Zawód Strażaka: Misja, Wymagania i Codzienność

Misja i Prestiż Zawodu Strażaka

Zawód strażaka to jedna z najbardziej szanowanych profesji w Polsce. Z badania wynika, że aż 84% respondentów darzy zawód strażaka największą estymą, co czyni go liderem w rankingach poważanych zawodów. Dla wielu osób „zostać strażakiem” to marzenie z dzieciństwa, które w dorosłym wieku wymaga jednak sporego poświęcenia, odwagi bez brawury i ogromnej samodyscypliny. Praca strażaka to bez wątpienia nie tylko zawód, ale przede wszystkim misja, polegająca na ratowaniu ludzi, zwierząt i mienia materialnego.

Zakres Obowiązków Zawodowego Strażaka

W powszechnym przekonaniu zawód strażaka ogranicza się do gaszenia pożarów, utożsamiając go z osobą, która walczy z ogniem. W rzeczywistości jednak zakres obowiązków zawodowych strażaków jest znacznie szerszy. Strażak jest funkcjonariuszem państwowym, przeszkolonym do specjalnych zadań, które wykraczają daleko poza typowe działania gaśnicze.

Różnorodność Działań Ratowniczych

Załoga straży pożarnej bierze udział w szeregu czynności ratowniczych, minimalizując szkody i zapewniając bezpieczeństwo w rozmaitych sytuacjach zagrożenia. Do głównych obowiązków strażaka należą:

• Lokalizowanie i eliminowanie pożarów oraz sytuacji stwarzających potencjalne zagrożenie pożarowe.
• Likwidowanie zagrożeń drogowych, chemicznych, wodnych, radiologicznych oraz zapobieganie ich skutkom.
• Planowanie i przeprowadzanie ewakuacji z zagrożonych obszarów (zarówno ludzi, jak i zwierząt).
• Ratownictwo techniczne, medyczne i chemiczne.
• Konserwacja sprzętu.
• Przyjmowanie zgłoszeń i analizowanie ich treści.
• Zabezpieczanie miejsc wypadków komunikacyjnych.
• Uszczelnianie wycieków ze zbiorników i cystern.
• Likwidacja gniazd owadów (np. osy, szerszenie).
• Utrzymywanie porządku w remizie.
• Pomoc przy organizacji imprez masowych.

Warto również pamiętać, że strażacy angażują się w działalność edukacyjną, w ramach której szkolą dzieci i młodzież w zakresie bezpieczeństwa w domu oraz reagowania w niebezpiecznych sytuacjach.

Droga do Zostania Strażakiem: Wymagania i Rekrutacja

Spełnienie marzenia o pracy w straży pożarnej bywa wyzwaniem, ponieważ wymogi stawiane kandydatom do służby zawarte są w Ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 roku o Państwowej Straży Pożarnej oraz w Rozporządzeniu Ministra Spraw Wewnętrznych w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej.

Wymagania Ogólne dla Kandydatów

Niezależnie od obranej drogi, kandydat musi spełniać następujące wymagania:

• Być obywatelem Polski.
• Korzystać z pełni praw publicznych.
• Posiadać zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby.
• Posiadać uregulowany stosunek do służby wojskowej (nie dotyczy kobiet).
• Nie może być karany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
• Posiadać co najmniej średnie wykształcenie (w przypadku naboru do szkół również maturę, której wyniki są oceniane w toku rekrutacji).
• Kandydat musi mieć ukończone 18 lat i posiadać prawo jazdy kat. B.

Ścieżki Kariery w Państwowej Straży Pożarnej (PSP)

Istnieją dwie główne drogi, by zostać zawodowym strażakiem w strukturach Państwowej Straży Pożarnej.

