Działania Niepożądane:

Zwiększona ilość ziela angielskiego może wchodzić w interakcje z lekami przeciwbólowymi zawierającymi w swoim składzie ibuprofen, kwas acetylosalicylowy (aspiryna) czy naproksen.

Zewnętrzne stosowanie skoncentrowanego olejku pimentowego może z kolei wywołać podrażnienie skóry.

tags: #podpalenie #ziela #angielskie