Ogrzewanie i wymagania kominowe w remizach OSP

Wybór odpowiedniego systemu ogrzewania w remizach Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) to kluczowa kwestia, która wpływa zarówno na komfort użytkowników, jak i na koszty eksploatacji. Różne jednostki OSP stosują odmienne rozwiązania, zależne od wielu czynników, takich jak wielkość i termoizolacja budynku, dostępność paliw, a także możliwości finansowe i wsparcie ze strony samorządu. Niezależnie od wybranego systemu, kluczowe jest również spełnienie rygorystycznych norm i przepisów dotyczących instalacji kominowych, które zapewniają bezpieczeństwo pożarowe i efektywne odprowadzanie spalin.

Rodzaje systemów ogrzewania w remizach OSP

Ogrzewanie węglowe

W wielu starszych remizach nadal funkcjonują tradycyjne piece węglowe, często w systemie centralnego ogrzewania. Choć są to rozwiązania sprawdzone, bywają również problematyczne. Jeden z użytkowników wspomina: "U nas stary piec węglowy - ale już centralnego ogrzewania, żeby nie było. Szczerze mówiąc źle się sprawdza - był obliczony do starej instalacji grzewczej i w efekcie bardzo łatwo jest 'przegiąć pałę' z temperaturą, a czym to skutkuje mówić chyba nie muszę... Nie raz już wywalałem po nocnej imprezie wodę z kotłowni". Inna jednostka również pali w piecu węglowym, jednakże wysokie koszty eksploatacji obciąża gmina, która nie inwestuje w termomodernizację. W garażach zazwyczaj utrzymuje się temperaturę dodatnią, aby woda nie zamarzła, natomiast w szatni i pod prysznicami około 22°C. W przypadku dużych mrozów często wspiera się ogrzewanie węglowe dodatkowym piecem gazowym ustawionym na minimalną temperaturę, aby włączył się w razie wygaśnięcia pieca węglowego.

Piece na ekogroszek

Alternatywą dla tradycyjnych pieców węglowych są piece na ekogroszek, sterowane elektronicznie i zasypywane raz na tydzień. Ich głównym zadaniem jest utrzymanie temperatury wody w układzie powyżej zera. Jeden z druhów wyraża sceptycyzm: "moim zdaniem raczej marne są bo mimo wszystko wymagają obsługi". Inny jednak uważa, że "nie taki diabeł straszny... W tej chwili jest to najbardziej ekonomiczne rozwiązanie na rynku", biorąc pod uwagę koszt zakupu pieca i koszty eksploatacji. Podkreśla, że obsługa jest minimalna, a zbiornik zasypowy można zamówić na dłuższy czas zasypu.

Ogrzewanie olejowe

Wśród rozważanych opcji pojawia się również ogrzewanie olejowe. Zgodnie z jedną z opinii, "Piec olejowy powinien się lepiej sprawdzać, ale tylko tam gdzie jest na to miejsce". Inny użytkownik podaje, że w jego remizie zużyto 10 tys. litrów oleju opałowego rocznie, co jest znaczącym kosztem. Należy jednak pamiętać, że w tym przypadku ogrzewano również bibliotekę i świetlicę przez 8 godzin dziennie. Wiele osób uważa ogrzewanie olejowe za dobre rozwiązanie, ewentualnie w połączeniu z piecem na ekogroszek z dużym zasypem, zwracając uwagę na ewentualną potrzebę posiadania uprawnień palacza.

Ogrzewanie gazowe

Jeśli istnieje możliwość podłączenia do sieci gazu ziemnego, piece gazowe są często postrzegane jako optymalne rozwiązanie. Są praktycznie bezobsługowe i zajmują mało miejsca. Jeden z druhów chwali się: "W końcu po długich latach, udało nam się w UM wychodzić ogrzewanie. I muszę przyznać, że jest takie o jakim nam się marzyło. Dwu funkcyjny piecyk gazowy i grzejniki w każdym pomieszczeniu. Na dodatek projekt został zrobiony pod nasze wymagania a nie urzędników." Inna jednostka posiada piec gazowy, gdzie temperatura jest ustawiona na 15 stopni w garażu i załącza się, gdy spadnie poniżej tej wartości. Szacunkowe koszty miesięczne dla takiego rozwiązania wynoszą około 600 zł/mc, choć nie są to dane potwierdzone.

