Pożar w samolocie to jedno z najgroźniejszych zdarzeń, jakie mogą spotkać pasażerów i załogę. Chociaż przypadki pożarów goleni podwozia są rzadsze niż inne incydenty, to jednak stanowią poważne zagrożenie. Historia lotnictwa cywilnego zna wiele przykładów tragicznych wypadków spowodowanych ogniem na pokładzie lub w jego bezpośrednim sąsiedztwie. Artykuł ten analizuje wybrane zdarzenia, które pomagają zrozumieć przyczyny i konsekwencje pożarów w lotnictwie, a także środki podjęte w celu zwiększenia bezpieczeństwa.
Tragedia Lotu Varig 820 - Pożar na Pokładzie
Jednym z najbardziej dramatycznych przykładów pożaru w samolocie jest katastrofa Boeinga 707 brazylijskich linii lotniczych Varig, zarejestrowanego jako PP-VJZ, która miała miejsce 11 lipca 1973 roku. Samolot, wykonujący lot 820 z Rio de Janeiro do Paryża (z międzylądowaniem w Orly, a następnie do Londynu Heathrow), znajdował się w powietrzu już jedenastą godzinę.
- O 13:57 samolot zniżył do poziomu 8000 stóp, a załoga nawiązała łączność z kontrolą zbliżania lotniska Orly.
- Minutę później, o 13:58:20, załoga zgłasza problem: ogień na pokładzie i prosi o zgodę na awaryjne zniżanie.
- Sytuacja na pokładzie pogarszała się, dym wdzierał się do kokpitu, pasażerowie zaczęli się dusić. Piloci nakładają maski tlenowe, jednak gęsty dym uniemożliwia odczyt wskazań przyrządów.
- Dwie minuty później pilot zdecydował o awaryjnym lądowaniu 5 tysięcy metrów przed progiem pasa.
- Samolot ściął niewielkie drzewa i przyziemił na polu cebuli. Golenie podwozia głównego zostały urwane, podobnie jak każdy z czterech silników Boeinga. Kadłub pozostał jednak w całości.
Z wraku ewakuowało się dziesięć osób, wszyscy byli członkami załogi. Po około 6 minutach na miejsce przybyła straż pożarna. Późniejsze śledztwo wykazało, że z ogólnej liczby 123 ofiar, w około trzech czwartych przypadków przyczyną śmierci było zatrucie tlenkiem węgla. Inżynier pokładowy zginął w wyniku uderzenia samolotu o ziemię, ponieważ nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa, być może walczył z pożarem do samego końca. Na pokładzie robiono wiele, aby opanować płomienie, niestety bez skutku. Załoga nie znała źródła pożaru, a palne materiały, z których wykonano wnętrze kadłuba, sprawiły, że ogień rozprzestrzenił się błyskawicznie.
Lekcja z tragedii: Popielniczki w toaletach
Historia tragicznego lotu 820 pozwala zrozumieć, dlaczego do dnia dzisiejszego w nowiutkich samolotach montowane są popielniczki w toaletach. Mimo zakazów palenia i wielokrotnie powtarzanych ostrzeżeń, zawsze może trafić się pasażer, który w toalecie lecącego samolotu zapali papierosa. Popielniczka jest najbezpieczniejszym miejscem do zgaszenia papierosa, jeśli ktoś go wcześniej zapalił. Z tego powodu Federal Aviation Administration (FAA) wpisała popielniczki na listę obowiązkowego wyposażenia każdego samolotu.
Kapitan Araujo da Silva, ocalały z katastrofy lotu 820, kontynuował pracę w liniach Varig. 30 stycznia 1979 roku był kapitanem lotu 967, wykonywanego transportową wersją Boeinga 707, który zaginął 30 minut po starcie z lotniska Narita w Tokio. W latach osiemdziesiątych wprowadzano zakazy palenia w różnych liniach lotniczych na świecie. W kwietniu 1988 roku w Stanach Zjednoczonych wprowadzono zakaz palenia na pokładach samolotów wykonujących loty krajowe trwające mniej niż dwie godziny.
