Przeciwpożarowy Wyłącznik Prądu: Oznakowanie, Normy i Certyfikacja

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) to kluczowe urządzenie w systemach bezpieczeństwa pożarowego, którego zadaniem jest odcięcie dopływu energii elektrycznej do wszystkich odbiorników, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru. Jego prawidłowe oznakowanie, instalacja i certyfikacja są obligatoryjne, a szczegółowe zasady regulują polskie przepisy prawne.

Oznakowanie Przeciwpożarowego Wyłącznika Prądu

Prawidłowe oznakowanie przeciwpożarowego wyłącznika prądu jest niezwykle istotne dla bezpieczeństwa w sytuacjach awaryjnych. Znak ppoż „Wyłącznik Prądu” to tablica informacyjna, która wskazuje lokalizację wyłącznika prądu w razie pożaru.

Rola i cel oznakowania

• Znaki tego typu mają na celu ułatwienie szybkiego odnalezienia wyłącznika prądu i zwiększenie bezpieczeństwa podczas pożaru.
• Znak ma na celu zwiększenie świadomości o lokalizacji wyłącznika i zachęcenie do szybkiego działania w sytuacjach awaryjnych.
• Szybkie odłączenie zasilania jest kluczowe dla bezpieczeństwa podczas akcji ratowniczej oraz minimalizacji szkód.

Konieczność stosowania przeciwpożarowych wyłączników prądu w instalacjach elektrycznych w budynkach wynika z zapisów rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, a także z rozporządzenia w sprawie ochrony przeciwpożarowej.

Charakterystyka znaku

Znak informujący o lokalizacji wyłącznika prądu jest często wykonany z trwałego PVC lub folii samoprzylepnej. Standardowo używa się płyty fotoluminescencyjnej o grubości 1mm, co zapewnia doskonałą widoczność nawet w warunkach słabego oświetlenia lub podczas braku zasilania.

Miejsca stosowania

Znak stosuje się w budynkach użyteczności publicznej, zakładach pracy, magazynach, halach produkcyjnych i innych miejscach, gdzie istnieje ryzyko pożaru i konieczność szybkiego odcięcia dopływu prądu. Wyłącznik powinien być umieszczony w pobliżu głównego wejścia do budynku lub złącza.

Podstawy Prawne i Certyfikacja PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) należy do urządzeń ochrony przeciwpożarowej i w myśl polskiego prawa podlega obowiązkowi certyfikacji.

Obowiązek certyfikacji PWP

Obowiązek certyfikacji PWP wynika z następujących przepisów prawnych:

• Rozporządzenie Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 roku w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2016 r., poz. 1966 z późn. zm.). To rozporządzenie wprowadziło obowiązek certyfikacji PWP, z okresem przejściowym do 1 stycznia 2021 r.
• Rozporządzenie Ministra Rozwoju, Pracy i Technologii z dnia 4 grudnia 2020 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (DzU z 2020 r., poz. 2297). To rozporządzenie nie przedłużyło wspomnianego okresu przejściowego dla PWP.

Obowiązek stosowania przeciwpożarowego wyłącznika prądowego z certyfikatem powstał od 1 stycznia 2021 r. Data uzyskania pozwolenia na budowę nie ma żadnego znaczenia ani wpływu na dokumenty wymagane do wprowadzenia wyrobu na rynek, gdyż projekt budowlany wskazuje jedynie rodzaj i funkcje wyrobów, a nie zasady ich wprowadzania do stosowania.

Wymagane dokumenty certyfikujące

Dla PWP wymagane są następujące dokumenty certyfikujące:

• Krajowa Ocena Techniczna (KOT)
• Krajowy Certyfikat Stałości Właściwości Użytkowych, które wydaje Jednostka Certyfikująca.
• Krajowa Deklaracja Właściwości Użytkowych, którą wystawia producent.

PWP nie wymaga Świadectwa Dopuszczenia do stosowania w ochronie przeciwpożarowej wydanego przez CNBOP, ponieważ nie widnieje na wykazie wyrobów rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 27 kwietnia 2010 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia.

Dla PWP nie ma zharmonizowanej normy UE, więc znakowanie CE nie jest możliwe. Obowiązuje Krajowa Ocena Techniczna (KOT) i oznakowanie „B”.

