Pożar samochodu – przyczyny, skutki i zapobieganie

Samochody na stałe wpisały się w krajobraz miast w Polsce i na świecie. Służą nam nie tylko w codziennym funkcjonowaniu czy wakacyjnym podróżowaniu, ale także wiele firm i przedsiębiorstw nie miałoby szans na rozwój bez dużej floty samochodowej. Niestety, każdego dnia w Polsce płonie około 27 samochodów, a straty z powodu pożaru jednego to średnio 15 tysięcy złotych.

Skala problemu pożarów samochodów w Polsce

Według statystyk Państwowej Straży Pożarnej każdego roku w Polsce dochodzi do kilku tysięcy pożarów samochodów. W 2017 roku spłonęło:

• 7904 aut osobowych (oraz przyczep do aut osobowych)
• 1087 samochodów ciężarowych
• 177 autobusów i trolejbusów
• 113 motocykli

Warto zauważyć, że są to tylko te pożary, do których wyjeżdżała straż pożarna - czasem kierowcy próbują radzić sobie z ogniem samodzielnie.

Najczęstsze przyczyny pożarów samochodów

Przyczyny pożarów samochodów mogą być różnorodne, obejmując zarówno usterki techniczne, błędy użytkowników, jak i czynniki zewnętrzne.

Usterki techniczne

Jedną z najczęstszych przyczyn pożarów samochodów są awarie elektryczne. Uszkodzenia przewodów i zwarcia instalacji elektrycznej mogą prowadzić do iskrzenia i zapalenia się materiałów palnych, szczególnie gdy w sąsiedztwie mamy oleje, rozpuszczalniki czy inne produkty łatwopalne. Nieprawidłowa eksploatacja lub brak regularnych przeglądów instalacji zwiększa ryzyko takich awarii. W pojazdach kilkuletnich instalacje mogą być już mocno zużyte.

Nieszczelności w układzie paliwowym są drugą najczęstszą przyczyną pożarów samochodów. Dotyczy to przede wszystkim benzyny, która jest bardziej lotna - zapalają się opary, a nie płynne paliwo. Wyciek benzyny, na przykład na rozgrzane elementy układu napędowego lub wydechowego, to recepta na bardzo groźny pożar. Jeśli z nowego auta dolatuje zapach paliwa, to znaczy, że sprawa jest poważna i nie wolno ignorować usterki.

Spore części płynów eksploatacyjnych w aucie są palne. Wycieki w układach zwiększają ryzyko pożaru. Do palnych płynów zaliczamy benzynę, olej silnikowy, płyn chłodniczy i płyn hamulcowy. Niekiedy to krople środka smarnego trafią na rozgrzany wydech lub turbosprężarkę, co może doprowadzić do zapłonu. W nowych samochodach pod maską jest ciasno i ekstremalnie gorąco, a podzespoły takie jak katalizatory, turbosprężarki, kolektory wydechowe, filtry DPF rozgrzewają się do temperatur rzędu 500-600 stopni i wyższych, przy których z łatwością może dojść do samozapłonu wyciekającego oleju lub nawet czynnika R1234yf z nowoczesnej klimatyzacji.

Wady projektowe, nawet w najlepszych markach, mogą zwiększać ryzyko pożaru, zwłaszcza jeśli dotyczą instalacji elektrycznej lub nieszczelności w układzie olejowym. Zwykle wtedy wydawane jest wezwanie na akcję serwisową, ale nie wszyscy kierowcy je otrzymują lub świadomie ignorują.

Częstą przyczyną pożarów aut są zwarcia lub przeciążenie instalacji elektrycznej. Powodów może być wiele, począwszy od niefachowych ingerencji w instalację - np. montaż dodatkowych akcesoriów (szczególnie alarmów i sprzętu car audio), stosowanie do zabezpieczania obwodów bezpieczników o niewłaściwych parametrach - aż po nieprawidłowo zamocowane akumulatory, których klemy zwierają się z blachą. Elektrycy (szczególnie ci domorośli) często do izolowania przewodów używają taśmy o niskiej jakości - po kilku latach izolacja się po prostu łuszczy lub rozkleja i dochodzi do zwarcia. Zdarza się też, że przyczyną pożaru jest urwany lub zaśniedziały przewód masowy między nadwoziem a silnikiem.

