Podstawowym celem pracy strażaka jest wykonywanie czynności ratowniczo-gaśniczych podczas różnego rodzaju zdarzeń wymagających interwencji. Obejmują one pożary, katastrofy budowlane i chemiczne, wypadki komunikacyjne oraz inne sytuacje niosące zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Zawód strażaka jest profesją o bardzo wysokim ryzyku zawodowym.
Synonimy Zawodu Strażaka
W polskim języku zawodowym, obok terminu "strażak", używa się również takich synonimów jak: ratownik, funkcjonariusz pożarnictwa, pożarnik oraz pracownik ochrony przeciwpożarowej.
Zagrożenia Związane z Wykonywaniem Zawodu
Strażacy wykonują czynności związane z dużym wysiłkiem fizycznym, na przykład dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, a wszystko to przy obciążeniu odzieżą ochronną. Często pracują przez wiele godzin, w systemie pracy dyżurowej, co może stanowić źródło stresu oraz problemów osobistych i rodzinnych.
Ryzyka Fizyczne i Środowiskowe
- Nadmierny hałas podczas akcji gaśniczych - może prowadzić do uszkodzenia słuchu, rozdrażnienia oraz zmęczenia.
- Wysoka temperatura panująca podczas pożaru - stwarza ryzyko dyskomfortu cieplnego, przegrzania organizmu i/lub poparzeń.
- Niska temperatura podczas prowadzenia akcji ratowniczych w okresie zimowym, zwłaszcza podczas akcji ratownictwa wodnego - może skutkować odmrożeniami, zapaleniem oskrzeli i płuc.
Ryzyka Chemiczne i Oddechowe
Strażacy są narażeni na różnorodne czynniki chemiczne i pyły. Do kluczowych zagrożeń należą:
- Niedobór tlenu oraz obecność tlenku węgla i innych produktów spalania w powietrzu, którym oddycha strażak - istnieje możliwość niedotlenienia i śmierci na skutek uduszenia.
- Różne związki chemiczne, na które strażak może być narażony podczas katastrof chemicznych - mogą powodować ostre zatrucia, poparzenia oraz zapalenia skóry.
- Gazy ulatniające się z nieszczelnych zbiorników i instalacji technologicznych objętych pożarem - niosą ryzyko ostrych zatruć.
- Narażenie na środki pianotwórcze i inne materiały, które mogą być obecne w miejscu zdarzenia.
Aparaty oddechowe
Zasady Bezpieczeństwa i Środki Ochrony Indywidualnej
Dla minimalizacji wspomnianych zagrożeń kluczowe jest ścisłe przestrzeganie zasad przekazanych podczas treningów oraz zawartych w instrukcjach dla konkretnych zdarzeń. Niezbędne jest również używanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej, takich jak: rękawice odporne na temperaturę, czynniki chemiczne i cięcie, hełmy, gogle, ochronniki słuchu, maski oraz aparaty oddechowe. Dodatkowo, przed każdym wejściem na drabinę należy ją dokładnie sprawdzić.
Regulacje Prawne Dotyczące Bezpieczeństwa Strażaków
Bezpieczeństwo i higiena pracy strażaków są kompleksowo regulowane przez szereg przepisów prawnych. Do najważniejszych należą:
- Rozporządzenie MPiPS z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U z 2003 r., Nr 169, poz.).
- Rozporządzenie MZiOS z 30 maja 1996 r. w sprawie przeprowadzania badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U.).
- Rozporządzenie MPiPS z dnia 14 marca 2000 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych (Dz. U. Nr 26, poz.).
- Rozporządzenie MSWiA z dnia 16 września 2008 r. w sprawie szczegółowych warunków bezpieczeństwa i higieny służby strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. Nr 180, poz.).
- ROZPORZĄDZENIE MPiPS z dnia 27 kwietnia 2010 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy oraz zakresu jej stosowania (Dz. U. Nr.82, poz.).
Cennym źródłem wiedzy na temat środków ochrony indywidualnej jest również "Informator - "Środki ochrony indywidualnej" wydany przez INFOCHRON w Warszawie.