Ratownik Górski: Zawód z Pasją, Ryzykiem i Misją

Góry są piękne, ale też bardzo niebezpieczne, szczególnie dla początkujących zwiedzających. Podczas wędrówki wystarczy chwila nieuwagi i może dojść do wypadku zagrażającego życiu. Dlatego tak ważni są przeszkoleni ratownicy górscy.

Kim jest ratownik górski?

Ratownik górski lub ratownik GOPR (Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego) to osoba, która kocha i zna góry oraz wykorzystuje swoją wiedzę do niesienia pomocy innym. To niezwykle trudne, niebezpieczne i odpowiedzialne zajęcie, które wymaga ogromnej odwagi, siły fizycznej, odporności psychicznej, opanowania i rozwagi. Ratownik pracuje przede wszystkim wtedy, gdy ktoś jest w niebezpieczeństwie, a jego zdrowie lub życie jest zagrożone. Dla wielu ratowników, zarówno w strukturach GOPR, jak i TOPR (Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego), jest to bardziej służba oparta na pasji i miłości do gór oraz ludzi, przeznaczona dla osób chcących służyć wyższej idei.

Rola i Obowiązki Ratownika Górskiego

Główne zadania ratownika to w szczególności udzielanie pierwszej pomocy osobom poszkodowanym oraz dbanie o bezpieczeństwo zwiedzających szlaki górskie. Ratownik górski indywidualnie lub w zespole inicjuje i uczestniczy w górskich akcjach ratowniczych.

Do szczegółowych obowiązków ratownika górskiego należą:

• Reagowanie na wszelkie sygnały wzywania pomocy.
• Organizowanie i branie udziału w wyprawach ratowniczych.
• Udzielanie pierwszej pomocy medycznej w sytuacjach koniecznych (gdy nie ma lekarza lub pielęgniarki).
• Organizowanie transportu do punktu opieki lekarskiej dla poszkodowanych.
• Pełnienie dyżuru na wyznaczonym stanowisku.
• Dbanie o swoją sprawność fizyczną oraz sprawność sprzętu ratowniczego.
• Udzielanie informacji i wskazówek o warunkach bezpieczeństwa na poszczególnych trasach oraz o regułach poprawnego zachowania się w górach.
• Reagowanie na zachowanie uczestników imprez górskich odbiegające od przyjętych zasad bezpiecznego przebywania w tych rejonach.
• Kontrolowanie przebiegu i oznakowania tras udostępnianych do użytku publicznego zgodnie z zaleceniami górskiego ochotniczego pogotowia ratunkowego.
• W granicach uzgodnionych z GOPR kontrolowanie przebiegu rajdów, zlotów i imprez sportowych na terenach górskich.
• Występowanie do właścicieli i kierowników obiektów oraz urządzeń turystyczno-wypoczynkowych, rekreacyjnych i sportowych zlokalizowanych na terenach górskich z wnioskiem o usunięcie stwierdzonych uchybień, a nawet wstrzymanie eksploatacji urządzeń, jeśli stanowią one zagrożenie dla życia i zdrowia ludzi.
• Wnioskowanie do władz samorządu terytorialnego o wprowadzenie różnych ograniczeń, dotyczących uprawiania lotniarstwa, wspinaczek i treningów wysokogórskich, jeśli mogą stanowić niebezpieczeństwo dla osób je uprawiających lub okolicznej ludności.
• Bierze udział w działalności profilaktycznej i informacyjnej związanej z bezpiecznym przebywaniem w górach.

Wymagania wobec Kandydatów na Ratowników Górskich

Bycie ratownikiem górskim to zdecydowanie nie jest praca dla każdego. Składa na Ciebie dużą odpowiedzialność oraz wymaga siły charakteru. Kluczowe jest dobre zdrowie, świetna kondycja oraz odpowiednie predyspozycje osobowościowe.