Czynniki zewnętrzne i błędy użytkowników

• Wypadki samochodowe: Częstą przyczyną pożarów samochodów są wypadki. Nieprzykręcony akumulator, przedziurawienie przewodów z płynami, wycieki na gorące elementy układu wydechowego, wtórne uszkodzenia choćby w postaci zwarcia w instalacji elektrycznej - wszędzie tutaj można szukać bezpośredniej przyczyny powstania ognia.
• Niewłaściwe użytkowanie i konserwacja: Kiepsko utrzymany samochód to nawarstwienie się wspomnianych problemów. Ignorowanie objawów przegrzewania silnika czy zbyt intensywna eksploatacja mogą skończyć się przegrzaniem i samozapłonem.
• Przegrzanie silnika: Zwykle przegrzanie silnika powoduje „tylko” zagotowanie płynu chłodzącego. Jeśli jednak dojdzie do uszkodzenia uszczelki albo samego bloku, to może też pojawić się problem kontaktu oleju lub paliwa z gorącymi elementami - a to już prosta droga do pożaru.
• Przegrzanie ogrzewaczy postojowych (Webasto): W systemach Webasto może dojść do przegrzania, co w połączeniu ze spalaniem katalitycznym (odbywającym się w wysokiej temperaturze bez płomieni) może spowodować zapłon sąsiednich elementów.
• Zewnętrzne zdarzenia: Pożar może być skutkiem kolizji drogowej lub ognia z pobliskiego budynku, lasu czy innego samochodu.
• Podpalenie: Celowe podpalenia samochodów zdarzają się stosunkowo rzadko, ale mogą być motywowane zemstą, próbą wyłudzenia odszkodowania lub chęcią zatarcia śladów innego przestępstwa.
• Nieprawidłowe parkowanie: Lepiej nie parkować samochodu np. w wysokiej trawie ani na ściernisku - po dłuższej trasie wydech auta może być tak rozgrzany, że się żarzy - trawa może się łatwo od niego zapalić.

Specyfika samochodów elektrycznych i hybrydowych

Coraz modniejsze pojazdy elektryczne i hybrydowe to coś, co w najbliższych latach może sprawiać strażakom mnóstwo problemów. Nie dość, że w ich przypadku ryzyko pożaru jest naprawdę duże, to na dodatek opanowanie ognia okazuje się niezwykle trudne, a w wielu przypadkach w praktyce niemal niemożliwe.

• Baterie aut hybrydowych i elektrycznych: Są one bardzo trwałe, ale też dość delikatne, co w praktyce oznacza, że nawet bez kolizji może dojść do ich uszkodzenia. Temperatura uszkodzonego ogniwa gwałtownie rośnie. Może też dochodzić do spalania katalitycznego, co jest najpoważniejszym problemem, ponieważ nie widać żadnego płomienia.
• Trudności w gaszeniu: Wydajne nowoczesne akumulatory są bardzo wrażliwe na przegrzanie i uszkodzenia mechaniczne. Jeśli dochodzi do ich awarii, zmagazynowana w nich energia błyskawicznie uwalnia się w formie ciepła. Taki akumulator składa się często nawet z tysięcy pojedynczych, osobno opakowanych ogniw. Skuteczne ugaszenie go jest niemal niemożliwe, bo środek gaśniczy po prostu nie dociera do zakamarków pakietu. Co najgorsze, ogień może wybuchnąć niespodziewanie dopiero po pewnym czasie od wystąpienia uszkodzenia, a później auto znów może stanąć w płomieniach po kilku godzinach lub dniach.

Warto nadmienić, że w hybrydowych pojazdach osobowych akumulatory znajdują się zazwyczaj z tyłu (są łatwiej dostępne przez bagażnik), a w elektrycznych pod klatką pasażerską. W instalacjach samochodów hybrydowych oraz o napędzie elektrycznym spotyka się różne wartości napięć instalacji elektrycznej służącej do napędzania pojazdu - w niektórych modelach sięga ono nawet 650 V DC.

Skutki pożaru samochodu

Skutki pożaru samochodu mogą być bardzo poważne i obejmować straty materialne, zagrożenie dla życia i zdrowia, a także konsekwencje prawne i finansowe.

Straty materialne

Wypalony samochód to zazwyczaj całkowita lub znaczna utrata wartości pojazdu. Koszty naprawy mogą przewyższać wartość auta, co w praktyce oznacza szkodę całkowitą. Według danych, straty z powodu pożaru jednego samochodu to średnio 15 tysięcy zł. W przypadku podpalenia z auta często nie zostaje dosłownie nic, nawet bryłę nadwozia trudno jest rozpoznać.