Służba Kandydacka (Szkoły Pożarnicze)

Jednym ze sposobów podjęcia służby jest ukończenie służby kandydackiej w jednej ze szkół Państwowej Straży Pożarnej, kształcących w systemie dziennym. Kształcenie kadr oficerskich odbywa się w Akademii Pożarniczej (dawnej Szkole Głównej Służby Pożarniczej) w Warszawie. Jej absolwenci uzyskują tytuł inżyniera pożarnictwa lub magistra inżyniera pożarnictwa i stopień służbowy młodszego kapitana PSP. Uczelnia ta prowadzi studia inżynierskie, ale po ich ukończeniu można kontynuować studia magisterskie.

W Polsce funkcjonują również 3 szkoły aspirantów PSP:

• Centralna Szkoła PSP w Częstochowie
• Szkoła Aspirantów PSP w Krakowie
• Szkoła Aspirantów PSP w Poznaniu

Absolwenci tych szkół uzyskują tytuł technika pożarnictwa i stopień służbowy młodszego aspiranta Państwowej Straży Pożarnej. Aby ubiegać się o przyjęcie do służby kandydackiej, kandydat nie może przekraczać 25 roku życia i musi posiadać świadectwo dojrzałości (maturę) z matematyki, wybranego języka obcego oraz dodatkowego przedmiotu (fizyki, chemii, informatyki lub biologii).

Służba Przygotowawcza („Nabór z Ulicy”)

Drugą możliwością dołączenia do Państwowej Straży Pożarnej jest odbycie służby przygotowawczej w jednej z jednostek organizacyjnych PSP, która w danej chwili prowadzi nabór. Ten rodzaj naboru nazywany jest „naborem z ulicy” i jest przeprowadzany przez właściwego ze względu na położenie jednostki organizacyjnej komendanta wojewódzkiego, powiatowego lub kierownika jednostki organizacyjnej Państwowej Straży Pożarnej.

Proces Rekrutacyjny i Testy

Zarówno w naborach do szkół, jak i w „naborach z ulicy”, kandydaci zobligowani są do przejścia szeregu testów i etapów postępowania kwalifikacyjnego. Testy sprawnościowe do PSP są jednakowe dla wszystkich kandydatów, niezależnie od wybranej drogi.

Etapy Postępowania Kwalifikacyjnego

1. Ocena złożonych dokumentów: Weryfikacja podania o przyjęcie do służby oraz zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
2. Test sprawności fizycznej: Obejmuje próby wydolnościowe (tzw. Beep Test), podciąganie na drążku i bieg po kopercie.
3. Sprawdzian braku lęku wysokości (akrofobia): Polega na samodzielnym wejściu i zejściu po 20-metrowej drabinie ustawionej pod kątem 75°. Jest obowiązkowy w naborach do szkół, a opcjonalny w naborze „z ulicy”.
4. Sprawdzian z pływania: Kandydat musi przepłynąć 50 m dowolnym stylem w czasie do 90 sekund. Podobnie jak akrofobia, jest obowiązkowy do szkół, a opcjonalny w naborze „z ulicy”.
5. Test wiedzy: Składa się z 20 zadań zamkniętych i trwa 25 minut. Występuje tylko podczas rekrutacji w naborach „z ulicy” (nie występuje w naborach do szkół). Pozytywny wynik uzyskuje kandydat, który zdobędzie co najmniej 11 punktów.
6. Ocena dodatkowych dokumentów: Złożenie kopii dokumentów potwierdzających posiadane wykształcenie, wyszkolenie lub posiadane umiejętności (np. udział w OSP, kwalifikacje).
7. Rozmowa kwalifikacyjna: Ma na celu ocenę motywacji i gotowości kandydata do służby, jest jednym z ostatnich etapów rekrutacji.
8. Badania lekarskie i psychologiczne: Przeprowadzane przez komisję rejonową MSWiA, wydawane jest orzeczenie lekarskie o zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby.
9. Przyjęcie do służby przygotowawczej: Po pozytywnym przejściu wszystkich etapów.

