Bytom zyskał wyjątkową scenę dla architektury. Dawna remiza strażacka przy ulicy Strażackiej 3 tętniła życiem podczas prestiżowych wydarzeń, które przyciągnęły czołowych projektantów z całego kraju. Jest to nie tylko hołd dla miejskich zabytków, ale także impuls do dalszej rewitalizacji i rozmów o przyszłości przestrzeni miejskiej. Po latach poszukiwań nowej funkcji, zabytkowy obiekt, który przez niemal półtora wieku służył bytomskim strażakom, znalazł nowego właściciela, otwierając tym samym nowy rozdział w swojej historii.
Historia bytomskiej straży pożarnej i obiektu przy ulicy Strażackiej
Początki i rozwój służby
Historia zorganizowanego pożarnictwa w Bytomiu rozpoczęła się w 1874 roku, kiedy to powołano Ochotniczą Straż Pożarną wraz z drużyną sanitarną. Siedzibą jednostki stał się kompleks budynków wyposażony w dwie wspinalnie, mieszkania służbowe oraz stajnię. Mieścił się on przy Hospitalstrasse, czyli dzisiejszej ulicy Strażackiej 3. To właśnie tam straż pożarna działała przez 146 lat, aż do swojej wyprowadzki ze śródmieścia.
Lokalni strażacy innowacyjnymi rozwiązaniami mogli poszczycić się już w pierwszej połowie XX wieku. Wówczas do akcji wprowadzono pluton rowerowy, którego zadaniem było przewożenie przyczepek rekwizytowych ze sprzętem. W połączeniu z siecią hydrantów, zapewniało to sprawne działania w przestrzeni dawnego miasta, zabezpieczając miejsce zdarzenia aż do przybycia drużyn konnych. Konie w bytomskiej straży służyły aż do zmotoryzowania taboru, przypadającego na lata 30. XX wieku.
W 1946 roku przy ulicy Strażackiej na wyjazdy czekało już pogotowie pożarnicze marki Mercedes, drabina mechaniczna Magirus, samochód osobowy Hanomag czy specjalnie przebudowana cysterna. Dalej skrupulatne pozyskiwanie nowego sprzętu pozwoliło na garażowanie pojazdów rodzimej marki Star. W 1951 roku w Bytomiu utworzono pierwsze młodzieżowe sekcje pożarnicze, którym przyznano GA Mercedes.
Architektura i funkcjonalność
Budynek dawnej strażnicy, wzniesiony według projektu Karla Koźlika w 1904 roku, charakteryzuje się elementami historyzmu. Po rozbudowie i przyłączeniu do budynku z ulicy Podgórnej, nawiązuje także do modernizmu i funkcjonalizmu, przetrwawszy w dobrym stanie aż do dziś. Cały kompleks zabudowań pożarniczych sięga aż ulicy Podgórnej, przy której z kolei stoi budynek mieszczący niegdyś mieszkania strażackie.
Obiekt przy ulicy Strażackiej to czterokondygnacyjny budynek główny o łącznej powierzchni użytkowej 1749 metrów kwadratowych. Do tego dochodzi budynek warsztatowo-magazynowy o powierzchni 590 metrów kwadratowych, kilka mniejszych zabudowań w podwórzu i ponad 181 metrów kwadratowych lokalu użytkowego zajmującego część parteru przy sąsiadującej ulicy Podgórnej 6.
Przeprowadzka i nowe wyzwania
Z czasem stare wozy musiały ustąpić miejsca XXI-wiecznym wynalazkom. Te, z uwagi na swoje gabaryty, przestawały mieścić się w powstałych przed laty bramach, mimo konkretnych rozmiarów całej remizy. W 2020 roku strażacy z Bytomia przeprowadzili się do nowej, nowoczesnej siedziby przy ulicy Łużyckiej 21. Dotychczasowa remiza, choć ze wspaniałą historią, nie spełniała już współczesnych standardów, a modernizacja z przyczyn technicznych nie wchodziła w grę.
Poszukiwanie nowej funkcji: Niewykorzystany potencjał i tymczasowe zastosowania
Wizje zagospodarowania
Od momentu wyprowadzki strażaków w 2020 roku, zabytkowy budynek przy ulicy Strażackiej stał pusty przez kilka lat. W lokalnej społeczności pojawiły się różne pomysły, jak zagospodarować obiekt. Postulowano przeniesienie tam Galerii Motoryzacji i Techniki, utworzenie Muzeum Historii Bytomia, a także przekształcenie tamtejszych garaży na food hall na wzór warszawskiej Hali Koszyki czy wrocławskiego Dworca Świebodzkiego. Wszystkie z tych koncepcji pozostały jednak na papierze.