Ogrzewanie elektryczne

Niektóre remizy korzystają z ogrzewania elektrycznego, często z dwoma niezależnymi obwodami grzewczymi: osobno dla świetlicy i osobno dla garaży. W świetlicy temperatury są programowane w zależności od zajęć, natomiast w garażu ustawiony jest program antyzamrożeniowy, a przy większych mrozach temperatura podnosi się do 9-10°C. Jest to rozwiązanie bardzo wygodne, nie wymagające stałej kontroli. Jednak, jak wspomina jeden z użytkowników: "u mnie jest najmniej ekonomiczne ogrzewanie a mianowicie elektryczne powierzchnia grzewcza świetlica , kuchnia , węzeł sanitarny ok 80 m kw temp. ok max 15st , garaże ok 70 mkw max 5 st ogólnie grzeje się tak aby nie zamarzło koszt........... ok 7 tyś zima , nie polecam nie modernizujemy tego ogrzewania .........". Koszty eksploatacji są tu zazwyczaj wysokie, a płatnikiem jest często gmina.

Minimalne temperatury i regulacje

Ważnym aspektem jest kwestia minimalnej temperatury w garażach i innych pomieszczeniach remizy. Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (§ 266.2), nie precyzuje bezpośrednio minimalnych temperatur w garażach, jednakże normy takie jak PN-82/B-02402 Ogrzewnictwo mogą mieć zastosowanie. Istotne jest, aby woda w samochodach nie zamarzała, a w pomieszczeniach socjalnych panowały warunki umożliwiające komfortowe przebywanie.

Wymagania i bezpieczeństwo kominów w remizach OSP

Definicja i budowa komina

Komin to integralna część budowli lub konstrukcja wolnostojąca, która zawiera jeden lub więcej pionowych przewodów służących do odprowadzania powietrza lub spalin. Jego podstawowym zadaniem jest zapewnienie skutecznego i bezpiecznego odprowadzenia spalin na zewnątrz budynku. Zgodnie z normą PN-EN 1443 Kominy. Wymagania ogólne, komin to "konstrukcja składająca się z warstwy lub kilku warstw zawierających w sobie kanał spalinowy". Składa się on z przewodu połączeniowego, tzw. czopucha lub łącznika, oraz nasady zainstalowanej na wylocie. Systemy kominowe i spalinowe klasyfikowane są według różnych kryteriów, w tym jako jednowarstwowe lub o złożonej konstrukcji (np. w ciepłowniach).

Przepisy i normy dotyczące kominów

Komin musi spełniać wymogi zawarte w Polskich Normach dotyczących wymagań technicznych dla przewodów kominowych oraz projektowania kominów. Rozmiary przewodów określone są w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (DzU nr 75, poz. 690). Kluczowe przepisy to:

• Przewody spalinowe i dymowe powinny być wykonane z wyrobów niepalnych (§ 266.1).
• Przewody wentylacyjne powinny być wykonane z materiałów niepalnych (§ 267.1).
• Zabrania się instalowania w garażu studzienek rewizyjnych, urządzeń i przewodów gazowych (z zastrzeżeniem § 164 ust. 6) oraz umieszczania otworów od palenisk lub otworów rewizyjnych przeznaczonych do czyszczenia kanałów dymowych, spalinowych i wentylacyjnych (§ 281).
• Temperatura materiałów palnych składowanych w pobliżu komina powinna osiągnąć co najwyżej 85 °C przy temperaturze otoczenia 20°C (PN EN 1443).

Nowelizacja normy PN-B-02870:2017 Kominy do urządzeń grzewczych o mocy cieplnej do 150 kW jednoznacznie określa warunki spełnienia przez kominy wymaganych badań ogniowych, odnosząc się do klasy szczelności, klasy temperaturowej oraz deklarowanej przez producenta bezpiecznej odległości od materiałów palnych.