Służba Przygotowawcza: Staż i Szkolenia

Kandydat przyjęty do służby przygotowawczej przez 3 lata pełni funkcję stażysty, przy czym istnieje możliwość skrócenia stażu za szczególne osiągnięcia. Stażysta jest niezwłocznie kierowany na kurs podstawowy w zawodzie strażak, który wlicza się do okresu stażu. Po tym okresie, w przypadku stwierdzenia przydatności i wydania pozytywnej opinii, zostaje mianowany do służby stałej i odtąd przysługują mu wszystkie dodatki do uposażenia.

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)

W Polsce poza Państwową Strażą Pożarną, która zatrudnia strażaków zawodowych, funkcjonuje również Ochotnicza Straż Pożarna. Składa się ona z grupy ochotników, a praca w OSP polega na dbaniu o bezpieczeństwo nie tylko w sytuacji pożaru, ale również podczas klęsk żywiołowych, akcji ewakuacyjnych czy działań ratowniczych na drogach.

Jak dołączyć do OSP?

Droga do zostania strażakiem w OSP jest nieco prostsza i obejmuje następujące kroki:

• Mieć ukończone 18 lat.
• Wypełnić deklarację wstąpienia i złożyć ją do lokalnej jednostki OSP.
• Odbyć okres kandydacki, obejmujący zapoznanie się ze specyfiką jednostki, wyposażeniem, obsługą podstawowego sprzętu pożarniczego oraz jego konserwacją.
• Uzyskać pozytywną opinię członków zarządu jednostki.
• Złożyć ślubowanie.
• Odbyć szkolenie pożarnicze.

Warunki Pracy i Ryzyko Zawodowe

Miejscem pracy zawodowego strażaka jest przede wszystkim jednostka straży pożarnej. Praca ta jest bardzo wymagająca i obarczona sporym ryzykiem, bez wątpienia jest to zawód niezwykle obciążający - zarówno fizycznie, jak i psychicznie. W zawód strażaka, na stałe wpisane jest ryzyko utraty zdrowia, a nawet życia.

Zagrożenia w Pracy Strażaka

Strażacy zazwyczaj pracują w szkodliwych i gwałtownie zmieniających się warunkach, narażeni na różnorodne czynniki ryzyka:

• Zawalające się konstrukcje, spadający gruz.
• Gazy, toksyczne pyły, atmosfera uboga w tlen.
• Urazy związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi, powodziami.
• Duży wysiłek fizyczny, np. dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, przy obciążeniu odzieżą ochronną. Może to być przyczyną wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia, chorób układu krążenia.
• Praca pod ciągłą groźbą niebezpieczeństwa, przez wiele godzin, często w systemie pracy dyżurowej, co stanowi źródło stresu i problemów osobistych i rodzinnych.
• Tragiczne zdarzenia związane z akcjami ratowniczymi mogą wywoływać stres pourazowy.

Strażak powinien cechować się świetnym stanem zdrowia, sprawnością fizyczną, odwagą i determinacją. Kandydat na strażaka musi być odporny na stres, umieć szybko podejmować decyzje, pracować pod presją zagrożenia zdrowia i życia. Nie może bać się wysokości.

Wynagrodzenie i Przywileje Strażaków

Choć praca strażaka jest niezwykle wymagająca i obarczona sporym ryzykiem, a jednocześnie cieszy się największym poważaniem w Polsce, wynagrodzenie jest w stanie w pewnym stopniu zrekompensować trudności związane z tą profesją i odzwierciedla uznanie w społeczeństwie.

Zarobki w Państwowej Straży Pożarnej (PSP)

Wynagrodzenie strażaka uzależnione jest od kilku czynników, z których najważniejszym jest rodzaj stanowiska. Strażacy zatrudnieni na stanowiskach szeregowych zarabiają najmniej, a wynagrodzenie wzrasta wraz z kolejnymi stopniami awansu. Według danych z raportów serwisu Wynagrodzenia.pl mediana miesięcznego wynagrodzenia w zawodzie strażaka wynosi 7380 złotych brutto. Oznacza to, że 50% z nich zarabia mniej, a 50% - więcej, przy czym 25% strażaków zarabia ponad 8530 zł brutto, a 25% - poniżej 5590 zł brutto.

