Pojazdy strażackie klasy ciężkiej stanowią trzon nowoczesnych służb ratowniczych, zapewniając skuteczną interwencję w najbardziej wymagających sytuacjach. Ich konstrukcja i wyposażenie są wynikiem ciągłego rozwoju technologii oraz odpowiedzią na doświadczenia z tragicznych zdarzeń, takich jak pożar w tunelu du Mont Blanc.
Geneza i rozwój ciężkich pojazdów pożarniczych
Tragedia w tunelu du Mont Blanc jako impuls do innowacji
Powstanie nowoczesnych, ciężkich samochodów strażackich jest ściśle związane z tragicznym w skutkach pożarem w tunelu pod Mont Blanc. Dnia 24 marca 1999 roku w tunelu zapaliła się belgijska ciężarówka przewożąca m.in. margarynę. Ładunek szybko zajął się ogniem, emitując szkodliwe substancje. System wentylacyjny tunelu nie był przygotowany na takie zdarzenie. Śpieszące na ratunek samochody strażackie utknęły po drodze z powodu dymu odbierającego jakąkolwiek widoczność oraz stojących na jezdni samochodów. W efekcie w tunelu zginęło aż 39 osób. Dlatego też po pożarze, wraz z udoskonaleniem całej konstrukcji tunelu, na potrzeby służb ratunkowych z Mont Blanc zbudowano trzy nietypowe ciężarówki.
Unikalne cechy pojazdów z Mont Blanc
Cechą charakterystyczną tych pojazdów jest zastosowanie dwóch kabin kierowcy, połączonych z jednym silnikiem oraz niebywale zwrotnym podwoziem. Zależnie od sytuacji osie mogą skręcać się na dwa sposoby. Kiedy potrzebna jest maksymalna zwrotność, koła ustawią się w przeciwległych kierunkach. Kiedy zaś samochód musi przecisnąć się między przeszkodami, obie skręcą w tym samym kierunku, pozwalając na jazdę bokiem. Te wyjątkowe ciężarówki osiągają prędkość 120 km/h w obu kierunkach, dysponując przy tym automatyczną skrzynią biegów oraz napędem na cztery koła. Pojazdy wyposażono w specjalistyczny sprzęt gaśniczy i ratunkowy oraz zbiornik mieszczący 4 tysiące litrów.
Przywitanie nowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego w OSP Świeszyno
Definicja i klasyfikacja ciężkich samochodów ratowniczo-gaśniczych
Normy i przepisy prawne
Zgodnie z normą PN-EN 1846-1, samochód ratowniczo-gaśniczy klasy ciężkiej to pojazd, którego całkowita masa rzeczywista przekracza 16 tys. kg. Dla samochodu dwuosiowego, zgodnie z rozporządzeniem ministra infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (DzU z 2015 r., poz. 305), nie może ona przekroczyć 18 tys. kg. Samochody ciężkie zabudowywane są na podwoziach różnego typu i wielkości, a dopuszczalna masa całkowita pojazdu uzależniona jest od liczby osi. Choć wspomniana norma nie określa górnej granicy masy pojazdu, to w Polsce użytkowane są w tej klasie samochody ratowniczo-gaśnicze mające nie więcej niż cztery osie, co pozwala na sprawne manewrowanie.
Nowoczesne rozwiązania w ciężkich samochodach strażackich
Przykład pojazdu P.S. Bocar Sp. z o.o. na podwoziu MAN
Ostatnio do Jednostki Ratowniczo-Gaśniczej PSP nr 2 w Bydgoszczy trafił ciężki samochód ratowniczo-gaśniczy P.S. Bocar Sp. z o.o. zabudowany na podwoziu MAN TGM 18.340 BB (4x4), o dopuszczalnej masie całkowitej 18 t. Jednostkę napędową stanowi sześciocylindrowy silnik wysokoprężny z turbodoładowaniem o mocy maksymalnej 340 KM. Napęd na obie osie przenoszony jest za pośrednictwem dziewięciostopniowej skrzyni przekładniowej oraz skrzyni rozdzielczej. Zawieszenie obydwu osi składa się z parabolicznych stalowych resorów piórowych, amortyzatorów teleskopowych oraz stabilizatorów.
Design i funkcjonalność zabudowy
Pojazd ten wyróżnia wyjątkowy design. Projektanci i konstruktorzy stworzyli jednolitą bryłę dzięki zastosowaniu nakładki na dach kabiny. Doskonale poradzili sobie również z zabudową filtra cząstek stałych, umieszczonego po prawej stronie nadwozia. Dach nadwozia wykonano w formie podestu roboczego. Można na niego wejść dzięki składanej, aluminiowej drabince, umieszczonej z tyłu po prawej stronie nadwozia pożarniczego. Zamontowano na nim aluminiową skrzynię do przewożenia węży ssawnych, sprzętu i armatury.
