Problemy z siecią wodociągową i hydrantami w Polsce

Prawidłowe funkcjonowanie sieci wodociągowej, a w szczególności hydrantów przeciwpożarowych, jest kluczowe dla skuteczności działań ratowniczych. Niestety, w wielu miejscowościach w Polsce strażacy regularnie napotykają na problemy z dostępnością i sprawnością hydrantów, co prowadzi do poważnych konsekwencji podczas akcji gaśniczych.

Niesprawne hydranty: realne zagrożenie

Doświadczenia strażaków z różnych regionów Polski wskazują na powszechny problem niesprawnych hydrantów. Zdarza się, że jednostki ratownicze muszą szukać czynnego hydrantu daleko od miejsca pożaru, co znacznie wydłuża czas reakcji i zwiększa ryzyko strat. Przykładem jest pożar dużego budynku w ścisłym centrum Kielc, gdzie strażacy nie znaleźli czynnego hydrantu w promieniu 1,5 kilometra. Podobne sytuacje miały miejsce pod Starachowicami, gdzie podczas pożaru poddasza i traw, brak dostępu do wody z hydrantów doprowadził do spalenia 2 hektarów nieużytków oraz stodoły ze sprzętem rolniczym.

Przykłady z praktyki

• W Kielcach podczas pożaru budynku przy dworcu PKP brakowało czynnych hydrantów w promieniu 1,5 km, co skłoniło komendanta wojewódzkiego PSP do ogólnokrajowej kontroli.
• Pod Starachowicami, przy pożarze poddasza domu, ochotnicy nie znaleźli sprawnego hydrantu w promieniu kilometra. W innym przypadku, pożar traw rozprzestrzenił się na zabudowania z powodu braku wody w początkowej fazie akcji.
• Często jedynym pewnym źródłem wody okazuje się hydrant przy remizie OSP. Zdarzało się, że najbliższy sprawny hydrant znajdował się 2-3 km od płonącej stodoły, właśnie przy remizie.

Przyczyny niedostępności i uszkodzeń hydrantów

Problemy z hydrantami mają różne podłoże, od zaniedbań technicznych po świadome działania. Kiedyś wszystkie hydranty na wsiach były czynne. Jednakże, aby uniknąć wysokich rachunków za wodę, część społeczeństwa podłączała się nocą do hydrantów, uzupełniając zbiorniki w gospodarstwach ogrodniczych. To powodowało duże ubytki, w efekcie czego konserwatorzy wodociągów, powołani przez gminy, zakręcali większość hydrantów zasuwą podziemną.

Inne przyczyny to:

• Zapieczone elementy: Podczas pożaru lasu, próba odkręcenia hydrantu zakończyła się ukręceniem łepka, ponieważ element był tak zapieczony, że się nie ruszył.
• Brak zasuwy lub zasypane zawory: W jednym z opisanych przypadków hydrant na sąsiedniej posesji, tuż przy płocie, nie miał zasuwy, a zawór był przysypany grubą warstwą ziemi.
• Brak bieżącej kontroli i konserwacji: Wielokrotnie nikt nie sprawdza ani nie kontroluje stanu technicznego hydrantów, co prowadzi do ich degradacji.

Odpowiedzialność prawna i obowiązki podmiotów

Zabezpieczenie przeciwpożarowe, w tym zapewnienie sprawnych hydrantów, spoczywa na barkach organów samorządowych i przedsiębiorstw wodociągowo-kanalizacyjnych. Zgodnie z polskim prawem, istnieją wyraźne regulacje określające te obowiązki.

Obowiązki Gminy (Wójta/Burmistrza)

Zgodnie z ustawą z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym Art. 7. 1., zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty należy do zadań własnych gminy, w tym sprawy wodociągów i zaopatrzenia w wodę (pkt 3), a także porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli oraz ochrony przeciwpożarowej (pkt 14). Oznacza to, że gmina jest odpowiedzialna za ogólny stan bezpieczeństwa, w tym za sprawne działanie infrastruktury przeciwpożarowej.

Obowiązki Przedsiębiorstwa Wodociągowo-Kanalizacyjnego

Ustawa z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków Art. 5.1. nakłada na przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obowiązek zapewnienia zdolności urządzeń wodociągowych do realizacji dostaw wody w wymaganej ilości i pod odpowiednim ciśnieniem, a także w sposób ciągły i niezawodny, w tym na cele przeciwpożarowe. Art. 19.1. stanowi, że rada gminy uchwala regulamin dostarczania wody i odprowadzania ścieków, który powinien określać m.in. warunki dostarczania wody na cele przeciwpożarowe (pkt 9). Co więcej, przedsiębiorstwo wodociągowo-kanalizacyjne obciąża gminę za wodę zużytą do celów przeciwpożarowych (Art. 22.2).

Regulacje Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji

Zgodnie z ustawą z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej Art.13.3, Minister właściwy do spraw wewnętrznych określa, w drodze rozporządzenia, wymagania w zakresie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych.

