Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Konarach
W bieżącym roku mija 95 lat od założenia w Konarach (gmina Miejska Górka) Ochotniczej Straży Pożarnej. Miejscowa OSP została założona w 1926 roku. Z okazji 95-lecia jednostki, 18 września odbyły się uroczystości jubileuszowe, w których uczestniczyło również kierownictwo Komendy Powiatowej PSP w Rawiczu.
Uroczystości rocznicowe rozpoczęły się od przemarszu przez Konary pocztów sztandarowych, strażaków i gości, na czele z Orkiestrą Dętą Miejska Górka. W jego trakcie uczczono pamięć zmarłych strażaków, przypomniano historię jednostki, a także odsłonięto i poświęcono tablicę upamiętniającą 95. rocznicę utworzenia straży pożarnej w Konarach.
Burmistrz Karol Skrzypczak podczas uroczystości podkreślił, że kiedy straż pożarna w Konarach powstawała, Konary wyglądały zupełnie inaczej niż teraz. Większość budynków była drewniana, kryta słomianą strzechą, co oznaczało ogromne zagrożenie pożarowe. Dziś czasy są inne; zagrożenie pożarowe jest mniejsze, ale pojawiają się inne zdarzenia, takie jak wypadki, huragany czy gradobicia.
Pierwszy Zarząd i wyposażenie
Wybrano pierwszy Zarząd, na czele którego stanęli: Prezes Jan Wałęga - Wójt Gminy, oraz Naczelnik Jakub Więzik i jego zastępca, Józef Wałęga. Dzięki pośrednictwu restauratora "Glejzego" otrzymano od straży w Ustroniu kilka starych, białych drelichowych mundurów i hełmy z niemieckim napisem "Fojer-wera", a także toporki i pasy parciane.
Starostwo w Białej, za pośrednictwem Gminy, przekazało Straży ręczną sikawkę przenośną i dwa odcinki węża parcianego. Od Straży z Bielska pozyskano kilka kawałków węża i prądownice. Rozpoczęto budowę drewnianej remizy naprzeciw apteki. W 1907 roku zakupiono drugą sikawkę oraz wóz konny (do pierwszej sikawki) i inne wyposażenie techniczne.
Fundusze pozyskiwano poprzez organizowanie festynów i zabaw, a także od Towarzystw Asekuracyjnych, które płaciły 50-100 koron za ubezpieczone i uratowane gospodarstwa.
Okres wojen i odbudowy
Z chwilą wybuchu I Wojny Światowej sześciu strażaków powołano do służby w Straży Pożarnej w Krakowie, a pozostali zostali wcieleni do wojska austriackiego. Stan stagnacji trwał niemal do 1923 roku, kiedy do szkoły w Górnym Szczyrku przyszedł nauczyciel Chmielnik, który zorganizował II Oddział Straży, liczący 30 osób. Naczelnikiem II Oddziału został Antonii Marek "z Polenicy", a wiceprezesem, który wszedł w skład istniejącego Zarządu, został nauczyciel Chmielniak.
W latach 1924-1925 wybudowano drugą, drewnianą Strażnicę w Górnym Szczyrku (okolice Rabatu), która przetrwała do 1974 roku. Do niej przeniesiono jedną sikawkę i trochę sprzętu. Drugi Oddział nie posiadał umundurowania. W 1924 roku zakupiono pierwszy sztandar, który został zabrany przez okupanta hitlerowskiego, a ślad po nim zaginął.
Z okazji 25-lecia Straży w 1930 roku zakupiono sukno, z którego uszyto mundury dla strażaków i orkiestry, oraz zakupiono tzw. pasy galicyjne (reprezentacyjne). W tym samym roku zakupiono parcelę pod Remizę koło Mostu Bielańskiego (obecnie Urząd Miasta) i postawiono Strażnicę. W 1938 roku sprzedano działkę, a za pozyskane pieniądze kupiono motopompę "Oxner" i parcelę, na której stoi dzisiejszy Dom Strażaka.