Obiekt na tle wydarzeń kulturalnych i filmowych
Mimo braku stałej funkcji, budynek przy ulicy Strażackiej nie został zapomniany. Jego potencjał docenili organizatorzy różnych ciekawych wydarzeń, a także filmowcy.
- W ubiegłych latach przestrzeń dawnej strażnicy czasowo wykorzystano na potrzeby kilku wydarzeń, które ściągnęły tu tłumy ludzi z całej Polski. Były to m.in. konferencja "Mistrzowie Architektury", targi kawy "Parzymy Przelewamy" oraz "Kongres Metropolia Kultury".
- Bytom zyskał wyjątkową scenę dla architektury, gdy w zabytkowej remizie odbyło się spotkanie architektów z całego Śląska i Polski, zorganizowane wspólnie przez Stowarzyszenie Architektów Polskich (SARP) oraz władze miasta. Wydarzenie było okazją do prezentacji najciekawszych inwestycji i kamienic Bytomia, miejscem inspirujących warsztatów, debat i pokazów świetlnych.
- Prezydent miasta, Mariusz Wołosz, podkreślił znaczenie tego wydarzenia: "Organizacja tego wydarzenia w dawnej strażnicy to dla nas forma docenienia pięknej architektury naszego miasta. To również ogromna nobilitacja, bo cykl "Mistrzowie Architektury" do tej pory odbywał się wyłącznie w Katowicach. Dlatego bardzo nas cieszy, że SARP tym razem wybrał Bytom."
- Szczególną uwagę uczestników wydarzenia przyciągnęła prezentacja pracowni Medusa Group pod kierownictwem Przemo Łukasika, laureata Honorowej Nagrody SARP. Uczestnicy mogli zobaczyć unikatowe projekty, szkice i fotografie oraz porozmawiać z samym architektem o najnowszych realizacjach. W programie znalazły się także prezentacje odnowionych kamienic i inwestycji z Bytomia, m.in. budynków przy ulicach Dworcowej, Mickiewicza czy Piłsudskiego oraz familoków na Kolonii Zgorzelec.
- Jednym z kluczowych momentów wydarzenia była debata poświęcona problemom zagospodarowania opuszczonych budynków oraz potencjałowi tkwiącemu w bytomskich kamienicach, z udziałem ekspertów, architektów i przedstawicieli miasta.
- Budynek upodobali sobie również filmowcy. Zrealizowano w nim m.in. zdjęcia do filmu "Bokser" oraz kontynuacji serialu "Śleboda".
Wszystko to pokazuje, że jest to miejsce z dużym potencjałem, które "ożywa dzięki architekturze w historycznej strażnicy" i "rzuca nowe światło na bytomskie symbole".
Nowy rozdział: Sprzedaż i plany deweloperskie
Droga do nowego właściciela
Miasto od kilku lat bezskutecznie próbowało sprzedać remizę, a do kolejnych przetargów nikt się nie zgłaszał. Cena wywoławcza nie należała jednak do najniższych. Po wielu nieudanych próbach sprzedaży, miasto ogłosiło kolejny przetarg. W lutym podjęto następną próbę zbycia nieruchomości i tym razem się udało. W kwietniu do przetargu przystąpił tylko jeden oferent, który wylicytował obiekt za kwotę 1 520 000 złotych.
Zabytkowy budynek przy ulicy Strażackiej 3 w Śródmieściu Bytomia ma już nowego właściciela. Zgodnie z wynikami opublikowanymi w Biuletynie Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego w Bytomiu, nowym właścicielem strażnicy zostanie spółka Silesia Revalor sp. z o.o..
Kim jest nowy właściciel i jakie ma plany?
Jak podaje Dziennik Zachodni, nowy właściciel zamierza przekształcić remizę na apartamentowiec z mieszkaniami w stylu industrialnym.
Spółka Silesia Revalor jest własnością Dawida Szei i Piotra Bambota. Dawid Szeja to inżynier budownictwa, właściciel szeregu firm z branży nieruchomości i budownictwa, a także od ponad pięciu lat inspektor nadzoru budowlanego w Operze Śląskiej. Piotr Bambot również wywodzi się z branży budowlanej; w przeszłości działał na rynku związanym z produkcją ceramiki budowlanej i produktów z keramzytobetonu, obecnie skupia się na nieruchomościach.
Zakres nabytej nieruchomości
Firma nabyła nie tylko budynek frontowy przy ulicy Strażackiej 3 o powierzchni 1749 mkw, ale też zabudowania warsztatowo-magazynowe w podwórzu o powierzchni 590 mkw oraz lokal niemieszkalny mieszczący garaże w budynku przy ulicy Podgórnej 6 o powierzchni 458 mkw. Po wyprowadzce strażaków jest to więc całkiem spory kawałek ciekawej, śródmiejskiej przestrzeni architektonicznej o niewykorzystanym dotąd potencjale, który teraz zyska nową szansę.