Zagrożenie dla życia i zdrowia

Pożar samochodu, zwłaszcza jeśli wybuchnie podczas jazdy, stanowi bezpośrednie zagrożenie dla kierowcy i pasażerów. Gwałtowny rozwój ognia, wydzielanie toksycznych substancji i możliwość wybuchu opon czy poduszek powietrznych mogą prowadzić do poważnych obrażeń lub śmierci. W palącym się pojeździe wydziela się duża ilość energii cieplnej, a płomienie szybko przenoszą się na inne materiały palne. Podczas pożaru pojazdu trudno mówić o jednym spalanym materiale. Pojazdy złożone są z części wykonanych z metali (w tym stopu magnezu, który w odpowiednio wysokiej temperaturze reaguje z wodą), tworzyw sztucznych, skór, elementów drewnianych, tkanin. Na skutek reakcji spalania uwalniane są duże ilości trujących, rakotwórczych gazów.

Konsekwencje prawne i finansowe

W przypadku pożaru spowodowanego zaniedbaniem lub celowym działaniem, właściciel pojazdu może ponosić odpowiedzialność prawną. Problematyczna bywa kwestia odszkodowania. Jeśli auto zapaliło się od innego samochodu, ubezpieczyciel pojazdu, który pierwotnie zajął się ogniem, powinien w ramach OC naprawić wszystkie poniesione przez Ciebie szkody. W razie naprawy szkód z AC sprawa jest o tyle skomplikowana, że ubezpieczyciele mogą dowolnie kształtować ofertę, w tym wyłączać swoją odpowiedzialność w określonych okolicznościach. Zakłady ubezpieczeń chętnie korzystają z możliwości uniknięcia wypłaty przysługujących Ci pieniędzy. Ubezpieczyciele stosują też wiele praktyk, które pozwalają im na obniżenie odszkodowania - choćby przedstawiają zaniżony kosztorys albo orzekają szkodę całkowitą, gdy nie ma ku temu podstaw. Decyzja ubezpieczyciela o niczym nie przesądza. Jeśli odmawia on wypłaty odszkodowania albo proponuje sumę, która jest Twoim zdaniem zbyt niska, zawsze masz prawo się odwołać.

Co zrobić, gdy zapali się samochód?

Pożar samochodu to sytuacja, która może wydarzyć się nagle i niespodziewanie. Wiedza na temat tego, jak prawidłowo zareagować w przypadku pożaru samochodu, może uratować życie i zminimalizować straty materialne.

1. Zjedź z drogi: Pobocze, pusty plac, wjazd w bramę, pas awaryjny - zjedź od razu i nie szukaj szczególnie dogodnego miejsca. W ten sposób zmniejszysz ryzyko dla innych użytkowników drogi.
2. Wyłącz silnik: Gdy silnik pracuje, prąd płynie, płyny krążą w układach, a ogień może się łatwiej rozprzestrzenić. Wyłączenie silnika nie ugasi pożaru, ale może spowolnić jego rozwój. W miarę możliwości pozostaw samochód na ręcznym albo przynajmniej na biegu, żeby uniknąć sytuacji, w której stoczy się on w jakimkolwiek kierunku.
3. Wysiądź i ewakuuj pasażerów: Bezpieczeństwo pasażerów jest najważniejsze. Natychmiast otwórz drzwi, pomóż innym wysiąść, a osoby nieprzytomne wyciągnij z samochodu na bezpieczną odległość.
4. Oddal się na bezpieczną odległość: Jeśli pożar jest nie do opanowania, wycofaj się na bezpieczną odległość. Rozpędzone elementy, np. z wybuchających opon, mogą wyrządzić poważne szkody nawet 10-20 metrów dalej. Pod wpływem ciepła mogą wybuchnąć opony i poduszki powietrzne.
5. Wezwij straż pożarną: Zanim spróbujesz gasić auto samodzielnie, wezwij straż pożarną. Będzie to konieczne po każdym pożarze, żeby zabezpieczyć auto i upewnić się, że czysta jest także droga i pobocze.

Zazwyczaj ogień wybucha pod maską auta. Tak naprawdę mamy 2-3 minuty - później ogień jest zbyt duży, żeby mogła sobie z nim poradzić zwykła kilogramowa gaśnica samochodowa. Nigdy nie otwieraj maski na całą szerokość, a jedynie odblokuj ją na tyle, żeby weszła tam dysza gaśnicy. Kilka gaśnic będzie skuteczniejszych niż jedna.