Po wybuchu II Wojny Światowej, przed nadejściem Niemców, strażacy Stefan Śliwa i Karol Laszczak ukryli motopompę i sprzęt pod składowiskiem w węgla na terenie Sokolni (obecnie Dom Kultury). W czasie okupacji Zarząd sprawowali tzw. "umisidlerzy" (osiedleńcy) oraz polscy strażacy, którzy nie zostali wywiezieni bądź wysiedleni. W 1946 roku zakupiono i poświęcono sztandar z wizerunkiem Świętego Floriana i Matki Boskiej, który do dziś jest eksponowany w OSP jako pamiątka historyczna.
Budowa nowego Domu Strażaka w Szczyrku
W latach 1957-1960 czyniono starania o budowę remizy na parcelach pod dworcem PKS. W 1969 roku udało się zdobyć pozwolenie na budowę Strażnicy, a w 1971 roku zorganizowano uroczystość wmurowania kamienia węgielnego. Aktu tego dokonał Prezes Wojewódzkiego Zarządu OSP - Wice Wojewoda Bielski, mgr Antoni Kobiela.
W 1975 roku dokonano otwarcia i przekazania Domu Strażaka, gdzie siedzibę znalazł również Urząd Miasta Szczyrk oraz Komitet Miejsko-Gminny PZPR. W 1976 roku OSP otrzymała sztandar bez symboli religijnych, co było wyrazem panującego wówczas komunizmu. Obecnie jest on przechowywany jako relikt tego okresu.
„100 lat historii napisanej przez życie” - OSP Łabowa
Ochotnicza Straż Pożarna w Górze: Rys historyczny
Okres przedwojenny i powojenny
Według notatki ze starej księgi „Verlesebuch” dzień założenia Ochotniczej Straży Pożarnej w Górze datuje się na 6 czerwca 1880 roku. Tego dnia odbyła się we Wschowie konferencja strażaków, w której udział wzięli członkowie Klubu Gimnastycznego w Górze. Klub ten od 1872 roku świadczył usługi pod nazwą Turner-Feuer-Rettungs-Verein (Gimnastyczny Klub Ratunkowo-Pożarowy). Prawdopodobnie konferencja ta była impulsem do usamodzielnienia Straży Pożarnej w Górze.
Tworzenie polskiej administracji dla Dolnego Śląska, a tym samym dla powiatu górowskiego (w ówczesnej nomenklaturze obwód nr IV), rozpoczęło się w czasie trwania wojny. Rolę pełnomocnika w obwodzie nr IV powierzono Augustowi Herbstowi. Nie można jednoznacznie stwierdzić, czy z ekipą Herbsta przybyła osoba odpowiedzialna za zorganizowanie straży pożarnej.
W sprawozdaniu z 1 grudnia 1945 roku obejmującym październik tego roku, pełnomocnik rządu na obwód nr IV oznajmił: „Ze względu na brak komendy powiatowej straży pożarnej, poza Górą i Czerniną, w innych miejscowościach oddziały straży zorganizowane nie zostały. Nawiasem mówiąc i oddziały straży w Górze i Czerninie nie są czynne. Mienie poniemieckie przeciwpożarowe zabezpieczyłem przed zniszczeniem bądź też kradzieżą we własnym zakresie. [...] Szkolenie przeciwpożarowe nie jest prowadzone. Nie mam takich ludzi w powiecie, których bym mógł użyć do pracy organizacyjnej w straży pożarnej”.
Z cytatu tego wynika, iż nadal nie było żadnej osoby odpowiedzialnej za organizację straży pożarnej w obwodzie nr IV oraz to, że funkcjonowały „oddziały” straży pożarnej w Górze i Czerninie, o których niewiele wiadomo. Od lutego 1946 roku w sprawozdaniach pełnomocnika rządu odnotowywano, że straż pożarną tworzył jej komendant, bez podawania jego nazwiska. Chodziło o Romana Sadowskiego, który objął swoje stanowisko 15 stycznia 1946 roku. Zapewne gaszeniem pożarów zajmowali się członkowie OSP. Starosta udzielał im pomocy w różnej formie, m.in. przydzielając 5 koni pociągowych.