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Rozdział 4 Wymagania przeciwpożarowe dla sieci wodociągowych) precyzuje:

• Hydranty zewnętrzne nadziemne o średnicy nominalnej DN 80 są standardem (§ 10.1.).
• Dopuszcza się instalowanie hydrantów podziemnych DN 80 w trudnych lub niewskazanych przypadkach (§ 10.2.).
• Hydranty zewnętrzne powinny być wyposażone w odcięcia, które muszą pozostawać w położeniu otwartym podczas normalnej eksploatacji sieci (§ 10.4.).
• Hydranty zewnętrzne muszą spełniać wymagania Polskich Norm, będących odpowiednikami norm europejskich (§ 10.5.).
• Miejsce usytuowania hydrantu należy oznakować znakami zgodnymi z Polskimi Normami (§ 10.12.).
• Hydranty zewnętrzne powinny być co najmniej raz w roku poddawane przeglądom i konserwacji przez właściciela sieci wodociągowej przeciwpożarowej (§ 10.13.).

Praktyczne aspekty zarządzania siecią hydrantów

Oprócz regulacji prawnych, kluczowe są także działania praktyczne, takie jak rozpoznanie operacyjne, konserwacja i współpraca między różnymi podmiotami.

Rozpoznanie operacyjne i współpraca

Ważne jest prowadzenie rozpoznania operacyjnego, które obejmuje nie tylko lokalizację hydrantów, ale także ich parametry (ciśnienie, wydajność) oraz przebieg sieci wodociągowej. Dobra współpraca z terenowymi służbami wodociągowymi może znacznie ułatwić zarządzanie i dostęp do informacji.

Kontrola i konserwacja hydrantów

Wielu strażaków zauważa, że "nikt tego nie sprawdza, nikt nie kontroluje". Jednakże, w interesie każdej jednostki OSP jest dbanie o sprawność hydrantów. Regularne smarowanie i konserwacja elementów ruchomych (np. smarami typu Tovot) może zapobiec ich zapieczeniu. Kontrole mogą być przeprowadzane również we własnym zakresie, choć z zachowaniem ostrożności i w porozumieniu z administratorem sieci, aby uniknąć uszkodzeń.

Lokalne inicjatywy i efektywność działań

W jednej z gmin, po zdarzeniu z niesprawnymi hydrantami, wójt podjął szybką decyzję o powołaniu komisji. W jej skład weszli przedstawiciele firmy zajmującej się konserwacją, urzędu gminy oraz po jednym przedstawicielu z OSP w KSRG. Komisja ma za zadanie sprawdzić stan hydrantów na terenie całej gminy, zwłaszcza w newralgicznych miejscach, i sporządzić protokół. Na podstawie wyników, jednostki KSRG oraz KP PSP otrzymają mapki z zaznaczonymi sprawnymi hydrantami, co ma znacznie usprawnić działania ratownicze.

Alternatywne rozwiązania i przykłady zagraniczne

Kwestia utrzymania hydrantów jest również przedmiotem analiz za granicą. Przykładem jest jedna z holenderskich gmin (120 tys. mieszkańców), która po analizie sytuacji podjęła decyzję o likwidacji 5000 hydrantów. Argumentami przemawiającymi za tą decyzją były względy ekonomiczne (koszt konserwacji) oraz jakość wody (stojąca woda w odgałęzieniach hydrantów pogarsza jej jakość).

W zamian władze gminy zobowiązały się do:

• Zakupu dwóch cystern po 10 m³ dla Straży Pożarnej.
• Zobowiązania użytkowników obiektów specjalnych (stacje paliw, zakłady produkcyjne) do tworzenia naturalnych zbiorników wody do celów przeciwpożarowych.

Tego typu rozwiązania mogą być kuszące dla gmin, które wydają znaczne kwoty na utrzymanie hydrantów, a mogłyby przeznaczyć je na zakup nowoczesnego sprzętu ratowniczego, takiego jak wozy GCBA. Jednakże, polskie przepisy są obecnie bardziej rygorystyczne w kwestii wymagań dotyczących sieci hydrantowej.

Wnioski i konieczność działania

Problemy z siecią wodociągową i hydrantami stanowią poważne wyzwanie dla systemu ochrony przeciwpożarowej w Polsce. Niesprawne hydranty mogą prowadzić do znacznych strat materialnych, a nawet utraty życia. Konieczne jest systematyczne monitorowanie, konserwacja i zapewnienie pełnej sprawności tej kluczowej infrastruktury. Działania podejmowane na poziomie lokalnym, takie jak tworzenie komisji kontrolnych czy współpraca z zarządcami sieci, są krokiem w dobrym kierunku. Jednakże, problem wymaga również szerszych dyskusji na poziomie krajowym w celu wypracowania efektywnych i elastycznych rozwiązań, które będą uwzględniać zarówno obowiązujące przepisy, jak i realia finansowe oraz operacyjne.

tags: #prace #na #sieci #wodociagowej #zniszczenie #hydrant