Formalne wymagania:

• Wiek: Kandydat powinien mieć ukończone 18 lat, ale nie skończył 35 lat (GOPR wspomina o pułapie wiekowym 18 - 35 lat).
• Wykształcenie: Minimum średnie wykształcenie.
• Stan zdrowia: Bardzo dobry stan zdrowia, pełna sprawność fizyczna, brak przeciwwskazań do wykonywania obowiązków i pracy na wysokości ponad trzech metrów (potwierdzone zaświadczeniem lekarskim z Medycyny Pracy).
• Wiedza specjalistyczna: Posiadanie wiedzy z budowy i anatomii ciała ludzkiego oraz z podstawowego kursu pierwszej pomocy przedlekarskiej (wymagane zaświadczenie o ukończeniu).
• Umiejętności techniczne: Bardzo dobra umiejętność jazdy na nartach (niektóre Grupy wymagają kursu kwalifikacyjnego z jazdy na nartach), umiejętność poruszania się w górach (latem i zimą), znajomość technik linowych oraz szkolenie jaskiniowe.
• Orientacja w terenie: Znajomość topografii regionu, w którym działa dana grupa GOPR, umiejętność przetrwania w warunkach survivalu.

Cechy osobowościowe:

• Kondycja fizyczna: Bardzo dobra kondycja, zarówno wytrzymałościowa, jak i siłowa, ponieważ działania ratownicze często wymagają wielogodzinnego marszu w trudnym terenie, transportu sprzętu lub poszkodowanych. Ratownicy górscy muszą się cały czas doszkalać, a przede wszystkim dbać o kondycję fizyczną.
• Odporność psychiczna: Odporność na stres, umiejętność zachowania zimnej krwi i myślenia logicznego nawet pod presją czasu i stresu, opanowanie i rozwaga.
• Odpowiedzialność: Duża odpowiedzialność i gotowość do działania o każdej porze, również nocą, w święta czy przy trudnych warunkach pogodowych.
• Postawa: Zdecydowanie, odwaga, umiejętność pracy w grupie, brak lęków wysokości i zaburzeń psychicznych.
• Pasja: Góry, wycieczki górskie i pomoc innym muszą być Twoją pasją. To zawód z etosem, którego musisz się trzymać i go zwyczajnie czuć.
• Dyspozycyjność: Niektóre grupy GOPR wymagają pełnej dyspozycyjności, a to wymaga zdolności szybkiego reagowania i stawienia się na służbę.

Droga do Zostania Ratownikiem Górskim: Proces Rekrutacji i Szkolenia

Zostanie ratownikiem górskim to długi i wymagający proces, który składa się z kilku etapów.

1. Złożenie dokumentów

Na początku należy przedłożyć szereg dokumentów. Oprócz podstawowego CV, wymagane są:

• Podanie o przyjęcie do GOPR (musi ono zawierać opinię dwóch wprowadzających członków rzeczywistych GOPR).
• Dwie fotografie.
• Zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do wykonywania obowiązków ratownika górskiego oraz o możliwości wykonywania pracy na wysokości ponad trzech metrów.
• Zaświadczenie o ukończeniu kursu udzielania pierwszej pomocy.
• Ewentualne kserokopie potwierdzeń posiadania dodatkowych kwalifikacji (np. kurs kwalifikacyjny z jazdy na nartach, znajomość technik liniowych, szkolenie jaskiniowe).

2. Egzaminy wstępne

Po złożeniu dokumentów kandydat przystępuje do egzaminu, który składa się z części praktycznej i teoretycznej. Wstępne egzaminy sprawdzają wiedzę medyczną i geograficzną.

• Część praktyczna:
  • Jazda na nartach (umiejętności na nartostradzie i poza nią, wykonanie ewolucji takich jak ześlizg w skos stoku, jazda pługiem do zatrzymania, zjazd krótkim i długim skrętem).
  • Test sprawnościowy lub wyjście kondycyjne (np. wyjście na czas z ekwipunkiem).
  • Wycieczka skiturowa (poruszanie się na nartach skiturowych w różnym terenie, w zależności od warunków możliwe jest również poruszanie się w rakach i z czekanem turystycznym).
  • Umiejętności wspinaczki na nietrudnych odcinkach skalnych.
• Część teoretyczna:
  • Pytania dotyczące historii ratownictwa górskiego oraz znajomości topografii terenu działania Grupy.