W dokumencie „Wykaz wszystkich pracowników, zatrudnionych w Starostwie Powiatowym w Górze Śląskiej” z 21 czerwca 1946 roku wymieniono pracowników. Od 1949 roku funkcjonowało w Górze Pogotowie Zawodowe Straży Pożarnej, a środki na jego utrzymanie pochodziły z powiatowego związku samorządowego.
Zarządzanie i reorganizacja
Od 1 stycznia 1950 roku komendantem został Hieronim Chalecki, opłacany z funduszy Zarządu Miejskiego w Górze, wcześniej (25 lipca - 31 grudnia 1949 roku) był jego członkiem. Kwestia, kto sprawował funkcję komendanta, jest niejasna z powodu braku dokumentów. W 1950 roku ogniomistrz pożarnictwa Roman Sadowski pełnił obowiązki Powiatowego Komendanta Straży Pożarnych. Zadania pełniącego obowiązki komendanta przejął Hieronim Chalecki. Wcześniej - od 1 stycznia 1950 roku - prawdopodobnie jego rola ograniczała się do dowodzenia jednostką bojową.
Jednak musiała nastąpić jakaś zmiana na stanowisku komendanta, ponieważ w 1951 roku funkcję Komendanta Powiatowego Straży Pożarnej sprawował ppor. K. Matczuk. Egzekutywa KP PZPR w Górze postanowiła go zmienić i na jego miejsce powołano komendanta Okręgowego Pogotowia Pożarniczego w Górze Hieronima Chaleckiego. Wygląda na to, że ponownie dowodził jednostką bojową. Być może cały czas dowodził jednostką bojową, jedynie krótko z braku odpowiedniej osoby pełnił obowiązki Powiatowego Komendanta Straży Pożarnej. Wówczas w powiatach za sprawy przeciwpożarowe odpowiadali Komendanci Powiatowi Straży Pożarnych, podlegający organizacyjnie PPRN, a merytorycznie - komendantowi wojewódzkiemu.
Po przejściu mjr. poż. Hieronima Chaleckiego na emeryturę w 1973 roku funkcję Komendanta Zawodowej Straży Pożarnej w Górze powierzono ppor. poż. Ryszardowi Januszkiewiczowi. W związku z reorganizacją terenowych organów administracji państwowej w czerwcu 1975 roku ppor. poż. Ryszard Januszkiewicz przeszedł na stanowisko kierownika Służby Organizacyjnej Komendy Wojewódzkiej Straży Pożarnej w Lesznie. 1 czerwca 1975 roku utworzona została Komenda Rejonowa Straży Pożarnej w Górze. Komendantem został st. ogn. poż. Marian Mikołajczyk, który do dnia 31 grudnia 1981 roku pełnił powyższą funkcję. Z dniem 1 stycznia 1982 roku Komendantem Zawodowej Straży Pożarnej w Górze został por. poż. inż. Grzegorz Matysiak. Dnia 31 grudnia 1983 roku odszedł ze służby dotychczasowy Komendant por. poż. Grzegorz Matysiak. Nowym Komendantem mianowano z dniem 1 stycznia 1984 roku chor. poż. Krzysztofa Panocha.
Powstanie Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Górze
W wyniku głębokich przemian uregulowanych ustawami z dnia 24 sierpnia 1991 roku o ochronie przeciwpożarowej oraz o Państwowej Straży Pożarnej, na terenie województwa leszczyńskiego utworzono 4 Komendy Rejonowe Państwowej Straży Pożarnej oraz 6 jednostek ratowniczo-gaśniczych. Dotychczasowa KRSP w Górze uległa likwidacji i utworzono Jednostkę Ratowniczo-Gaśniczą PSP w Górze, podlegającą organizacyjnie KR PSP w Rawiczu. Akt nominacji na stanowisko Komendanta Rejonowego PSP w Rawiczu otrzymał bryg. inż. Ireneusz Jankowski. Akt powołania na stanowisko Dowódcy Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej w Górze otrzymał kpt. inż. Rajmund Hanuszek.
