Wieś Ratoszyn, odnotowana w dokumentach kościelnych już w 1328 roku jako „Ratosin”, a w 1336 roku figurująca w spisie świętopietrza, posiada bogatą historię. W XV wieku Ratoszyn otrzymał prawo magdeburskie. Według Długosza (1470-80) dziedzicami byli Grotek Balon i inni. Parafia w Ratoszynie istniała już w XV wieku, obejmując Borów, Borzechów, Łopiennik i Radlin. Około 1888 roku wieś liczyła 93 osady i 1691 mórg gruntu, a folwark 3283 morgi, w tym 1263 roli, 1871 lasu i 48 mórg wody (stawy).
Rozwój społeczno-gospodarczy Ratoszyna i okolic
W latach 1427-1430 Borzechowem zarządzał Grot z żoną Anną z Prus. W 1451-1456 właścicielami byli Grzymek, Jan i Piotr, Wojciech z żoną Heleną, Jadwiga i Przechna z Borzechowa. W 1462 roku Jan i Piotr, dziedzice z Borzechowa, sprzedali sołectwo za 18 grzywien szlachcicowi Jakubowi Synowcowi z Włostowic. Nowy właściciel miał prawo do wolnego wyrębu lasu, wypasu bydła, moczenia konopi i lnu oraz polowania na ptaki i zające, z zastrzeżeniem oddawania połowy cietrzewi dziedzicom. W XVI wieku nastąpiło skupienie sołectwa. Sołtys zobowiązany był do dwóch podróży rocznie do Lublina i Sandomierza na własnym koniu, na koszt dziedziców. W 1529 roku w folwarku szlachcic oddawał dziesięcinę w wysokości 3 grzywien plebanowi w Ratoszynie oraz dziesięcinę snopową z pewnych ról w wysokości 1 grzywny dla biskupa.
W XVI wieku Borzechów rozwijał się bardzo dobrze pod względem gospodarczym, co było efektem nowych warunków politycznych i otwarcia granicy dla handlu z Litwą i Rusią. Ważną rolę odegrał szlak królewski i handlowy z Krakowem przez Sandomierz, Zawichost, Urzędów, Borzechów, Bełżyce, Lublin, Parczew do Wilna. W 1530 roku dobra Borzechowskie zostały podzielone między dzieci Krzysztofa Borzechowskiego - Mikołaja, Krzysztofa i Stanisława - oraz między córki zmarłego Jana Trębickiego - Elżbietę i Małgorzatę. Dzieje miejscowości w okresie XVI i XVII wieku nie zostały nigdzie odnotowane. Dobra w tym czasie należały do różnych właścicieli i najczęściej były dzierżawione.
Pod koniec XVIII wieku właścicielem Borzechowa był Stanisław Bielski, a od 1798 roku Tomasz Dłuski. Przełom XVIII i XIX wieku odegrał ważną rolę dla miejscowości, ponieważ Borzechów w tym czasie bardzo dobrze rozwijał się gospodarczo. Liczył 180 dorosłych mieszkańców i 8 Żydów. Powstały dwa młyny, karczma oraz zespół dworski z ogrodem. Do czasów obecnych zachował się budynek karczmy z XIX wieku oraz młyn. Dawna karczma usytuowana jest w centrum Borzechowa i obecnie mieści się w niej sklep spożywczy. Dobra Borzechowskie w 1892 roku zostały rozparcelowane przez Towarzystwo Kredytowe Ziemskie za długi. Podczas I wojny światowej dwór został całkowicie zniszczony. W czasie pierwszej i drugiej wojny światowej miejscowość nie poniosła większych strat materialnych.
Dawniej w krajobrazie dominowały zabudowania drewniane, kryte strzechą. Pod koniec lat pięćdziesiątych zaczęły powstawać domy i zabudowania gospodarcze murowane. W 1956 roku w Borzechowie powstała Gromadzka Rada Narodowa, zrealizowano wtedy wiele inwestycji budowlanych i komunalnych. Mieszkańcy chętnie udzielali się społecznie. Elektryfikację wsi zakończono w marcu 1958 roku.