Egzaminy wstępne do Górskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego odbywają się z początkiem roku (końcem lutego lub początkiem marca).

3. Staż kandydacki

Po pozytywnym zaliczeniu egzaminu i spełnieniu powyższych wymagań adept uchwałą Zarządu zostaje przyjęty w poczet kandydatów GOPR i rozpoczyna staż kandydacki, który trwa przynajmniej dwa lata, a w niektórych grupach od 2 do 5 lat. Staż kandydacki to czas dyżurów, szkoleń, poszerzania swojej wiedzy i umiejętności. Przyszli ratownicy dyżurują, jednak cały czas są nadzorowani przez starszych i doświadczonych kolegów.

W okresie stażu kandydat obowiązany jest do odbycia szeregu szkoleń, które wynoszą nie mniej niż 240 godzin w ciągu dwóch lat. Obejmują one specjalistyczne szkolenia medyczne, skałkowe, topograficzne i narciarskie. Warto tutaj podkreślić, że wyżej wspomniany egzamin wstępny raczej zdaje większa część kandydatów, natomiast podczas stażu ich liczba znacznie się zmniejsza. Wiąże się to z trudnymi warunkami pracy, z których nie każdy wcześniej zdawał sobie sprawę. Widok osób umierających ma znaczny wpływ na rezygnację z tej ścieżki kariery.

4. Kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP)

Aby pełnić dyżury, trzeba ukończyć kurs Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy (KPP).

5. Kurs I stopnia i egzamin końcowy

Po pozytywnym zaliczeniu stażu kandydaci są przekierowywani na kurs ratownictwa górskiego pierwszego stopnia, który kończy się kolejnym, bardziej wymagającym egzaminem końcowym. Jest to najpoważniejsza próba na drodze do pracy ratownika górskiego, sprawdzająca dotychczasową wiedzę oraz osobowość.

6. Przysięga i przyjęcie w szeregi GOPR

Zdanie tego sprawdzianu sprawia, że kandydat zostaje przyjęty w grono ratowników górskich. Ukoronowaniem wysiłków jest uroczysta przysięga oraz wręczenie tzw. "blachy".

Zarobki i Wyzwania Zawodu Ratownika Górskiego

Niestety zarobki ratownika GOPR lub TOPR nie są wysokie, a pamiętajmy, że w wielu przypadkach są to organizacje ochotnicze. Większość ratowników pracuje jako wolontariusze - to zajęcie obok codziennej pracy zawodowej. Zobowiązują się wypracować minimum 120 godzin w ciągu roku, co, biorąc pod uwagę 12-godzinne dyżury, stanowi 10 dni. Zatrudnieni na etacie ratownicy górscy stanowią niewielką grupę.

Osoby rozpoczynające pracę otrzymują około 3500 zł netto, natomiast najbardziej doświadczonym ratownikom wypłacane jest do 5100 zł "na rękę". Pensję często uzupełniają diety oraz dodatkowe świadczenia związane z wykonywanymi zadaniami. Biorąc pod uwagę częste narażanie życia, taka kwota wydaje się dość małą zapłatą, która nie rekompensuje w żaden sposób tego, że kadra GOPR codziennie naraża swoje życie podczas ratowania innych.

Praca ratownika górskiego to bardzo ciężki zawód, wymagający dużego poświęcenia. Jest to profesja niebezpieczna, dlatego nie każdy będzie się do niej nadawał. Kandydaci GOPR muszą być zdecydowani, odważni, powinni umieć pracować w grupie i być gotowi na trudne warunki pracy.

Wymogi i Terminy w Regionalnych Grupach GOPR

Obecnie w Polsce jest 7 Stacji Centralnych: Grupa Bieszczadzka, Grupa Krynicka, Grupa Podhalańska, Grupa Beskidzka, Grupa Jurajska, Grupa Sudecka oraz Grupa Karkonoska. Każda z nich ma inne terminy i zbliżone wymagania na egzaminach wstępnych.

Grupa Podhalańska GOPR

Grupa Podhalańska GOPR czeka na zgłoszenia na egzamin wstępny do 31 stycznia 2025 roku. Od tamtego roku zmieniono formę egzaminu wstępnego. Egzamin będzie się składał z dwóch dni (część zimowa i część letnia). Kandydaci muszą być obecni na oby dwóch częściach i zdać je pozytywnie.