W czerwcu 1993 roku miał miejsce jeden z największych pożarów w dotychczasowej historii, ponieważ paliło się blisko 100 ha lasu w okolicach Ryczenia (gmina Góra). Spłonęło ostatecznie 40 ha, ale sprawa była bardzo poważna, gdyż ogień zagrażał 8000 ha kompleksu leśnego nad Baryczą. W zdarzeniu brało udział 39 jednostek straży pożarnej: w sumie ponad 200 strażaków wspieranych przez wojsko, policję oraz obsadę 7 samolotów i śmigłowca.
W dniu 7 stycznia 1997 roku w Urzędzie Miasta i Gminy w Górze odbyło się spotkanie związane z inicjatywą ufundowania sztandaru dla JRG PSP w Górze. Poświęcenie i wręczenie sztandaru nastąpiło 24 maja 1997 roku. W wyniku reformy administracyjnej kraju w roku 1999 utworzono powiat górowski, a tym samym Komendę Powiatową Państwowej Straży Pożarnej w Górze. Obowiązki Komendanta Powiatowego PSP powierzono kpt. Arkadiuszowi Szuperowi. Zastępcą Komendanta Powiatowego PSP w Górze został st. kpt. Piotr Radkiewicz, który 14 stycznia 2002 roku został przeniesiony do Komendy Powiatowej PSP we Wschowie na stanowisko Komendanta Powiatowego.
W wyniku zmian kadrowych obowiązki zastępcy Komendanta Powiatowego PSP od dnia 1 czerwca 2003 roku powierzono mł. kpt. Lucjanowi Sibilakowi, a obowiązki dowódcy JRG z dniem 1 sierpnia 2003 roku objął asp. Dariusz Onichimowski.
Nowa siedziba i rozwój techniczny
W dniu 22 listopada 2004 roku KP PSP w Górze odebrała samochód ratownictwa technicznego (SLRt) na podwoziu Renault Mascott. Komenda Główna PSP przeprowadziła przetarg dla jednostek powiatowych i jeden z nich trafił do tutejszej komendy. Samochód został zabudowany przez firmę Inżynieria Samochodów Specjalnych „Wawrzaszek” z Bielska Białej.
Z chwilą utworzenia Komendy Powiatowej PSP w Górze rozpoczęto starania o wybudowanie nowego obiektu. W czerwcu 2006 roku pozytywnie rozpatrzono wniosek o ujęcie budowy strażnicy w planie inwestycji centralnych na lata 2007-2015. Dzięki ustanowieniu nowej ustawy dotyczącej „Programu modernizacji Policji, Straży Gaśniczej, Państwowej Straży Pożarnej i Biura Ochrony Rządu w latach 2007-2009” starania przyniosły długo oczekiwany efekt w postaci ujęcia KP PSP w Górze w planie sfinansowania budowy 12 strażnic w kraju.
Z gminy Góra uzyskano zapewnienie, że pod budowę nowej siedziby komendy przekazana będzie nieodpłatnie działka o powierzchni około 2 ha, zlokalizowana w Górze przy ulicy Witosa. Planowany koszt inwestycji w części sfinansowanej z budżetu państwa wyniósł 5 700 000,00 zł. Termin zakończenia odbioru końcowego przewidziany był na grudzień 2009 roku. W czerwcu 2008 roku starosta Górowski, Pani Beata Pona, zatwierdziła projekt budowlany Budynku Strażnicy KP PSP z obiektami towarzyszącymi, stworzony przez firmę Adriana Deca, oraz wydała pozwolenie na jego budowę. Na początku lipca w drodze przetargu został wyłoniony wykonawca, którym zostało Przedsiębiorstwo Budownictwa Ogólnego Sp. Jawna - firma „Dudkowiak”.
Uroczysty akt erekcyjny budowy Strażnicy dla KP PSP w Górze, dokonany i wmurowany na terenie budowy przez przybyłych gości, odbył się 22 lipca 2008 roku. Dnia 20 sierpnia 2008 roku nastąpiło oficjalne przekazanie placu budowy strażnicy wykonawcy. Dnia 5 stycznia 2010 roku została zakończona budowa strażnicy. Odbiór techniczny odbył się 8 stycznia 2010 roku. W dniu 10 września 2010 roku w Górze przy ul. Witosa odbyło się uroczyste otwarcie i poświęcenie nowej Komendy Powiatowej PSP.
