Artykuł ten przedstawia bogatą historię oraz rozwój Ochotniczych Straży Pożarnych w Korczynie i Osieku, bazując na dostępnych dokumentach, relacjach oraz kluczowych wydarzeniach, które ukształtowały ich działalność na przestrzeni lat.
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Korczynie
Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie powstała prawdopodobnie w 1883 roku. Jej założycielami byli: ówczesny proboszcz korczyńskiej parafii w latach 1882-1899 - ks. Kanonik Jan Szałaj, Antoni Szmyd, Michał Wilusz oraz Michał Mięsowicz, który został pierwszym naczelnikiem korczyńskiej jednostki. Mimo braku dokumentów potwierdzających dokładną datę powstania (jak uchwały, protokoły zebrań czy wykazy członków), najstarszym dokumentem w posiadaniu jednostki jest kserokopia Statutu Towarzystwa Ochotniczej Straży Pożarnej w Korczynie.
Statut ten został złożony w CK Namiestnictwie Galicji we Lwowie w maju 1892 roku. Należy domniemywać, że po kilku latach działalności Straży Ogniowej, grupa strażaków, na czele z ówczesnym naczelnikiem gminy Franciszkiem Urbankiem, zechciała zalegalizować swoją działalność poprzez stworzenie i zatwierdzenie wspomnianego Statutu.
W 1875 roku we Lwowie odbył się zjazd ochotniczych straży pożarnych zaboru austriackiego, na którym powołano organ koordynujący pod nazwą Krajowy Związek Ochotniczych Straży Pożarnych Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim. W 1889 roku nastąpił podział terytorialny ochotniczych straży pożarnych na 27 związków okręgowych. OSP w Korczynie weszła w skład okręgowego Związku Straży Pożarnych nr 24 w Jaśle.
Wyposażenie i działania w początkowym okresie
Pierwszą siedzibą korczyńskiej straży była drewniana szopa, w której przechowywano ręczną sikawkę zbudowaną w Galicyjskim Towarzystwie Akcyjnym Budowy Wagonów i Maszyn w Sanoku. Takie sikawki były napędzane ręcznie przez ośmiu strażaków, a ich wydajność wynosiła około 100 litrów wody na minutę. Oprócz sikawki w remizie przechowywano też wóz konny, służący do jej przewożenia, dwukołową beczkę drewnianą oraz drobny, prymitywny sprzęt gaśniczy. Zapis w kronice OSP Korczyna-Sporne opisujący pożar plebanii w Korczynie 21 lutego 1925 roku, alarmowany biciem dzwonu z wieży kościelnej, świadczy o wykorzystaniu tego sprzętu.
Stan ten utrzymywał się prawdopodobnie do 1937 roku, kiedy to generał hrabia Stanisław Szeptycki, ówczesny właściciel Korczyny, ufundował miejscowej straży pożarnej pierwszą motopompę marki SILESIA. W 1938 roku za zgromadzone przez strażaków pieniądze zakupiono niemiecki samochód marki WENDERER, co w połączeniu z motopompą, znacząco podniosło skuteczność działań w razie pożarów.
Okres II wojny światowej i powojenny rozwój
W czasie wojny i okupacji remiza OSP została przeniesiona do nowego pomieszczenia przebudowanego z jatek. Członkowie korczyńskiej straży w tym trudnym okresie nie tylko gasili pożary, ale również angażowali się w czynności konspiracyjne, współpracowali z partyzantką i walczyli w szeregach Armii Krajowej. 29 lipca 1944 roku był tragicznym dniem, gdy Niemcy spalili 72 gospodarstwa w Korczynie.
Po wyzwoleniu strażacy aktywnie przystąpili do odbudowy jednostki. Odbudowano drewnianą remizę, zebrano fundusze na zakup sprzętu pożarniczego. Wyposażenie OSP w Korczynie zostało wzbogacone o samochody wojskowe: najpierw rosyjski GAZ-44, a później angielski BEDFORD, obydwa przystosowane do celów pożarniczych. W 1951 roku jednostka otrzymała pierwszy samochód pożarniczy - Mercedes Benz.