• Część zimowa (25 lutego):
  • Część kondycyjno-techniczna (wyjście na czas na Turbacz zielonym szlakiem z Długiej Polany z ekwipunkiem potrzebnym do odbycia egzaminu).
  • Część narciarska (jazda w terenie i na stoku).
  • Część topograficzna (znajomość terenu działania Grupy).
  • Prezentacja osobista.
• Część letnia odbędzie się w kwietniu.

Grupa Bieszczadzka GOPR

Kto chciałby zostać ratownikiem Grupy Bieszczadzkiej GOPR, musi złożyć dokumenty do 17 stycznia 2025 roku.

Grupa Beskidzka GOPR

By dostać się do Grupy Beskidzkiej GOPR, należy w pierwszej kolejności złożyć dokumenty do 19 stycznia, a następnie zdać egzamin wstępny. Termin egzaminu wyznaczono na 25-26 stycznia br. w Szczyrku (narciarstwo, topografia, weryfikacja testu kondycyjnego) i w zależności od warunków w rejonie Pilska (przejście skiturowe). Kandydat/ka na egzamin w formularzu załącza plik GPX potwierdzający przejście kondycyjne na trasie CSR Szczyrk (ul. Olimpijska 10).

Grupa Sudecka GOPR

Grupa Sudecka GOPR zaprasza na spotkania otwarte dla kandydatów, które odbędą się 24 stycznia o godzinie 18 w Centralnej Stacji Ratunkowej w Wałbrzychu i Stacji Ratunkowej w Międzygórzu. Egzamin zaplanowano na 22-23 marca 2025 roku.

• Część praktyczna odbędzie się w ośrodku narciarskim Czarna Góra w masywie Śnieżnika. Na kandydatów czeka: jazda na nartach, przejście piesze z Międzygórza do Schroniska "Pod Śnieżnikiem" w czasie 25 minut + wiek, przejście piesze/skiturowe z elementami nawigacji.
• Część teoretyczna rozpocznie się 23 marca w Stacji Centralnej w Wałbrzychu.

GOPR Karkonosze

GOPR Karkonosze szuka kandydatów na nowych ratowników. Termin złożenia dokumentów dotyczących wymogów formalnych mija 26 lutego 2025 roku. Egzamin wstępny w tym roku odbędzie się w dniach 1-2 marca.

Pierwszego dnia kandydaci pójdą na stok narciarski, gdzie będą musieli zaprezentować swoje umiejętności. W jego trakcie ochotnicy zademonstrują umiejętności jazdy na nartostradzie, a także poza nią. Dodatkowo zainteresowani będą musieli wykonać kilka ewolucji, takich jak ześlizg w skos stoku, jazda pługiem do zatrzymania, zjazd krótkim i długim skrętem. Tego samego dnia kandydatów czeka jeszcze 3/4-godzinna wycieczka skiturowa. W jej trakcie ocenione zostanie poruszanie się na nartach skiturowych w różnym terenie. W zależności od warunków możliwe jest również poruszanie się w rakach i z czekanem turystycznym. Drugiego dnia kandydaci będą musieli zaprezentować swoje umiejętności wspinaczki na nietrudnych odcinkach skalnych. Na koniec rozwiążą jeszcze egzamin z topografii terenu działania Grupy Karkonoskiej GOPR. Na złożenie kompletu dokumentów, wraz z dwiema fotografiami, ochotnicy mają czas do 10 marca (osobiście).

Grupa Jurajska GOPR

Grupa Jurajska GOPR czeka na dokumenty do 12 lutego. Egzamin dla kandydatów obejmuje narciarstwo alpejskie (stok Cisowa) i test z topografii terenu działania Grupy.

Grupa Krynicka GOPR

Grupa Krynicka GOPR zaprasza na egzamin wstępny 2 marca br. Egzamin będzie składał się z trzech części:

1. Test kondycyjny.
2. Egzamin z jazdy na nartach.
3. Test topograficzny.

tags: #ratownik #gorski #strazak #sam