Współczesne Incydenty Pożarów Goleni Podwozia
Mimo postępu technologicznego i zaostrzonych norm bezpieczeństwa, pożary goleni podwozia wciąż się zdarzają, choć rzadziej. Oto kilka przykładów z ostatnich lat:
Pożar podwozia Frontier Airlines A321 w Las Vegas (2024)
Doświadczony pilot LOT zginął gasząc pożar #Tragedia #Pilots
5 października 2024 roku, podczas lądowania Airbusa A321 linii Frontier Airlines (znaki rejestracyjne N701FR) w Las Vegas, doszło do pożaru jednej z goleni podwozia głównego. Samolot, wykonujący lot F9-1326 z San Diego w Kalifornii, wylądował na pasie startowym 26L w Las Vegas, gdy z prawej goleni jego głównego podwozia zaczęły wydobywać się intensywne płomienie. Piloci zatrzymali maszynę na pasie startowym, a chwilę później służby ratunkowe spryskały kadłub pianą i wodą. W zdarzeniu nikt nie odniósł obrażeń.
Pożar silnika Delta Air Lines w Los Angeles (2024)
Do zdarzenia doszło w piątek, podczas rejsu samolotu linii Delta Air Lines z Los Angeles do Atlanty. Tuż po wzniesieniu się w powietrze, piloci Boeinga 767-400 zaobserwowali oznaki pożaru w lewym silniku. Natychmiast zgłosili sytuację awaryjną i uzyskali zgodę na powrót na lotnisko. Pasażerowie relacjonowali, że usłyszeli komunikat kapitana informujący, iż strażacy "sprawdzają, czy pożar silnika został ugaszony". Transmisja na żywo z kanału "LA Flights" na YouTube uchwyciła moment awaryjnego lądowania. Po lądowaniu strażacy potwierdzili, że pożar został całkowicie opanowany. Dochodzenie w sprawie incydentu prowadzi Federalna Administracja Lotnictwa (FAA). To nie pierwszy przypadek pożaru w samolocie Delta Air Lines w tym roku. W kwietniu doszło do podobnej sytuacji na międzynarodowym lotnisku w Orlando, gdy podczas przygotowań do odlotu do Atlanty zapalił się silnik Airbusa A330 obsługującego lot DL1213.
Eksplozje w silniku Airbusa A330-300 Delta Air Lines (2024)
Pasażerowie lotu Delta Air Lines z brazylijskiego Guarulhos do Atlanty przeżyli chwile grozy, gdy tuż po starcie w jednym z silników Airbusa A330-300 doszło do serii eksplozji, po których jednostka napędowa zaczęła się palić. Na pokładzie znajdowało się 288 osób. Kontrolerzy ruchu lotniczego z wieży dostrzegli pożar na skrzydle maszyny i niezwłocznie zaalarmowali pilotów, przekazując dramatyczny komunikat: "Delta, masz pożar na skrzydle". Załoga Airbusa natychmiast podjęła decyzję o przerwaniu lotu i awaryjnym lądowaniu. Mimo zderzenia maszyna bezpiecznie wylądowała, normalnie dojechała do bramki i nikt z 221 pasażerów ani 10 członków załogi nie odniósł obrażeń. Podczas lądowania na ziemię spadały fragmenty płonącego silnika. Incydent miał miejsce na najbardziej ruchliwym lotnisku Ameryki Południowej. Dzięki błyskawicznej reakcji załogi i służb naziemnych udało się uniknąć tragedii, a samolot bezpiecznie wylądował. Ruch lotniczy został czasowo wstrzymany z powodu obecności odłamków i pożaru na terenie lotniska.
Pożar samolotu Emirates w Dubaju (2016)
W 2016 roku, w wyniku nieudanej próby lądowania w Dubaju, w należącym do linii Emirates Boeingu 777 wybuchł pożar, a następnie z maszyny zaczęły wydobywać się kłęby dymu. Na szczęście żadnemu z 282 pasażerów nic się nie stało. Przewoźnik nie poinformował o dokładnych przyczynach pożaru. Branżowe portale informowały jednak, że samolot próbował wykonać komendę „go around”, czyli poderwać w górę lądującą już maszynę, ponieważ znajdował się na zbyt niskiej wysokości. Zamiast wznieść się, samolot z impetem uderzył w ziemię i doszło do pożaru. Szybko udało się ewakuować wszystkich pasażerów, ale maszyna - Boeing 777-300 linii Emirates - doszczętnie spłonęła. Do awaryjnego lądowania doszło o godz. 12:45 czasu lokalnego. Samolot leciał do Dubaju z indyjskiego Triwandrum. Wszystkie przyloty i odloty z lotniska w Dubaju zostały wstrzymane.
W obliczu tych incydentów, ciągłe doskonalenie procedur bezpieczeństwa, technologii wykrywania i gaszenia pożarów oraz szkolenia załóg pozostają kluczowe dla zapewnienia bezpieczeństwa w lotnictwie cywilnym.