Jak zapobiegać pożarom aut?

Chociaż nie da się przewidzieć wszystkich zagrożeń, kierowca ma realny wpływ na ograniczenie ryzyka pożaru. Kluczowe jest dbanie o stan techniczny pojazdu, właściwa eksploatacja oraz rozsądek w codziennym użytkowaniu auta.

Regularne przeglądy techniczne i konserwacja

Systematyczne kontrole w autoryzowanym serwisie i natychmiastowe usuwanie usterek, zwłaszcza układu elektrycznego czy paliwowego, to podstawa bezpieczeństwa. Warto też samodzielnie sprawdzać poziom płynów i stan przewodów. Mechanicy sprawdzają dokładnie instalacje elektryczne i paliwowe. Należy dbać o stan techniczny samochodu - najważniejsze są przeglądy i profesjonalne naprawy. Zaniedbania zwykle prowadzą do częstszego występowania usterek, co może powodować samozapłon samochodu.

Dokładny przegląd auta powinien polegać nie tylko na wymianie opon, sprawdzeniu stanu płynu chłodzącego i hamulcowego, amortyzatorów, hamulców, czy wymianie filtrów powietrza oraz paliwa, ale powinien obejmować również sprawdzenie układu paliwowego i elektrycznego.

Odpowiedzialne użytkowanie

• Zwracaj uwagę na sygnały ostrzegawcze: Przegrzewanie się silnika, niepokojące zapachy, dym spod maski.
• Eksploatuj samochód zgodnie z instrukcją producenta: Nie przeciążaj go i dbaj o chłodzenie silnika, zwłaszcza podczas upałów.
• Czystość samochodu: Usuwanie nagromadzonego brudu, liści czy wyciekających olejów z komory silnika to ważny krok. Zanieczyszczenia te łatwo mogą się zapalić od nagrzanych części.
• Uważne parkowanie: Unikaj pozostawiania samochodu w pobliżu źródeł otwartego ognia, np. grillów, ognisk, śmietników, czy w bezpośrednim sąsiedztwie innych pojazdów, które mogą być narażone na usterki.
• Nie pal papierosów w samochodzie: Historia pokazuje, że nie raz przyczyną pożaru był niedopałek rzucony na tylne siedzenie.

Wyposażenie samochodu

Pamiętajmy o gaśnicy w samochodzie. Podstawowa 1-kilogramowa to absolutne minimum. Czasem warto dołożyć kilka złotych i kupić większą, najlepiej 4-6 kg. Według specjalistów samochodowa gaśnica poradzi sobie z większością pożarów, które mogą się pojawić przez zwarcie instalacji elektrycznej lub wycieki oleju czy benzyny, ale im większa, tym lepsza wydajność i zdolność do gaszenia. Oczywiście warunkiem jest wiedza, jak szybko użyć taką gaśnicę.

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z 31.12.2002r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, w samochodzie musi znajdować się gaśnica, umieszczona w miejscu łatwo dostępnym. Prawo o ruchu drogowym (art. 66 ust. 2) mówi, że „urządzenia i wyposażenie pojazdu [...] powinny być utrzymane w należytym stanie oraz działać sprawnie i skutecznie”. Przepisy nie określają, że gaśnicę należy okresowo poddawać kontroli. W praktyce jednak policjanci często sprawdzają datę jej ważności. Za gaśnicę bez przeglądu możemy otrzymać co najwyżej pouczenie. Jednak zdrowy rozsądek podpowiada, że warto zatroszczyć się o swoje bezpieczeństwo i mieć sprawną gaśnicę.

Pożary w warsztatach samochodowych

Warsztaty samochodowe to miejsca o podwyższonym ryzyku pożarowym. Praca z paliwami, olejami, gazami, instalacjami elektrycznymi oraz wykonywanie tzw. prac gorących (spawanie, cięcie) sprzyja sytuacjom, w których ogień może pojawić się szybko. Ze statystyk służb wynika, że jedną z najczęstszych przyczyn są problemy z instalacją elektryczną lub sprzętem technicznym. Awarie instalacji elektrycznej, błędy ludzkie i nieostrożność pracowników, a także same pojazdy (wyciek paliwa, wadliwa instalacja elektryczna) mogą być źródłem pożaru.

tags: #pozar #auta #na #arkuszowej