Zmiany kadrowe i aktualne wydarzenia
W dniu 29 stycznia 2018 roku w siedzibie Komendy Powiatowej PSP w Górze odbyła się uroczystość związana z przejściem po prawie 30 latach służby na zaopatrzenie emerytalne mł. bryg. Lucjana Sibilaka - Zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Górze. Dzień później, 30 stycznia 2018 roku, po 30 latach służby w Państwowej Straży Pożarnej na zaopatrzenie emerytalne przeszedł st. bryg. Arkadiusz Szuper - Komendant Powiatowy PSP w Górze. Uroczyste pożegnanie st. bryg. Arkadiusza Szupera ze sztandarem i zdanie obowiązków służbowych zostało złożone na ręce Dolnośląskiego Komendanta Wojewódzkiego PSP - st. bryg. Adama Koniecznego.
Aby Komenda Powiatowa PSP w Górze nie była pozbawiona kierownictwa, Dolnośląski Komendant Wojewódzki PSP z dniem 1 lutego 2018 roku powierzył pełnienie obowiązków Komendanta Powiatowego PSP w Górze bryg. Krzysztofowi Panocha, który został przeniesiony ze stanowiska zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Rawiczu. Ważne wydarzenie miało miejsce 27 kwietnia 2019 roku we Wronowie. Po prawie 1,5-rocznym wakacie na stanowisku Zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Górze, w lipcu 2019 roku st. kpt. Rafał Kaczmarek został przeniesiony ze stanowiska Zastępcy Dowódcy JRG w Rawiczu i powołany na stanowisko Zastępcy Komendanta Powiatowego PSP w Górze.
Samochody pożarnicze będące w dyspozycji jednostek OSP były bardzo wysłużone i istniała pilna konieczność ich wymiany na nowe. Od chwili utworzenia powiatu górowskiego nie zakupiono ani jednego nowego pojazdu dla OSP. W grudniu 2019 roku nastąpił przełom w zakupie nowych samochodów dla jednostek OSP powiatu górowskiego. W dniu 4 listopada 2021 roku odbył się uroczysty apel z okazji przekazania nowego średniego samochodu ratowniczo-gaśniczego dla Ochotniczej Straży Pożarnej w Luboszycach. Niezależnie od zaangażowania kierownictwa KP PSP w Górze w wymianę pojazdów pożarniczych dla OSP, prowadzono działania zmierzające do wymiany pojazdów będących w zasobach komendy. W grudniu 2020 roku oraz 14 grudnia 2021 roku Komenda Powiatowa PSP w Górze otrzymała nowe samochody. Już za kilka tygodni do OSP Sobiałkowo trafi nowe auto.
W dniu 12 stycznia 2023 roku w budynku Starostwa Powiatowego w Górze odbyło się spotkanie związane z inicjatywą ufundowania sztandaru dla Komendy Powiatowej PSP w Górze. W spotkaniu uczestniczyła Pani Starosta, Burmistrzowie, Wójtowie oraz strażacy KP PSP w Górze. Utworzono społeczny Komitet Fundacji Sztandaru dla KP PSP w Górze. Dnia 24 maja 2023 roku na górowskim rynku odbyła się uroczystość nadania i przekazania sztandaru Komendzie Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Górze oraz powiatowe obchody Dnia Strażaka, połączone z włączeniem jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Czerninie do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego. Honorowy patronat nad uroczystością objęła Marszałek Sejmu RP - Pani Elżbieta Witek. Uroczystość rozpoczęła się mszą św. w kościele pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Górze. Następnie dowódca uroczystości kpt. Łukasz Wojtaś poprowadził pododdziały na plac.