System wodno-pianowy i piana sprężona CAFS
W układ wodno-pianowy wbudowano dwuzakresową autopompę TO3000 EN 1028-1-FPN 10-3000/ FPH 40-400 niemieckiego producenta Johstadt PF Pumpen und Feuerlöschtechnik GmbH. Ma wydajność 3705 l/min przy 8 barach lub 430 l/min przy 40 barach. Samochód ten poza standardowym wyposażeniem przewidzianym dla tej klasy i kategorii pojazdów ma system piany sprężonej CAFS (Compressed Air Foam System). Elementem wyróżniającym system piany sprężonej Bocar PWPSystem 2400 jest wykorzystanie sekcji wysokiego ciśnienia do tłoczenia wody. Może on zostać uruchomiony także podczas podawania prądów gaśniczych niskiego ciśnienia. Wyposażenie ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego w system piany sprężonej znacznie rozszerza jego możliwości taktyczno-techniczne. Umiejętne wykorzystanie piany sprężonej w pierwszej fazie gaszenia pożarów wewnętrznych czy pożarów pojazdów skraca czas gaszenia oraz zmniejsza straty pożarowe, obniżając jednocześnie koszty użycia piany.
Wszechstronność i bezpieczeństwo w akcji
Bardzo mocno skonfigurowany i wyposażony pojazd pożarniczy. W tym pojeździe zostały zastosowane wszelkie możliwe rozwiązania. Jest wyposażony w wodę, pianę, CO2 oraz proszek gaśniczy. W tej konfiguracji pojazd jest w stanie sprostać wszelkim zadaniom. Został zaprojektowany tak, aby gasić wszelkiego rodzaju pożary ciał stałych, cieczy, gazu, urządzeń pod napięciem (w tym pojazdów elektrycznych i fotowoltaiki). Pojazd bardzo dobrze wpisuje się w czasy dzisiejsze, związane z coraz większą różnorodnością zdarzeń, z dochodzącą liczbą pożarów związanych z pożarami fotowoltaiki i pojazdów elektrycznych. Mimo swojego zaawansowania i wyposażenia, po krótkim szkoleniu pojazd jest intuicyjny i bezpieczny w obsłudze, co zabezpiecza i daje niesamowite bezpieczeństwo podczas przeprowadzanych akcji. Uchwyty, podesty, podnośniki i zastosowane rozwiązania ułatwiają podjęcie i działanie każdym sprzętem oraz środkiem gaśniczym.
- Działko dachowe wysuwane automatycznie z łoża w dachu, sterowane z joysticka, o wydajności 4000 litrów na minutę piany i wody.
- Generator prądotwórczy zasilany z przystawki 15kVa.
Błyskawiczne i niezwykle wydajne pojazdy MAN słyną z tego, że dzięki zastosowanym rozwiązaniom zabudowy oraz rozwiązaniom technicznym są w stanie w trakcie jazdy wyeliminować nurkowanie, myszkowanie w trakcie hamowania lub zmiany kierunku jazdy.
Przykładowa specyfikacja ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego (Scania P450B4X4HZ)
Poniżej przedstawiono podstawowe dane techniczne przykładowego ciężkiego samochodu ratowniczo-gaśniczego, mające charakter informacyjny:
| Parametr | Wartość |
|---|---|
| Podwozie (typ) | Scania P450B4X4HZ |
| Układ napędowy | 4x4 (koła bliźniacze) |
| Masa (DMC) | 24 000 kg |
| Kabina (liczba miejsc, układ) | Sześcioosobowa (1+1+4) |
| Silnik (moc max.) | 331 kW (450 KM) |
| Rama pomocnicza | Spawana, galwanizowana |
| Zabudowa (materiał) | Aluminium |
| Liczba skrytek (strona zabudowy) | 5 (2+2+1) |
| Zbiornik na wodę (materiał) | 7 000 l (kompozyt) |
| Zbiornik na środek pianotwórczy (materiał) | 700 l (kompozyt) |
| Autopompa | 5271 l/min przy 8 barach lub 390 l/min przy 40 barach |
| Nasady | Tłoczne 4 x 75 mm, Zasilania hydrantowego 2 x 75 mm, Ssawne 3 x 110 mm |
| Dozownik środka pianotwórczego | Ręczny lub automatyczny (3% lub 6%) |
| Linia szybkiego natarcia | 60 m z prądownicą o wydajności 200 l/min |
| Działko wodno-pianowe | 1 600 - 3 200 l/min |
| Zraszacze (liczba) | 4 szt. |
| Maszt oświetleniowy | Pneumatyczny, 5,4 m, LED (36 000 lm) |
| Wyciągarka elektryczna (siła uciągu) | 9 979 kg |