Komponenty PWP i ich Certyfikacja

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu składa się z trzech komponentów, dla których wymagany jest certyfikat.

Elementy składowe PWP

• Urządzenie uruchamiające (UU PWP) - przycisk lokalizowany zwykle w pobliżu wejścia do budynku, pozwalający na podanie sygnału do urządzenia wykonawczego PWP w celu dokonania wyłączenia energii elektrycznej w obiekcie wg zaprogramowanego scenariusza oraz sygnalizacji stanu dozoru wraz z informacją o stanach urządzeń wykonawczych podłączonych do UU PWP.
• Urządzenie sygnalizujące (US PWP) - sygnalizator optyczny wskazujący jednoznacznie wyłączenie zasilanie obiektu za pośrednictwem automatyki urządzenia wykonawczego PWP; informuje o fizycznym przełączeniu styków aparatu wykonawczego PWP.
• Urządzenie wykonawcze (UW PWP) - rozdzielnia elektryczna w oddzielnej obudowie, wewnątrz której dokonywane jest rozłączenie prądu; składa się z głównych aparatów wyłączających (rozłącznika spełniającego wymagania normy PN-EN 60947-3:2021-07 lub wyłącznika spełniającego wymagania normy PN-EN60947-2:2018-01+A1:2020-06) wraz z układem zasilania oraz automatyką kontrolno-sterującą, służącą do mechanicznego odłączenia dopływu energii elektrycznej do obiektu, zabudowaną w obudowie zapewniającej odpowiednie warunki środowiskowe.

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu (PWP) został zakwalifikowany do grupy 10 - stałe urządzenia przeciwpożarowe w krajowym systemie oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych w klasie pierwszej.

Zestaw PWP i klasa oceny

Zestaw PWP rozumiany jest jako wyrób budowlany wprowadzony do obrotu przez jednego producenta jako zestaw co najmniej dwóch odrębnych składników, które muszą zostać połączone, aby mogły zostać zastosowane w obiektach budowlanych (np. Urządzenie wykonawcze UW PWP oraz urządzenie sygnalizacyjne US PWP).

Klasa pierwsza systemów oceny i weryfikacji stałości właściwości użytkowych (§4.1 ust 3 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 17 listopada 2016 r.) oznacza, że:

• Działania producenta obejmują określenie typu wyrobu budowlanego oraz prowadzenie zakładowej kontroli produkcji i badań próbek.
• Ocena i weryfikacja przez jednostkę certyfikującą obejmuje ocenę właściwości użytkowych wyrobu na podstawie badań, inspekcję zakładu produkcyjnego, wydanie krajowego certyfikatu stałości właściwości użytkowych oraz kontynuację nadzoru.

Ocenę właściwości użytkowych wyrobu stanowią ustalenia zawarte w Krajowej Ocenie Technicznej (KOT), która w tym wypadku staje się dokumentem odniesienia i stanowi stanowisko z wymaganiami tak jak norma wyrobu dla urządzenia przeciwpożarowego.

Zasady Stosowania i Instalacji PWP

Stosowanie w obiektach

Certyfikowany przeciwpożarowy wyłącznik prądu należy również stosować w obiektach będących w trakcie budowy lub modernizacji, jeśli PWP nie został jeszcze dostarczony na budowę, co zostało potwierdzone w „Dzienniku budowy”.

Zabudowa PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu musi być zainstalowany w oddzielnej obudowie, na której producent umieszcza znak „B” wraz z oznakowaniem numeru certyfikatu CNBOP. Wyjątek może stanowić możliwość zabudowy w jednym standardzie elektrycznym sekcji PWP z zasilaczem tego samego producenta oraz centralą sterującą, co może przyczynić się do poprawy ergonomii rozdzielni przeciwpożarowej prądu.

Integracja ze scenariuszem pożarowym

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu z certyfikatem jest przystosowany do współpracy z SSP (System Sygnalizacji Pożaru), Integratorem, Centralą Sterującą urządzeniami przeciwpożarowymi czy BMS (Building Management System) budynkowym. Może działać z opóźnieniem, np. w celu umożliwienia bezawaryjnego zamknięcia serwerów. Podstawowe funkcje, które należy założyć w scenariuszu, to kontrola stanu załączony/wyłączony oraz kontrola uszkodzenia.