Charakterystyka powiatu górowskiego i zagrożenie pożarowe
Powiat górowski jest położony w północnej części województwa dolnośląskiego na granicy z województwami wielkopolskim i lubuskim. W skład powiatu wchodzą 4 gminy: 2 gminy miejsko-wiejskie: Góra i Wąsosz, oraz 2 gminy wiejskie: Niechlów i Jemielno. Powiat górowski jest najmniejszym powiatem pod względem liczby ludności na Dolnym Śląsku - 34 298 mieszkańców (dane GUS). Powiat zajmuje teren o powierzchni 738,27 km2, co stanowi 3,7% powierzchni województwa dolnośląskiego i należy w tym zakresie do powiatów średniej wielkości.
Powiat to obszar szerokich pradolin rzecznych Odry i Baryczy. Łączna długość rzek w powiecie wynosi 230,6 km. Największe przepływające przez powiat rzeki to: Odra, Barycz, Orla, Kopanica (Polski Rów), Śląski Rów. Liczne walory przyrodnicze - ponad 70,4% powierzchni powiatu zajmują obszary prawnie chronione, w tym chronione programem Natura 2000. Lasy stanowią 28% powierzchni powiatu. Powiat cechuje klimat umiarkowany. Znajduje się on w strefie ścierania się łagodnego klimatu oceanicznego (z zachodu) i klimatu kontynentalnego (od wschodu).
Występujący stan zagrożenia pożarowego na terenie powiatu górowskiego w dużej mierze wynika z naturalnych warunków terenowych (stanu zalesienia, rodzaju upraw rolnych) oraz stopnia uprzemysłowienia (zakłady pracy, sektor rolniczy), stanu urbanizacji i infrastruktury miast i wsi (drogi, instalacje energetyczne, gazowe). Na terenie powiatu znajduje się ok. 100 budynków, w których prowadzi się działalność produkcyjno-magazynową. W kilku obiektach przechowywane są toksyczne środki przemysłowe. Substancje te w razie niekontrolowanego uwolnienia się do atmosfery mogą zagrozić ludziom, zwierzętom, a także środowisku.
Ponadto na terenie działania Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Górze znajduje się 6 kopalń gazu ziemnego należących do Zielonogórskich Zakładów Górnictwa Nafty i Gazu z siedzibą w Zielonej Górze. Eksploatacja gazu ziemnego odbywa się w systemie zamkniętym (hermetycznym), a więc nie występuje emisja gazu do atmosfery, w związku z czym nie stwarzają one zagrożeń w normalnych warunkach pracy. Zagrożenie pożarowe, wybuchowe i erupcyjne gazu ziemnego może wystąpić jedynie podczas zmiany ww. warunków, przy zakłóceniach pracy urządzeń technologicznych lub awarii, pracach konserwacyjno-remontowych itp.
Przez teren powiatu Góra przepływają rzeki i cieki wodne, które w niesprzyjających okresach stanowią znaczne zagrożenie powodziowe. Zagrożenia powodziowe występują najczęściej w okresach roztopów i kry lodowej, opadów atmosferycznych oraz okresowego przyboru wód. Stan obwałowań nie jest najlepszy. Zdarzają się odcinki nieobwałowane. Dodatkowe zagrożenie powodziowe powodowane jest przez rozkradzione elementy budowli hydrotechnicznych oraz siedliska bobrów, które spiętrzają wodę powodując zalewanie użytków rolnych. Do najbardziej zagrożonych obszarów należą tereny przyległe do rzeki Odry, Baryczy i Orli. W wyniku powodzi zagrożone może być 36 miejscowości, w których zamieszkują 4848 osoby, tj. ok. 12% całkowitej ilości mieszkańców powiatu. Obszar, jaki może zostać zalany w wyniku powodzi to około 205 km2, co stanowi ok. 28% ogólnej powierzchni powiatu.
Komenda Powiatowa Państwowej Straży Pożarnej w Górze jest kontynuatorem szlachetnych tradycji dotyczących ochrony przeciwpożarowej. Przez ostatnie lata forma i funkcja straży pożarnych ulegała istotnym przekształceniom. Strażacka służba jest kluczowym elementem bezpieczeństwa kraju i jego obywateli. Górowscy strażacy, stając do walki z żywiołem o życie, zdrowie i mienie ludzkie, dają dowody najwyższej odwagi oraz determinacji.