Budowa nowej remizy i jubileusze
Brak odpowiedniego zaplecza - garażu i pomieszczeń na sprzęt oraz zbiórki - był dużą bolączką. Drewniany budynek remizy nie spełniał faktycznych potrzeb. Na zebraniu wiejskim 14 kwietnia 1957 roku mieszkańcy postanowili przeznaczyć grunt pod budowę nowej remizy. Rok 1958 był rokiem jubileuszu 75-lecia powstania OSP w Korczynie. Z tej okazji Zarząd Główny Związku Ochotniczych Straży Pożarnych 27 lipca 1958 roku nadał jednostce dyplom uznania za długoletnią, bezinteresowną służbę.
Zabawy i festyny organizowane przez strażaków na przełomie lat 50. i 60. XX wieku przyniosły fundusze na budowę remizy. Budowa trwała cztery lata, a uroczyste oddanie nowej remizy do użytku odbyło się 26 lipca 1964 roku. Rok później zakupiono samochód marki „DODGE”, który doskonale sprawdzał się w górzystym terenie Korczyny.
Dalszy rozwój i unowocześnianie sprzętu
W 1973 roku, w 90. rocznicę powstania OSP w Korczynie, społeczeństwo Korczyny i lokalne zakłady pracy ufundowały jednostce nowy sztandar. W 1977 roku samochód DODGE zastąpił nowocześniejszy i większy samochód marki ŻUK GLM. W maju 1981 roku nastąpiła wymiana samochodu STAR-25 na JELCZ 005 na podwoziu STAR-a 244, który do tej pory jest w użytkowaniu w OSP Korczyna-Sporne.
Jubileusz 100-lecia OSP w Korczynie przypadał na 1983 rok, ale został przełożony ze względu na sytuację polityczno-gospodarczą oraz budowę dodatkowego boksu garażowego, który został wybudowany własnym sumptem przez strażaków i mieszkańców. W maju 1984 roku naczelnika Jana Goneta zastąpił Władysław Korona. Obaj druhowie, Jan Gonet (wstąpił do OSP w 1931 roku, pełnił funkcję naczelnika przez 40 lat) i Władysław Korona (wstąpił w 1959 roku), wnieśli ogromny wkład w rozwój korczyńskiej straży.
Nowe wyzwania i współczesność
Grudzień 1992 roku przyniósł zwrot pomieszczenia w remizie, dotychczas wykorzystywanego przez Gminną Bibliotekę Publiczną. Rok 1996 to strata wieloletniego prezesa OSP Korczyna, druha Józefa Zająca. W 1999 roku, po reorganizacji Państwowej Straży Pożarnej, w Krośnie powstała Komenda Miejska PSP, na czele której stanął rodak z Korczyny - mł. bryg. mgr inż. Od 1999 roku odbywa się Halowy Turniej Piłki Nożnej Drużyn Pożarniczych o Puchar Prezesa Zarządu Oddziału Gminnego ZOSP RP w Korczynie.
W 2003 roku obchodzono jubileusz 120-lecia powstania OSP w Korczynie, z tej okazji odbyła się uroczystość 17 sierpnia 2003 roku, podczas której poświęcono i przekazano jednostce nowy sztandar, ufundowany przez mieszkańców. Wyróżniający się druhowie zostali odznaczeni Medalami za Zasługi dla Pożarnictwa, a Medale Honorowe im. Bolesława Chomicza otrzymali druhowie Władysław Korona i Stanisław Grochmal. Jednostka wzbogaciła się o samochód marki GAZELLA 4x4 GLBM 0.3/1 w 2009 roku, a w 2013 roku nieodpłatnie pozyskała samochód marki MAN 18-232, który po przebudowie stał się ciężkim samochodem ratowniczo-gaśniczym GCBA.
