Johanna Sigurðardóttir: Pionierka na arenie międzynarodowej
Premier Islandii Johanna Sigurðardóttir przeszła do historii jako pierwsza na świecie szefowa rządu, która wstąpiła w związek małżeński ze swoją długoletnią partnerką. Biuro szefowej rządu poinformowało o jej ślubie z Joníną Leosdóttir w niedzielę, w dniu wejścia w życie nowego prawa, definiującego małżeństwo jako związek dwóch dorosłych osób bez względu na płeć. Panie od lat pozostawały w związku partnerskim, który na mocy uchwalonego przez parlament prawa, został zmieniony na małżeństwo. Johanna Sigurðardóttir, posiadająca dzieci z poprzedniego, heteroseksualnego małżeństwa, była również jedynym premierem na świecie, otwarcie przyznającym się do orientacji homoseksualnej. Agencja Reutera zauważyła, że w jej kraju nie stanowiło to żadnego problemu.
Katrín Jakobsdóttir: Liderka ekologii i równości społecznej
Katrín Jakobsdóttir pełniła funkcję premierki Islandii od 2017 roku, będąc drugą kobietą w historii kraju na tym stanowisku po Johannie Sigurðardóttir. Jej zaangażowanie w politykę rozpoczęło się w 2003 roku w Ruchu Zielonych. Przed objęciem stanowiska premiera, Jakobsdóttir była ministrą edukacji, nauki i kultury, a także odpowiadała za współpracę z pozostałymi krajami skandynawskimi. Wcześniej pracowała na uczelni, w islandzkim wydawnictwie oraz jako dziennikarka.
W 2017 roku stanęła na czele rządu koalicyjnego, w którego skład wchodziło pięć kobiet i sześciu mężczyzn. Jakobsdóttir dała się poznać jako aktywna przeciwniczka wstąpienia Islandii do Unii Europejskiej oraz obecności w NATO, choć w ramach kompromisu z koalicjantami nie planowała opuszczać sojuszu. Była również gorącą orędowniczką przeciwdziałania kryzysowi klimatycznemu, wspierania osób LGBT+ oraz walki o równouprawnienie kobiet, w tym przez likwidację różnic płacowych. W 2021 roku wezwała zarząd islandzkiego związku piłki nożnej do rozwiązania sprawy nadużyć seksualnych, których mieli dopuścić się dwaj piłkarze, co doprowadziło do dymisji zarządu i usunięcia oskarżonych z reprezentacji.
Życie osobiste i pasje Katrín Jakobsdóttir
Urodzona w 1976 roku, Katrín Jakobsdóttir jest mężatką i wspólnie z mężem Gunnarem Sigvaldasonem wychowuje trzech nastoletnich synów. Premierka jest zagorzałą fanką piłki nożnej, szczególnie angielskiego Liverpoolu. Pochodzi z rodziny, w której często spotyka się zarówno polityków, jak i poetów oraz naukowców. Jej bracia są wykładowcami na Uniwersytecie Islandii, gdzie sama Jakobsdóttir obroniła pracę magisterską z literatury na temat twórczości islandzkiego autora kryminałów Arnaldura Indriðasona. W 2022 roku zadebiutowała również jako autorka kryminału, pisząc książkę "Reykjavík: A Crime Story" wspólnie z autorem międzynarodowych bestsellerów Ragnarem Jonassonem.
Kristrún Frostadóttir: Współczesne wyzwania i relacje międzynarodowe
W środę 25 lutego w Warszawie odbyło się spotkanie premiera Donalda Tuska z obecną premierką Islandii Kristrún Frostadóttir. Głównymi tematami rozmów były bezpieczeństwo Europy, wojna w Ukrainie oraz zapowiadane na Islandii referendum w sprawie ewentualnego otwarcia negocjacji akcesyjnych z Unią Europejską. Donald Tusk podkreślił: „Mamy identyczny pogląd na temat potrzeby integrowania naszych wysiłków na rzecz bezpieczeństwa. Byłbym więcej niż szczęśliwy, gdyby Islandia, ale także Norwegia były częścią tej samej wspólnoty co Polska”. Premierka Islandii zapowiedziała, że przygotowania do referendum potrwają kilka miesięcy, zaznaczając, że Islandczycy chcą być bardziej zintegrowani z Europą, przy jednoczesnym zachowaniu swojej tożsamości.
Podczas konferencji Donald Tusk odniósł się również do krajowej debaty wokół unijnego programu SAFE, wspierającego finansowanie bezpieczeństwa i przemysłu zbrojeniowego, apelując o wspólne myślenie w sprawach bezpieczeństwa. Kristrún Frostadóttir wskazała na doświadczenie Islandii w zakresie odnawialnych źródeł energii, szczególnie geotermii, zaznaczając: „Udało nam się opanować energię geotermalną. Umiemy to robić i jest to szansa i możliwość dla Europy”. Wspomniała także o turystyce, podkreślając, że Polacy należą do czterech największych grup odwiedzających Islandię oraz stanowią największą społeczność cudzoziemską na wyspie, około 6% mieszkańców.
Symboliczny gest: Prince Polo
Na koniec konferencji Donald Tusk wręczył islandzkiej premierce popularny polski wafelek Prince Polo. Wyraźnie zaskoczona Frostadóttir zapytała, czy „naprawdę to przyniósł”, a następnie dodała: „Muszę coś powiedzieć. Najbardziej z tego ucieszy się mój tata. Uwielbia Prince Polo. Ja sama, jak i całe moje pokolenie, wyrastało na Prince Polo. Było u nas wszędzie: w samochodzie i gdzieś tam na szafce w kuchni. Bardzo ci dziękuję”.
Ogólnokrajowe strajki kobiet na Islandii: walka o równouprawnienie
Islandia, od 14 lat zajmująca pierwsze miejsce w rankingu równości płci Światowego Forum Ekonomicznego, nadal zmaga się z wyzwaniami w dziedzinie równouprawnienia. Mieszkanki Islandii wzięły udział w całodniowym strajku "kvennafrí" (Dzień Wolny Dla Kobiet), zwołanym przez organizacje feministyczne w proteście przeciwko nierównym płacom i przemocy ze względu na płeć. Katrín Jakobsdóttir, ówczesna premierka Islandii, również uczestniczyła w strajku, oznajmiając na łamach gazety "Morgunblaðið": „Nie będę tego dnia pracować i oczekuję, że tak samo zrobią pozostałe kobiety w rządzie”.
Strajk dotknął głównie edukację i opiekę zdrowotną, gdzie kobiety stanowią odpowiednio 94% personelu przedszkoli i około 80% pracowników największego szpitala w kraju. Organizatorki przedstawiły swoje żądania na stronie internetowej. Niestety, w wielu zawodach kobiety nadal zarabiają o 21% mniej niż mężczyźni, a ponad 40% kobiet doświadczyło przemocy ze względu na płeć lub seksualnej. „Nie do tego dążą kobiety na całym świecie” - podkreśla Freyja Steingrímsdóttir, jedna z organizatorek strajku i dyrektorka ds. komunikacji w Islandzkiej Federacji Pracowników Publicznych.
Historia "kvennafrí"
Ostatni ogólnokrajowy strajk kobiet miał miejsce w 1975 roku, kiedy to 90% kobiet na Islandii odmówiło pracy. Strajk ten przyniósł oczekiwane efekty, a w 1976 roku parlament przyjął ustawę o równych płacach. Pomimo osiągnięć, Islandia plasuje się na 19. miejscu wśród państw OECD w kwestii równości płac, co wskazuje na potrzebę dalszych działań.
