Kościół św. Katarzyny w Gdańsku, najstarszy kościół parafialny na Starym Mieście, którego historia sięga XIII wieku, 22 maja 2006 roku stał się miejscem tragicznego w skutkach pożaru. Wydarzenie to, będące jedną z największych katastrof kulturowych w historii miasta, na zawsze zmieniło oblicze tej gotyckiej świątyni.
Przebieg tragicznych wydarzeń
O godzinie 14:54 straż pożarna otrzymała zgłoszenie o dymie wydobywającym się z dachu świątyni. Pierwsze jednostki pojawiły się na miejscu już po czterech minutach, jednak żywioł rozprzestrzeniał się błyskawicznie. Ogień, zauważony na głównym dachu przylegającym do wieży, w kilkanaście minut doprowadził do zawalenia się konstrukcji czterech dachów: trzech mniejszych nad prezbiterium oraz dużego nad korpusem głównym.
Dramatyczną akcję ratunkową z przerażeniem obserwowali tłum zgromadzonych gdańszczan. Strugi wody, podawane z podnośników, początkowo nie były w stanie zrównoważyć siły ognia. Sytuacja poprawiła się dopiero po przybyciu specjalistycznego sprzętu, w tym 54-metrowego wysięgnika hydraulicznego z zakładowej straży firmy Lotos. Strażakom udało się uratować wieżę, w której mieści się Muzeum Zegarów Wieżowych oraz zespół dzwonów (carillon).
Skutki pożaru i akcja ratunkowa
Dzięki temu, że zawalający się dach oparł się na wzmocnionych betonowymi kołnierzami sklepieniach, wnętrze świątyni nie spłonęło. Uratowano większość zabytkowych przedmiotów, które strażacy i policjanci wynieśli z zalanej wodą świątyni. Niestety, ogromne straty wyrządziły nie tylko płomienie, ale również hektolitry wody użytej do gaszenia, co doprowadziło do poważnego zawilgocenia obiektu.
Przyczyny tragedii
Śledztwo prowadzone przez Prokuraturę Okręgową wykazało, że bezpośrednią przyczyną wybuchu pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej. Sąd ustalił, iż doszło do niego w wyniku użycia niesprawnej szlifierki z niefabrycznie naprawianym przewodem, pozostawionej pod napięciem przez dekarzy pracujących na dachu świątyni.
Odbudowa świątyni
Niemal natychmiast po pożarze, z inicjatywy ówczesnego prezydenta Pawła Adamowicza, zawiązał się Społeczny Komitet Odbudowy Kościoła św. Katarzyny. Władze państwowe, miejskie i kościelne podjęły decyzję o przywróceniu świątyni do stanu pierwotnego. Całość prac remontowych została podzielona na etapy i pochłonęła ponad 13 milionów złotych, przy wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz miasta Gdańska.
- Odbudowano wszystkie cztery dachy świątyni.
- Wzmocniono konstrukcję sklepień.
- Przeprowadzono gruntowną renowację wieży.
- Wyremontowano i zabezpieczono zabytkowe wnętrza.
Po siedmiu latach od pożaru, w lipcu 2013 roku, ponownie otwarto dla zwiedzających Muzeum Zegarów Wieżowych. Dzisiaj kościół św. Katarzyny, mimo przebytej katastrofy, odzyskuje swój dawny blask, pozostając jednym z najważniejszych punktów na mapie gdańskiego Starego Miasta.