W 2019 roku zakupiono fabrycznie nowy średni samochód ratowniczo-gaśniczy Renault D16. Obecnie strażacy posiadają również samochody operacyjne, takie jak Skoda Octavia. W 2014 roku przeprowadzono remont pomieszczeń garażowych, a w 2015 roku urządzono łazienkę z WC w części wieży przylegającej do garażu. W 2016 roku nastąpiły wybory nowych władz OSP.
Zawody sportowo-pożarnicze i działalność Młodzieżowej Drużyny Pożarniczej
Korczyńscy strażacy regularnie biorą udział w zawodach sportowo-pożarniczych, odnosząc sukcesy. Najstarsze udokumentowane poświadczenie ich udziału pochodzi z 1953 roku. W 1964 roku drużyna OSP w Korczynie po raz pierwszy odniosła sukces w Rejonowych Zawodach Pożarniczych w Czarnorzekach, zajmując III miejsce. W latach 1993─2006 kilkukrotnie startowali również na Słowacji. Pierwsza wzmianka o udziale MDP OSP Korczyna w zawodach pochodzi z 1967 roku, gdzie zajęli III miejsce w powiatowych zawodach w Spornem.
140-lecie OSP w Korczynie
1 lipca Ochotnicza Straż Pożarna w Korczynie świętowała jubileusz 140-lecia powstania. Podczas uroczystości sztandar jednostki został odznaczony odznaką „Strażacka Gwiazda Podkarpacia”. Wójt Gminy Korczyna Jan Zych podziękował strażakom za ich działalność pozaratowniczą i zapewnił o wsparciu Samorządu w dalszym doposażaniu jednostki.
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Osieku
Początki OSP w Osieku sięgają 15 kwietnia 1904 roku, kiedy to Karol Bucholz i Michał Piotrowski pod panowaniem pruskim podjęli się zadania założenia jednostki. Kierowali nią przez równe 20 lat. W 1924 roku, z inicjatywy nowo powołanego naczelnika OSP druha Michała Piotrowskiego, ufundowano sztandar, który do dziś jest chlubą jednostki. Rok 1929 zapisał się jako jubileusz 25-lecia istnienia OSP, z licznymi gośćmi i sprzyjającą pogodą.
Okres okupacji i powojenna reaktywacja
W czasach okupacji hitlerowskiej działalność OSP została zawieszona, a sztandar przechowywał druh Jan Kłos. Na terenie gminy działała straż pod szyldem niemieckim. Po nadejściu wolności działalność OSP reaktywowano głównie dzięki druhom Franciszkowi Gniewkowskiemu i Janowi Cymanowskiemu, a sztandar został wyjęty z ukrycia. W 1952 roku odnotowano jeden większy pożar lasów w okolicach Osieka, gdzie spłonęło około 100 ha. W 1959 roku doszło do pożaru szkoły w Osieku.
Budowa nowej strażnicy i rozwój w latach 70. i 90.
W latach 70. XX wieku funkcję Komendanta Gminnego OSP objął druh Jerzy Topolewski, który wspólnie z Alojzym Kozłowskim zainicjował budowę nowej strażnicy. Jej otwarcie miało miejsce w 1977 roku, a budowa w ramach czynu społecznego trwała 2 lata. W 1979 roku, z okazji 75-lecia OSP, ufundowano nowy sztandar dla miejscowej jednostki.
Lata 90. to czas przemian społeczno-ustrojowych, które wpłynęły również na działalność straży pożarnej. W 1995 roku OSP Osiek została włączona do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), co pociągnęło za sobą napływ nowego sprzętu i wyposażenia.
100-lecie OSP Osiek i dalsza modernizacja
Rok 2004 był szczególny - OSP Osiek obchodziła 100-lecie istnienia. Z tej okazji jednostka została odznaczona Złotym Znakiem Związku OSP RP nadanym przez Zarząd Główny w Warszawie. W 2007 roku rozpoczęto prace na rzecz rozbudowy i modernizacji strażnicy, kontynuowane w kolejnych latach. W 2008 roku w świetlicy OSP powstało Internetowe Centrum Edukacyjno-Oświatowe.