PWP a fotowoltaika

Jeśli instalację PV (fotowoltaiczną) zastosowano w budynku o kubaturze powyżej 1000 m³, należy stosować przeciwpożarowy wyłącznik prądu. W innych przypadkach zastosowanie PWP zależy od uznania projektanta.

Multiplikacja urządzeń

Możliwe jest multiplikowanie poszczególnych urządzeń PWP, np. do celów ochrony wielu obiektów w jednym systemie. Jest to kwestia projektowa.

Konserwacja PWP

Przeciwpożarowy wyłącznik prądu, podobnie jak inne urządzenia przeciwpożarowe, musi być okresowo konserwowany.

Wymogi dotyczące konserwacji

Konserwację reguluje §3 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. Czynności takie należy wykonywać zgodnie z zasadami określonymi w:

• Polskich Normach,
• Dokumentacji Techniczno-Ruchowej - opracowanej przez producenta,
• Instrukcji obsługi - opracowanej przez producenta.

Konserwacja musi odbywać się w okresach ustalonych przez producenta, nie rzadziej niż 1 raz w roku.

Osoby uprawnione do konserwacji

Nie każdy elektryk z uprawnieniami może konserwować PWP. Producent w Instrukcji obsługi wskazuje podmioty upoważnione do wykonywania okresowych przeglądów i napraw.

Funkcje PWP i Rodzaje Zasilania

PWP ma za zadanie odciąć dopływ prądu do wszystkich obwodów w obiekcie, z wyjątkiem obwodów zasilających instalacje i urządzenia, których funkcjonowanie jest niezbędne podczas pożaru (§ 183 ust. 2 ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie).

Oznacza to odcięcie wszystkich rodzajów zasilania obiektu:

• zasilanie podstawowe (sieć)
• zasilanie rezerwowe (druga sieć)
• zasilanie rezerwowe - agregat prądotwórczy (AP)
• zasilanie awaryjne UPS (Uninterruptible Power Supply)
• inne zasilanie PV (PhotoVoltaic) oraz magazyny energii (ME)

Ważne Aspekty Wprowadzania do Obrotu i Stosowania PWP

Przeciwpożarowe wyłączniki prądu (PWP) są powszechnie stosowane od wielu lat w obiektach budowlanych i z uwagi na obecne przepisy należy znakować je znakiem budowlanym B.

Nie można zastępować wprowadzonych do obrotu wyrobów certyfikowanych procedurą jednostkowego dopuszczenia. Metoda ta możliwa jest wyłącznie w szczególnych przypadkach zastosowania z uwagi na specjalne potrzeby obiektu, wszędzie tam, gdzie z przyczyn technicznych nie można zastosować wyrobów certyfikowanych, nie jest to metoda zamienna.

Wprowadzenie do obrotu urządzeń przeciwpożarowych, takich jak PWP, jest możliwe po:

• Uzyskaniu Krajowej Oceny Technicznej (KOT)
• Uzyskaniu Krajowego certyfikatu stałości właściwości użytkowych
• Wystawieniu przez producenta Krajowej Deklaracji Właściwości Użytkowych

PWP odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych, a jego prawidłowe wprowadzenie do obrotu i certyfikacja są niezbędne do spełnienia obowiązujących przepisów.

Bibliografia

1. USTAWA - Prawo budowlane z dnia 7 lipca 1994 r. (Dz.U. 1994 Nr 89 poz. 414).
2. ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY(UE) NR 305/2011 z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiające zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylające dyrektywę Rady 89/106/EWG.
3. ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY i BUDOWNICTWA z dnia 17 listopada 2016 r. w sprawie sposobu deklarowania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych oraz sposobu znakowania ich znakiem budowlanym (Dz. U. 2016, poz. 1966).
4. USTAWA o wyrobach budowlanych z dnia 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. 2004 Nr 92, poz. 2019).

tags: #przeciwpozarowy #wylacznik #pradu #oznakowanie #norma