Katedra Notre Dame, perła architektury gotyckiej, której budowę ukończono w 1345 roku, stała się 15 kwietnia 2019 roku miejscem katastrofalnego pożaru. Ogień, który pojawił się tuż przed godziną 19:00, szybko objął drewnianą więźbę dachową i doprowadził do zawalenia się monumentalnej iglicy. Walkę z żywiołem podjęło ponad 400 strażaków, wykorzystując 18 linii gaśniczych oraz specjalistyczny sprzęt.
Przyczyny powstania pożaru
Śledztwo w sprawie przyczyn pożaru od początku zakładało hipotezę nieszczęśliwego wypadku. Eksperci i prokuratura wskazywali na kilka kluczowych czynników, które mogły doprowadzić do tragedii w trakcie trwających prac renowacyjnych:
- Prace spawalnicze: Dziennik „Le Monde” sugerował, że przyczyną mogła być iskra ze spawarki, która tliła się niewidocznie przez wiele godzin.
- Instalacja elektryczna: Jedną z głównych hipotez było zwarcie w systemie elektrycznym, co mogło zostać przyspieszone przez zanieczyszczenia (m.in. odchody ptaków) wewnątrz konstrukcji dachowej.
- Naruszenia zasad bezpieczeństwa: Mimo surowych zakazów, na placu budowy odnotowano przypadki palenia papierosów przez robotników.
- System ogrzewania: Istnieje również hipoteza dotycząca awarii lub niewłaściwej eksploatacji tymczasowego systemu ogrzewania, zainstalowanego w celu poprawy warunków pracy na rusztowaniach.
Skutki katastrofy i skala zniszczeń
Mimo ogromnej temperatury sięgającej 1500 stopni Celsjusza, konstrukcja murów katedry okazała się stabilna. Dzięki heroicznej postawie strażaków, którzy przy użyciu specjalistycznego robota wynieśli z płonącej świątyni dziewięćdziesiąt procent dzieł sztuki, udało się ocalić bezcenne zabytki. Wśród uratowanych obiektów znalazła się Korona Cierniowa.
| Element | Status po pożarze |
|---|---|
| Iglica | Zawalona (wymagała odbudowy) |
| Dach | Uległ zniszczeniu |
| Wielkie organy | Ocalały, ale wymagają renowacji po zalaniu wodą |
| Fasada zachodnia i wieże | Ocalone |
Poważnym skutkiem ubocznym pożaru było stopienie około 300 ton ołowiu znajdującego się w dachu i iglicy. Spowodowało to skażenie toksycznym pyłem ołowianym, co wymusiło przeprowadzenie badań środowiskowych w Paryżu ze względu na zagrożenie dla zdrowia mieszkańców.
Odbudowa i debata architektoniczna
Pożar wywołał ogólnoświatową falę solidarności i zbiórkę funduszy na odbudowę, która przekroczyła 850 milionów euro. Prezydent Emmanuel Macron wyznaczył ambitny cel zakończenia prac w ciągu pięciu lat, co budziło kontrowersje wśród ekspertów wskazujących na znacznie dłuższy czas potrzebny na tak skomplikowaną rekonstrukcję.
Głównym punktem sporów była kwestia wyglądu nowej iglicy. Ostatecznie, dzięki decyzji krajowej komisji ekspertów, wybrano drogę wiernej historycznej rekonstrukcji. Do budowy nowej więźby dachowej zużyto dwa tysiące dębów, a rekonstrukcja pozwoliła na odkrycie unikatowych żelaznych zbrojeń z XII wieku, co dowodzi, że Notre Dame była jedną z najnowocześniejszych budowli swoich czasów.