Miejscowość Rataj, położona w gminie Godziszów koło Janowa Lubelskiego, jest domem dla aktywnie działającej Ochotniczej Straży Pożarnej. Jednostka ta odgrywa kluczową rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa pożarowego i ratownictwa na terenie gminy, a także wpisuje się w bogatą historię i charakterystykę regionu.
Historia i struktura OSP w Rataju
Ochotnicza Straż Pożarna w Rataju, zlokalizowana pod adresem 23-302 Godziszów, została założona w 1995 roku. Od momentu powstania jednostka ta nieprzerwanie służy lokalnej społeczności, rozwijając swoje wyposażenie i kompetencje.
Zarząd i struktura organizacyjna
Zarząd OSP w Rataju składa się z doświadczonych członków, którzy dbają o sprawne funkcjonowanie jednostki:
- Prezes: Jan Kusy
- Naczelnik, V-ce Prezes: Jan Tomusiak
- Zastępca Naczelnika: Marian Stańko
- Sekretarz: Józef Zbytniewski
- Skarbnik: Czesław Jargiło
- Gospodarz: Rafał Jargiło
- Członek: Józef Kulpa
Komisja Rewizyjna
Nadzór nad działalnością jednostki sprawuje Komisja Rewizyjna:
- Przewodniczący: Tadeusz Łukasik
- Sekretarz: Zbigniew Biżek
- Członek: Stanisław Dudek
Wyposażenie i działania
Jednostka dysponuje średnim samochodem ratowniczo-gaśniczym, a jej wyposażenie i wyszkolenie umożliwiają podejmowanie skutecznych działań gaśniczych. OSP w Rataju jest gotowa do reagowania na zagrożenia, co jest kluczowe dla ochrony mieszkańców i mienia w okolicy.
Wśród członków OSP znajdują się zarówno osoby w wieku 18-60 lat, jak i starsi, a także honorowi strażacy, co świadczy o międzypokoleniowym zaangażowaniu w działalność jednostki.
Rataj w kontekście Gminy Godziszów
Miejscowość Rataj stanowi część Gminy Godziszów, która jest położona w południowo-zachodniej części województwa lubelskiego, w powiecie janowskim. Gmina ma powierzchnię 102 km² i według danych z USC na 31 grudnia 2008 roku liczyła 6343 mieszkańców.
Charakterystyka geograficzno-przyrodnicza
W strukturze ziemi dominują użytki rolne, stanowiące 77% powierzchni, natomiast lasy pokrywają 19% terenu gminy. Wysoka jakość gleb decyduje o poziomie i charakterze produkcji rolnej. Układ przestrzenny gminy wyraźnie ukształtował się w oparciu o naturalne ukształtowanie terenu.
Charakterystyczną cechą tych terenów są długie, suche doliny, rozdzielające wzgórza i tworzące sieć wąwozów oraz jarów o głębokości do 20 metrów. W trakcie rozwoju osadnictwa lasy zostały wycięte w celu pozyskania pól uprawnych, jednak zwarte kompleksy Lasów Janowskich i Puszczy Solskiej, rozciągające się zaledwie kilka kilometrów od południowej i zachodniej granicy gminy Godziszów, pozostały prawie nienaruszone.
Klimat i bioróżnorodność
Klimat gminy jest podobny jak na całej Lubelszczyźnie - kontynentalny, charakteryzujący się słonecznymi i upalnymi latami oraz dość ostrymi zimami, z mroźnymi porywami wiatru wschodniego. Okres wegetacyjny jest opóźniony o około 7-10 dni w porównaniu z pozostałą częścią powiatu janowskiego. Warunki naturalne, takie jak klimat i krajobraz, są bardzo korzystne dla rozwoju turystyki, rekreacji i wypoczynku. Gmina znajduje się w strefie zrównoważonego rozwoju turystyki.