Początki i rozwój Ochotniczej Straży Pożarnej w Ratoszynie
Zimą 1961 roku w Ratoszynie założona została Ochotnicza Straż Pożarna, do której należało 32 strażaków. Pomysłodawcą powołania straży ogniowej był miejscowy nauczyciel Czesław Korecki w listopadzie 1959 roku. Jego pomysł zyskał wielkie poparcie i wkrótce Ochotnicza Straż Pożarna w Ratoszynie została zawiązana. W skład pierwszego Zarządu weszli: Czesław Korecki, Kazimierz Kłosowski, Jan Wójcik, Józef Wójcik. Józef Wesołowski udostępnił wóz do pożarów i wyjazdów strażackich. Od samego początku strażacy z Ratoszyna pełnili wartę przy Grobie Pańskim i brali czynny udział w życiu kościoła i Ratoszyna. W tamtych latach hucznie obchodzili święta ludowe, szczególnie kolorowo i zabawnie zapisały się Kusaki. Jednostka OSP od dawna bierze udział w zawodach strażackich i zdobywa nagrody.
W 1963 roku Kółko Rolnicze zakupiło pierwszy ciągnik i wiele nowych narzędzi rolniczych. W tym samym roku oddano do użytku lecznicę dla zwierząt oraz sklep spożywczy. Sklep wielobranżowy powstał w drugiej części budynku w 1964 roku. W tym samym roku, z inicjatywy Domu Kultury w Bełżycach, powstał "Klub Prasy i Książki Ruch". Nowa szkoła podstawowa oddana została do użytku w 1965 roku. W maju 1968 roku po raz pierwszy na trasie Borzechów-Bełżyce i Borzechów-Lublin zaczął kursować PKS, ponieważ został oddany do użytku odcinek drogi asfaltowej od Niedrzwicy Kościelnej do Borzechowa. W tym czasie powstała zlewnia mleka, biblioteka publiczna, GS, remiza OSP, agronomówka.
Jubileusz 60-lecia OSP Ratoszyn
Ochotnicza Straż Pożarna w Ratoszynie w bieżącym roku świętuje jubileusz 60-lecia istnienia. Uroczystości rocznicowe odbyły się w ostatnią sobotę. Rozpoczęła je msza polowa, po której odbyło się poświęcenie lekkiego samochodu pożarniczego jednostki. Wspólnie ze strażakami świętowali członkowie KGW „Ratoszynianki” z Ratoszyna, mieszkańcy Ratoszyna oraz zaproszeni goście. Obecnie Ochotnicza Straż Pożarna w Ratoszynie zrzesza 26 strażaków czynnych i sześciu seniorów. Siedziba jednostki znajduje się w budynku po szkole podstawowej, który został w ubiegłym roku dostosowany do potrzeb straży. W wyremontowanej części budynku wygospodarowano garaż.
60-lecie OSP Staszkówka i Gminny Dzień Strażaka
Rola Wacława Rafalskiego w rozwoju lokalnej społeczności
Wacław Rafalski, urodzony 11 lutego 1895 roku w Ostrowie, był nauczycielem i długoletnim kierownikiem szkoły, aktywnie uczestniczącym w pracach przy jej budowie i rozbudowie. W 1902 roku rozpoczął naukę w szkole powszechnej w swojej rodzinnej miejscowości, a następnie uczęszczał do szkoły średniej w Lublinie. Po jej ukończeniu, w 1913 roku, rozpoczął studia w Petersburgu, które ukończył w 1916 roku. Po studiach wrócił do Ostrowa i objął posadę nauczyciela w jednoklasowej szkole powszechnej, która mieściła się wówczas w jednym budynku z przytułkiem dla starców. W 1919 roku szkoła została rozszerzona do dwuklasowej, a jemu powierzono stanowisko jej kierownika. Ponieważ zwiększała się liczba dzieci uczęszczających do szkoły, w 1920 roku utworzono klasę trzecią, a rok później również czwartą. Z powodu małej ilości pomieszczeń w budynku szkolnym, lekcje odbywały się w dwóch wynajętych izbach na wsi. W styczniu 1926 roku Dozór Szkolny w Urzędowie powołał Wacława Rafalskiego na członka opieki szkolnej.