Wymogi konstrukcyjne i montażowe

• Przewód kominowy musi być w takim miejscu, aby czopuch (odcinek łączący piec z kominem) był jak najkrótszy i dostosowany do warunków pracy danego urządzenia. Długość czopucha nie może przekraczać ¼ efektywnej wysokości komina.
• Przewód kominowy winien być prowadzony pionowo, a jego przekrój jednakowy na całej długości. Dopuszcza się odchylenie komina w kierunku pionowym nie więcej niż 30°, z zastosowaniem w części skośnej otworu rewizyjnego.
• Przekrój lub średnica komina nie może być mniejsza od średnicy wylotu spalin z kotła.
• Kotły grzewcze na paliwa stałe oraz kominki z otwartym paleniskiem (lub zamkniętym wkładem kominkowym o wielkości otworu paleniskowego do 0,25 m2) mogą być przyłączone tylko do własnego, samodzielnego przewodu kominowego dymowego, mającego co najmniej wymiar 0,14 × 0,14 m lub średnicę 0,15 m.
• Przewody spalinowe i dymowe muszą być wyposażone w zamykane szczelne otwory wycierowe lub rewizyjne, a jeśli występują spaliny mokre, także w układ odprowadzenia skroplin.
• Kominy w zewnętrznych ścianach budynku oraz kominy znajdujące się na zewnątrz budynku muszą być izolowane termicznie. Przedłużenia kominów (metalowe) ponad dach bezwzględnie powinny być ocieplane.
• Wszelkie materiały, z których wykonuje się przewody kominowe, muszą mieć dopuszczenia do stosowania dla danego typu paliwa.
• Przy przejściu komina przez stropy należy zachować szczelinę dylatacyjną ok. 2-3 cm z każdej strony, wypełnioną materiałem niepalnym.
• W przypadku usytuowania komina przy ścianach wykonanych z materiałów łatwopalnych należy zachować 5 cm odstęp. Odległość komina od ścian wykonanych z materiałów niepalnych może wynosić 5-10 mm.
• Otwory wyczystkowe powinny być usytuowane w odległości min. 40 cm od elementów lub zabudowy wykonanych z materiałów łatwopalnych.
• Pod komin na fundamencie należy wykonać cokół o wysokości np. 25 cm, co ułatwi późniejsze prawidłowe funkcjonowanie układu kocioł - komin. Minimalna wysokość przyłącza spalin wynosi 112 cm licząc od podstawy komina do osi wlotu.

Eksploatacja i konserwacja kominów

Użytkowanie komina wymaga spełnienia określonych warunków, w tym przestrzegania przepisów prawa budowlanego i przeciwpożarowego. Zgodnie z § 34 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów oraz art. 62 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, kominy należy poddawać okresowej kontroli i konserwacji. Przewody dymowe i kominy, w których następuje spalanie paliwa stałego, należy czyścić co najmniej cztery razy w roku. Przewody spalinowe (gazowe i olejowe) oraz wentylacyjne należy czyścić co najmniej dwa razy w roku.

Zagrożenia związane z kominami

Niewłaściwie zaprojektowane, wykonane z niewłaściwych materiałów lub pozbawione remontów kominy są przyczyną wielu tragedii. Główne zagrożenia to:

• Pożary odkominowe: Wynikają z zapalania się sadzy we wnętrzu komina. Sadza (płatkowa, pylista, smolista, szklista) osadza się w wyniku spalania paliw, szczególnie niewłaściwych lub o dużej wilgotności. Zapalenie może być zainicjowane przez iskry z paleniska lub intensywny płomień. Temperatura spalin może osiągać nawet 1000-1200°C, co prowadzi do szybkiego nagrzewania przewodu kominowego i ryzyka zapalenia przyległych konstrukcji.
• Zatrucia tlenkiem węgla: Mogą być spowodowane wadami konstrukcyjnymi kominów, nieszczelnościami lub nieprawidłowo działającym systemem odprowadzającym spaliny.
• Wady konstrukcyjne i nieszczelności: Mogą prowadzić do pękania komina, ulatniania się tlenku węgla oraz wydobywania płomieni przez otwory. Nieszczelność komina może spowodować zapalenie palnej konstrukcji dachu lub ścian, co potwierdzają liczne przypadki pożarów, gdzie przyczyną była uszkodzona przegroda między kanałami kominowymi lub przepalona belka stropowa przylegająca do nieszczelnego przewodu dymowego.

Statystyki Komendy Głównej PSP wskazują na znaczący wzrost liczby pożarów, których przyczyną były wady lub nieprawidłowa eksploatacja urządzeń grzewczych (z prawie 9 tys. w 2011 r. do ponad 15 tys. w 2016 r.). Nieprawidłowa eksploatacja odpowiada za ponad 70% przyczyn pożarów, pozostałe to wady urządzeń lub inne wady konstrukcyjne kominów. Dlatego też zapewnienie bezpieczeństwa pożarowego przez kominy i systemy kominowe jest zagadnieniem priorytetowym.

tags: #remiza #osp #kominy