Dodatki do Pensji

Na ostateczne zarobki zawodowego strażaka składa się nie tylko wynagrodzenie zasadnicze, ale także dodatki do uposażenia, takie jak:

• Dodatek za stopień.
• Dodatek służbowy.
• Dodatek motywacyjny.
• Dodatki uzasadnione szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami albo miejscem pełnienia służby.

Strażacy w Państwowej Straży Pożarnej mogą liczyć również na dodatek do pensji z tytułu pełnienia służby w warunkach uciążliwych lub stanowiących zagrożenie dla zdrowia, który wynosi od 5% (przy pierwszym stopniu szkodliwości lub uciążliwości) do 20% (przy czwartym stopniu szkodliwości lub uciążliwości).

Ponadto, uposażenie zasadnicze strażaka PSP wzrasta o 2% po 2 latach służby, o 1% za każdy kolejny rok służby (do wysokości 20% po 20 latach) oraz o 0,5% za każdy rok służby powyżej 20 lat (do wysokości 25% po 30 latach służby).

Świadczenia Pieniężne i Urlopy

Praca strażaka, oprócz pensji i satysfakcji z niesienia pomocy potrzebującym, oferuje również różnego rodzaju dodatkowe uprawnienia i świadczenia:

• Odszkodowanie w przypadku uszczerbku na zdrowiu lub szkody na mieniu powstałych podczas służby.
• Bezpłatne wyżywienie podczas ćwiczeń, szkoleń i długotrwałych akcji ratowniczych.
• Prawo do lokalu mieszkalnego w miejscu odbywania służby (strażak mianowany) lub kwatery tymczasowej (w służbie przygotowawczej).
• Zasiłek na zagospodarowanie, nagrody, zapomogi, nagrody jubileuszowe.
• Dodatkowe wynagrodzenie za wykonywanie zadań wykraczających poza obowiązki służbowe (rekompensata pieniężna za przedłużony czas służby).
• Należności za podróże i przeniesienia służbowe.
• Świadczenia związane ze zwolnieniem ze służby.
• Zasiłek pogrzebowy i odprawa pośmiertna (w przypadku śmierci strażaka lub członka jego rodziny).
• Dodatkowy urlop wypoczynkowy, którego wymiar zależy od stażu służby i wieku strażaka.

Emerytura

Funkcjonariusze Państwowej Straży Pożarnej, którzy wstąpili do służby po 2013 roku, nabywają uprawnienia emerytalne po 55 roku życia.

Wynagrodzenie w Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP)

Zupełnie inaczej wyglądają zarobki strażaków w Ochotniczej Straży Pożarnej. Strażak ochotnik nie otrzymuje stałej pensji, lecz tzw. ekwiwalent za udział w akcjach oraz szkoleniu pożarniczym. Wynosi on maksymalnie 1/175 przeciętnego wynagrodzenia za godzinę, a stawka jest zależna od uchwały gminy, na terenie której działa dana jednostka OSP. Zazwyczaj ekwiwalent za godzinę udziału w akcji ratowniczo-gaśniczej nie jest wyższy niż 30-40 zł, a za udział w szkoleniu pożarniczym może być nawet dwa razy niższy. Warto jednak pamiętać, że ekwiwalent dla strażaków OSP jest zwolniony z podatku dochodowego.

Zarobki Strażaków za Granicą

Dla porównania, średnie zarobki strażaków za granicą kształtują się następująco:

• W Niemczech średnie zarobki strażaka to ok. 8500 zł brutto.
• W Wielkiej Brytanii można zarobić ok. 10 000 zł brutto.
• W USA średnie miesięczne zarobki strażaków wynoszą ponad 13 000 zł brutto.

tags: #praca #jak #strazak