Pożary buszu są nieodłączną częścią naturalnego krajobrazu Australii. Choć współczesne media często przypisują te zjawiska wyłącznie zmianom klimatu, analiza historycznych danych pogodowych z ostatnich 120 lat wskazuje na to, że susze i gwałtowne pożary występowały na tym kontynencie od zawsze i nie są zjawiskiem bezprecedensowym.
Pożar buszu na Tasmanii w 1967 roku: „Czarny Wtorek”
Jednym z najbardziej tragicznych wydarzeń w historii Australii był pożar, który nawiedził Tasmanię 7 lutego 1967 roku, znany jako „Czarny Wtorek”. Była to klęska żywiołowa o ogromnej skali, która w ciągu zaledwie pięciu godzin spaliła 264 270 hektarów ziemi w południowej części wyspy.
Przebieg i skutki katastrofy
- Zasięg: Ogień rozprzestrzenił się od Hamilton i Bothwell aż po kanał d’Entrecasteaux. Łącznie odnotowano 125 oddzielnych frontów pożarowych.
- Ofiary: W ciągu zaledwie jednego dnia zginęły 62 osoby, z czego aż 52 na obszarze Hobart. Ponadto 900 osób zostało rannych.
- Straty materialne: Zniszczeniu uległo 1 293 domów, ponad 1 700 innych zabudowań, 80 mostów oraz 4 800 odcinków linii energetycznych.
- Zwierzęta: Szacuje się, że w trakcie pożaru zdechło co najmniej 62 000 sztuk zwierząt gospodarskich.
Przyczyny pożaru
Styczeń 1967 roku na Tasmanii był stosunkowo chłodny, lecz nadzwyczaj suchy - był to punkt kulminacyjny najbardziej suchego ośmiomiesięcznego okresu w historii Australii od 1885 roku. Na początku lutego nad wyspę zaczęła napływać masa bardzo ciepłego powietrza. Susza i silne wiatry drastycznie podniosły podatność buszu na ogień. Raport sporządzony po katastrofie wskazał, że jedynie 22 ze 110 pożarów powstały przypadkowo; reszta prawdopodobnie była wynikiem podpaleń oraz wypalania traw.
Perspektywa historyczna pożarów w Australii
Historia pożarów buszu w Australii sięga co najmniej 1851 roku. Zjawiska te są często wzmacniane przez czynniki przyrodnicze, takie jak ukształtowanie terenu, specyficzne warunki pogodowe oraz łatwopalna roślinność (np. eukaliptus zawierający olejki eteryczne). Do najważniejszych historycznych pożarów należą:
| Nazwa/Data | Skala zniszczeń | Ofiary śmiertelne |
|---|---|---|
| Czarny Czwartek (1851) | ok. 5 mln ha | brak dokładnych danych |
| Czarny Piątek (1939) | 2 mln ha | 71 osób |
| Środa Popielcowa (1983) | 520 tys. ha | 75 osób |
| Czarna Sobota (2009) | 450 tys. ha | 173 osoby |
Dzień, który zmienił Polskę - pełna historia katastrofy smoleńskiej
Przyczyny i kontekst współczesny
Według badań, za większość pożarów buszu odpowiada człowiek - świadomie lub przypadkowo. Statystyki rządowe wskazują, że około 35% przyczyn to przypadki, 37% uznano za podejrzane, a 13% za celowe podpalenia. Zaledwie 6% pożarów ma podłoże czysto naturalne.
Współczesne dyskusje o zmianach klimatu często ignorują fakt, że podobne warunki pogodowe - ekstremalne upały i susze - występowały już w XIX wieku. Choć intensywność obecnych pożarów budzi zrozumiały niepokój społeczny i generuje ogromne straty ekonomiczne, sięgające setek milionów dolarów, naukowcy i historycy podkreślają, że pożary są wpisane w cykl życia australijskiego kontynentu.