Na terenie gminy występuje bogata fauna leśna, w tym zwierzyna łowna jak dzik, sarna, zając, a wśród ptaków kruk, kania czarna i dzięcioł. Obecna jest również fauna łąkowo-zaroślowa, związana z siedliskiem. Fauna i flora ulegają przeobrażeniom m.in. z powodu ostrych zim. Wczesną wiosną przylatują tu bociany, które zbudowały na terenie gminy 6 gniazd, do których rokrocznie wracają.
Centralna i północna część Gminy Godziszów stanowi fragment Roztoczańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu, będącego uzupełnieniem wyodrębnionego Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych byłego województwa Tarnobrzeskiego.
Historyczne korzenie osadnictwa w Godziszowie i Rataju
Historia osadnictwa na tych terenach sięga głęboko w przeszłość. Już w 1452 roku w dokumentach wymieniono mieszkańców osady-kmieci Godziszów: Kwoszcza, Mikołaja i Annę (Kvoscz et Nicolaus et Anna kmethones de Godzyeschow).
Nazwiska mieszkańców w XVIII i XIX wieku
W osiemnastowiecznych źródłach najczęściej występujące nazwiska mieszkańców Godziszowa to m.in.: Baran, Berdasz, Błaszczak, Breś, Broda, Buczak, Bzdurak, Czub, Dubiel, Gałusz, Gil, Głaz, Grab, Gromadzki, Habel, Jarosz, Kędra, Kolasa, Komsa, Kotuła, Kowalik, Krakowski, Królik, Krzos, Lenart, Łagoda, Łukasik, Madejski, Miś, Orchowski, Paś, Pierzyniak, Powrozek, Puchała, Pudło, Sawa, Skorupa, Szczur, Szeliga, Szkop, Tazbirek, Wdowiak, Widz, Zaborak.
Dokument: Wraki Lubelszczyzny - Zwiastun
Uwłaszczenie w 1864 roku
W wyniku uwłaszczenia w 1864 roku w Godziszowie właścicielami gospodarstw stali się liczni włościanie. Wśród nich byli m.in.: Sebastian Mazur i Andrzej Mazur, Franciszek Daszko (zmarły w 1864 r.), Anastazja Daszkowa, Tekla Tylus i Adam Tylus, Wojciech Wieleba, Andrzej Brodowski, Stanisław Surtel, Andrzej Zdybel, Antoni Wieleba i Sebastian Wieleba, Adam Kolasa, Maciej Miś, Stanisław Tomiło, Antoni Wieleba, Marcin Wieleba, Jan Skubik i Sebastian Wieleba, Sebastian Powrozek i Marcin Scisz, Tomasz Powrózek, Wojciech Tomiło i Wojciech Bożek, Mateusz Król, Wojciech Jędzura, Sebastian Pituch, Józef Krzysztoń, Maciej Kolasa, Michał Kolasa, Jan Krzysztoń, Mateusz Pudło, Michał Król, Szymon Tylus, Wawrzyniec Oleszko, Andrzej Oleszko syn Andrzeja, Szymon Tylus, Paweł Zysko, Piotr Gajor, Dominik Krzysztoń, Walenty Bęcała, Kazimierz Kotuła, Antoni Zdybel i Jan Zdybel, Mateusz Skop, Jan Grab, Mateusz Król, Sebastian Breś, Wojciech Daszko, Sebastian Breś, Walenty Breś, Wojciech Myszak, Piotr Pudło, Michał Brodowski, Dominik Krzysztoń, Jan Krzysztoń, Jan Gumiennik, Szczepan Król, Wawrzyniec Kupiec, Jan Kupiec, Tomasz Król, Wojciech Daszko, Wojciech Daszko po Janie Królu, Andrzej Maziarz, Adam Król, Andrzej Kupiec, Józef Skorupa, Piotr Król, Szymon Wieleba, Marcin Tylus, Maciej Król, Szymon Brodowski, Marcin