Warunki, w jakich odbywały się lekcje, były bardzo złe. Dlatego pan Rafalski zwrócił się do Rady Gminy w Urzędowie o przeprowadzenie kapitalnego remontu budynku. W 1927 roku rozpoczęto remont budynku szkoły, a w 1928 roku dokonano zamiany placu należącego do szkoły na plac przylegający do niej. W 1928 roku podjęto decyzję o budowie nowej szkoły w Ostrowie, a 11 listopada, w czasie obchodów Święta Odzyskania Niepodległości, wmurowano kamień węgielny pod jej budowę. W 1929 roku pan Rafalski został wybrany w skład Komitetu Budowy Szkoły, a rok później został jego przewodniczącym. Pod jego nadzorem prace przy budowie szkoły szybko ruszyły do przodu. W październiku 1930 roku wykończono 5 klas oraz kancelarię, a pozostałe pomieszczenia w następnym roku. Wówczas szkoła była już sześcioklasowa.
W 1935 roku Wacław Rafalski został przeniesiony do Szkoły Powszechnej w Ratoszynie, gdzie zastała go wojna i okupacja. W czasie okupacji organizował i prowadził tajne nauczanie historii i geografii, a w swoim domu przechowywał mapy. Pozwalał, by ze szkoły nadawała radiostacja, narażając swoją rodzinę i siebie na niebezpieczeństwo. Po wojnie, w 1947 roku, w Ratoszynie założył i został kierownikiem pierwszej na tym terenie Szkoły Rolniczej. Z jego inicjatywy zostało utworzone gimnazjum oraz wybudowany sklep Gminnej Spółdzielni.
W 1954 roku wrócił na stanowisko kierownika Szkoły Powszechnej w Ostrowie, a w 1957 roku zorganizował Szkołę Przysposobienia Rolniczego, która w 1968 roku została przekształcona w Zasadniczą Szkołę Rolniczą. W 1963 roku założył Szkołę Wieczorową dla dorosłych, aby zwalczać analfabetyzm wśród mieszkańców. W związku z funkcjonowaniem aż trzech szkół w budynku było za mało miejsca i zajęcia lekcyjne trwały do godzin nocnych. Postanowił rozbudować szkołę, ale jego inicjatywa spotkała się z niechęcią ówczesnych władz. Organizował zabawy i przedstawienia, z których dochód przeznaczał na plany i zakup materiałów do rozbudowy szkoły. Dzięki dużemu zaangażowaniu i pomocy Komitetu Rodzicielskiego w 1969 roku dobudowano skrzydło wschodnie, a w 1971 roku założono centralne ogrzewanie. Po 55 latach pracy w szkole, w 1971 roku, przeszedł na emeryturę. Nie udało mu się zrealizować marzenia, jakim była budowa sali gimnastycznej przy Szkole w Ostrowie. Będąc już na emeryturze, starał się jeszcze włączyć w realizację tego przedsięwzięcia. Mieszkając w Ostrowie, aktywnie włączył się w życie społeczności lokalnej. Był współzałożycielem Ochotniczej Straży Pożarnej w Ostrowie oraz inicjatorem budowy remizy. Interesował się warunkami życia młodych nauczycieli, chętnie ich wspomagał i udzielał wskazówek. Był wzorowym pedagogiem i szlachetnym człowiekiem. Zmarł 21 września 1974 roku.
Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Chodlu
Jednostka Ochotniczej Straży Ogniowej w Chodlu powstała 3 maja 1922 roku i w tym roku obchodziła stulecie istnienia. Uroczystości jubileuszowe przełożone zostały na 3 maja 2023 roku. Rozpoczęły się mszą świętą o godzinie 10:00 w kościele parafialnym w Chodlu. Przewidziano uroczysty przemarsz do kościoła spod Urzędu Gminy, a po mszy na plac przy remizie. Delegacje złożyły też wiązanki kwiatów pod pomnikami ofiar II wojny światowej oraz marszałka Józefa Piłsudskiego. O godzinie 11:30 rozpoczęły się oficjalne obchody jubileuszu 100-lecia istnienia Ochotniczej Straży Pożarnej w Chodlu.
Jej historia zaczęła się od zebrania, które 3 maja 1922 roku zwołał ówczesny sekretarz gminy Chodel. Na nim podjęto decyzję o utworzeniu w Chodlu Ochotniczej Straży Ogniowej. Powołano komitet założycielski, w skład którego weszli: właściciel majątku Radlin Stanisław Boduszyński, sekretarz gminy Chodel Wiktor Krzeszowski, właściciel apteki Władysław Dąbski, a także mieszkańcy Antoni Czuryłowski, Zygmunt Bogusławski, Władysław Grzyb, Stanisław Brzozowski, Jan Krzeszowski, Józef Mizerski, Antoni Szczucki, Antoni Kosik, Leon Smętny, Piotr Zaręba i Aleksander Jastrzębski. Na pierwszego prezesa Ochotniczej Straży Ogniowej w Chodlu wybrany został Stanisław Boduszyński.
Początki nie były łatwe. Straż liczyła 28 druhów, a na swoim wyposażeniu miała pięć wiader, dziesięć bosaków, dziesięć tłumnic, sikawkę sprzed I wojny światowej, a także dziesięć odcinków węża toczonego i jeden ssawnego. Rok później doszło do zmiany we władzach. Na czele chodelskiej jednostki stanął nowy prezes Wiktor Krzeszowski, a naczelnikiem został Antoni Szczucki. W 1923 roku podjęto też ważną decyzję o budowie Domu Strażackiego, czyli remizy. Rozpoczęła się zbiórka pieniędzy. Pomagał w tym specjalnie utworzony zespół artystyczny, który jeździł po okolicznych miejscowościach i wystawiał przygotowaną sztukę „Królowa Przedmieścia”. W ten sposób zespół zbierał środki na zakup materiałów budowlanych. Sama budowa Domu Strażackiego trwała dwa lata. Miała to być, jak na ówczesne czasy, jedna z najbardziej okazałych remiz w powiecie. Posiadała salę widowiskową, scenę i rekwizytornię. 5 lipca 1925 roku budynek został poświęcony przez ówczesnego proboszcza ks. Piotra Ozimińskiego. Funkcję remizy pełnił do 1962 roku. Następnie przebudowany został na kino „Wrzos”.
Współczesność i rozwój Ratoszyna
W 1973 roku z połączenia gromadzkich rad, które miały siedziby w Kłodnicy i Borzechowie, powstała Gmina Borzechów. W 1984 roku z inicjatywy mieszkańców Borzechowa rozpoczęto budowę Gminnego Ośrodka Zdrowia, który został oddany do użytku w 1989 roku. Obecnie realizowana jest największa inwestycja w gminie: budowa Gimnazjum z pełnowymiarową salą gimnastyczną przy szkole podstawowej w Borzechowie. Budynek w stanie surowym odebrany został 12 grudnia 2005 roku. W centrum Borzechowa powstał nowy budynek banku oraz Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej. Parafia Matki Boskiej Częstochowskiej powstała w 2006 roku przez wyłączenie z parafii w Niedrzwicy Kościelnej, Chodlu i Kłodnicy. Wieś Ratoszyn stanowi sołectwo w gminie Chodel i jest siedzibą rzymskokatolickiej parafii św. Macieja Apostoła i św. Kościół pw. śś. Wieś posiada kościół drewniany będący filią parafii Chodel.