W 2008 roku jednostka OSP Osiek zajęła 1. miejsce w Powiatowych Zawodach Ratownictwa Medycznego. W 2010 roku podczas obchodów Gminnego Dnia Strażaka nadano nowy sztandar. 14 lipca 2012 roku nad Gminą Osiek przeszła trąba powietrzna, powodując ogromne szkody, a pomoc OSP z Osieka była nieoceniona. W 2013 roku strażacy zorganizowali akcję „Zostań dawcą szpiku”, a także dokonali renowacji zabytkowego sztandaru z 1924 roku.
Wyposażenie i szkolenia w Osieku
Obecnie jednostka posiada 2 samochody gaśnicze oraz 1 specjalny, a także przeszkolonych i dobrze wyposażonych strażaków. Od 2004 roku, dzięki dofinansowaniu z KSRG, jednostka wzbogaciła się o zestaw ratowniczy „Lukas” oraz łódź wiosłową. W kolejnych latach doposażano ją m.in. w agregat oświetleniowy, pompę szlamową, agregat prądotwórczy, pompę pływającą „Niagara”, sprzęt ochronny dróg oddechowych oraz poduszki wysokociśnieniowe i sprzęt ochrony osobistej. W ostatnich latach druhowie kończyli kursy podstawowe strażaków ratowników OSP, ratownictwa technicznego, dowódców OSP oraz naczelników OSP.
Wystawa „Między legendą a koroną - dziedzictwo Trzemeszna”
26 września na placu Michała Kosmowskiego w Trzemesznie odbył się uroczysty wernisaż plenerowej wystawy „Między legendą a koroną - dziedzictwo Trzemeszna”. Wydarzenie to, otwarte przez dyrektora Domu Kultury Sławomira Palucha i Renatę Pałucką, przypomniało dzieje opactwa kanoników regularnych, rolę Trzemeszna w początkach państwa polskiego oraz losy bazyliki podczas II wojny światowej.
Szczególną atrakcją jest przypomnienie utraconych skarbów. W ramach projektu wydano bogato ilustrowany, 48-stronicowy katalog, zawierający fotografie i teksty historyczne, m.in. o legendzie św. Wojciecha, skarbach zgromadzonych przez kanoników, zniszczeniu bazyliki w 1945 roku i jej odbudowie, a także opracowania poświęcone opatowi Aleksandrowi Mieleńskiemu oraz opatowi Michałowi Kosmowskiemu.
W projekt zaangażowane były liczne osoby i instytucje, w tym Renata Pałucka, Maciej Adamski, Zygmunt Nowaczyk, Renata Gezella-Figaj, Marceli Konieczny i Przemysław Woźny. Wystawa powstała dzięki dofinansowaniu z programu „Patriotyzm Jutra. Wielkie Rocznice” i wpisuje się w 300. rocznicę urodzin opata Michała Kosmowskiego.
Zebranie sprawozdawcze OSP w Odrzykoniu (2021)
29 stycznia w Sali Domu Kultury w Odrzykoniu odbyło się zebranie sprawozdawcze OSP za 2021 rok. Jednostka jest częścią Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego od 1995 roku. Obecnie w Jednostce Operacyjno-Technicznej działa 23 druhów. W 2021 roku szkolenie Dowódców OSP ukończył druh Patryk Mach. Jednostka była dysponowana 27 razy (12 pożarów, 14 miejscowych zagrożeń, 1 fałszywy alarm). W ramach prac społecznych wyczyszczono zbiornik przeciwpożarowy, a także pozyskano nowy sprzęt, w tym pilarki, narzędzia wielofunkcyjne, radiotelefon, ubrania specjalne i ochronne.