Daszko, Mateusz Daszko, Maciej Daszko, Jan Daszko, Wojciech Majdyło, Wojciech Pudło, Tomasz Boś, Mateusz Pudło, Mateusz Kotuła, Marcin Gałus (zm. 1865), Andrzej Gałus, Dominik Kędra, Andrzej Biegas i Łukasz Fiut, Wojciech Kaproń, Jacek Kotuła, Michał Kotuła, Wojciech Fiót, Sebastian Fiót, Andrzej Czarny, Franciszek Wieleba i Adam Wieleba, Dominik Biegas, Walenty Fiót, Jan Smagała, Jan Widz, Antoni Król, Jan Krzosek, Andrzej Gałus, Błażej Król po Andrzeju, Marcin Błaszczak, Kazimierz Ciupak, Andrzej Jaśkowski, Sebastian Ciupak, Wawrzyniec Gałus, Wojciech Widz, Jan Jędzura, Tomasz Ciupak, Kacper Jaskowski, Wojciech i Walenty Jaskowski, Grzegorz Miechnik, Jan Łagód, Mateusz Łagód, Jan Łagód, Walenty Jędzura, Wawrzyniec Kolasa, Wojciech Król, Mateusz Jaśkowski, Piotr Mazur, Jan Pudło, Jan Pierzyniak, Jan Łagód, Mateusz Gumiennik, Mateusz Krzysztoń, Jan Mazur, Mateusz Krzysztoń, Jakub Golec, Jan Gajor, Michał Bańka, Stanisław Ciupak, Andrzej Majdyło, Jan Bańka, Tomasz Sosnówka, Tomasz Łagód, Sebastian Ciupak, Walenty Jędzura, Mateusz Widz po Marcinie, Antoni Chmiel, Tomasz Mazur, Franciszek Król, Stanisław Krzos, Tomasz Mazur, Andrzej Osiewicz, Jakób Golec, Tomasz Gzik i Jakób Gzik, Sebastian Zygan, Andrzej Szwałek, Wojciech Mazur, Mateusz Zygan, Walenty Kania, August Lewczyk, Jakób Kania, Józef Oleszko, Józef Krzosek, Tomasz Oleszko, Kazimierz Breś, Józef Kania, Walenty Król, Błażej Król, Andrzej Golec i Józef Golec, Łukasz Golec, Jan Król, Wojciech Jarosz, Józef Olech, Szymon Olech, Jan Glinka, Jan Król, Wojciech Garbacz, Antoni Frania, Andrzej Widz, Wojciech Widz, Sebastian Ciupak, Adam Mazur, Antoni Tylus, Wawrzyniec Oleszko, Maciej Oleszko, Andrzej Król, Paweł Oleszko, Franciszek Ciupak i Magdalena Jaśkowska, Franciszek Ciupak, Andrzej Łagód, Andrzej Kania, Wojciech Ciupak, Mateusz Kozyra, Wojciech Baran, Wojciech Jarosz, Kazimierz Krzos, Jan Łagód, Stanisław Ciupak, Jan Dudek, Andrzej Zygan, Antoni Ciupak, Andrzej Gałus, Mateusz Ciupak, Szymon Ciupak, Antoni Kolasa, Franciszek Jasiński, Jan Siwek, Mateusz Jaśkowski, Andrzej Siwek, Sebastian Frania, Wojciech Łukasik, Andrzej Widz, Walenty Olech, Jan Majdyło, Jan Moskal, Sebastian Kotuła, Kazimierz Frania, Andrzej Mazur, Tomasz Bożek, Maciej Ciupak, Tomasz Ciupak (zm. Ponadto własność nadano ponad dwudziestu włościanom bez prawa do serwitutu, z reguły byli to mieszkańcy Wólki Ratajskiej. Wśród nich znaleźli się: Wojciech Kolasa, Wawrzyniec Kolasa, Jan Kania, Józef Chmiel, Andrzej Jargieło, Wojciech Ciupak, Paweł Ciupak, Antoni Blacha, Józef Gwizdał, Tomasz Fac, Walenty Łukasik, Walenty Łukasik s. Błażeja, Andrzej Orzeł, Tomasz Chmiel, Jan Chmiel, Jan Drzazga, Tomasz Moskal, Sebastian Blacha, Mateusz Ciupak, Sebastian Kotula, Wojciech Chmiel, Walenty Oleszko oraz Michał Oleszko ze wsi Biała.