Standard wyposażenia OSP w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy (KSRG) stanowi kluczowy element zapewnienia bezpieczeństwa publicznego w Polsce. Jego rozwój i skuteczność zależą od wielu czynników, w tym od odpowiedniego wyposażenia jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP) wchodzących w jego skład. Niniejszy artykuł przedstawia aktualne standardy wyposażenia OSP w KSRG, bazując na dokumentach takich jak "Standard wyposażenia podmiotów KSRG w sprzęt do ratownictwa medycznego" oraz analizach potencjału systemu.

Geneza i rozwój KSRG

Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy powstał 1 stycznia 1995 roku. Jego rozwój na przestrzeni lat był kształtowany przez nakłady finansowe, skalę zagrożeń oraz realizację planowania operacyjnego. Szczegółowe analizy potencjału systemu, opracowywane przez Wydział Planowania Operacyjnego i Analiz w Krajowym Centrum Koordynowania Ratownictwa i Ochrony Ludności KG PSP, pozwalają na monitorowanie i ocenę jego stanu. Decyzja o opracowaniu kompleksowej analizy funkcjonowania KSRG zapadła w 2010 roku. Dokument ten miał zawierać analizę jego genezy, zadań, organów odpowiedzialnych, regulacji prawnych, statystyki zdarzeń, sieci podmiotów, rozmieszczenia OSP, a także szczegółową analizę wyposażenia i wyszkolenia.

Komendant Główny PSP zdecydował, że okresowe analizy potencjału OSP z KSRG będą przeprowadzane co dwa lata, co pozwoli na właściwą realizację procesów planowania operacyjnego, logistycznego i szkoleniowego. Takie analizy pozwoliły na śledzenie ewolucji zawartości dokumentów, w tym rozszerzenie ich o opis charakterystycznych zdarzeń oraz kluczowych wskaźników efektywności.

Standaryzacja wyposażenia w OSP

W jednostkach organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej wprowadzono system standaryzacji wyposażenia pojazdów pożarniczych i innych środków transportu. Celem tego systemu jest ujednolicenie typów samochodów pożarniczych oraz ich minimalnego wymaganego wyposażenia. Podstawy systemu standaryzacji określone zostały w dokumencie „Wytyczne standaryzacji pojazdów pożarniczych i innych środków transportu Państwowej Straży Pożarnej”, zatwierdzonym w dniu 14 kwietnia 2011 r. przez Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej. System ten jest otwarty, co umożliwia dodawanie nowych standardów wyposażenia jako kolejnych załączników do wytycznych.

Wyroby służące zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, wprowadzane do użytkowania w jednostkach ochrony przeciwpożarowej, mogą być stosowane wyłącznie po uprzednim uzyskaniu dopuszczenia do użytkowania zgodnie z rozporządzeniami Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Statystyki i rozwój potencjału KSRG

Według stanu na 31 grudnia 2010 r., w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym funkcjonowało 3815 OSP. Do 31 grudnia 2014 r. liczba ta wzrosła do 4031, co oznacza wzrost o 216 jednostek. W tym okresie do systemu włączono:

• 2011 r. - 61 OSP
• 2012 r. - 43 OSP
• 2013 r. - 78 OSP
• 2014 r. - 41 OSP

Liczba członków OSP w KSRG:

• Na koniec 2010 r.: 155 859 członków (w tym 125 917 w wieku 18-45 lat).
• Na koniec 2014 r.: 180 298 członków (w tym 131 658 w wieku 18-65 lat).

Oznacza to wzrost liczby członków OSP o 13 746 w analizowanym okresie. Standard KG PSP zakłada, że w OSP włączonej do KSRG powinno znajdować się co najmniej 12 przeszkolonych ochotników gotowych do działań ratowniczych. Na koniec 2014 r. kryterium to spełniało 79 487 członków OSP (60,3% wszystkich członków OSP w wieku 18-65 lat), w porównaniu do 40,3% w 2010 r.

Potencjał stanowisk garażowych:

• Na koniec 2010 r. (3815 OSP): 8495 stanowisk garażowych.
• Na koniec 2014 r. (4031 OSP): 9253 stanowisk garażowych.

Wyposażenie ratownicze i medyczne

System selektywnego alarmowania

System selektywnego alarmowania jest kluczowy dla szybkiego powiadamiania OSP o zdarzeniach. W ciągu ostatnich 10 lat wyposażenie OSP w ten system stanowiło priorytet. Na 31 grudnia 2010 r. system funkcjonował w 3683 strażnicach (96,5%), a na 31 grudnia 2014 r. był zainstalowany w 3899 strażnicach (96,7%).

Samochody ratowniczo-gaśnicze

W 2010 r. OSP w KSRG dysponowały łącznie 5645 samochodami ratowniczo-gaśniczymi (4022 średnie, 1623 ciężkie). Na 31 grudnia 2014 r. liczba ta wzrosła do 6214 (4441 średnich, 1773 ciężkich). W ciągu czterech lat zmniejszyła się liczba OSP posiadających tylko jeden samochód gaśniczy z 2080 do 1987.

Radiokomunikacja

OSP z KSRG na koniec 2014 r. dysponowały 9676 radiotelefonami przewoźnymi (średnio 2,4 na OSP) i 16436 radiotelefonami nasobnymi (4 na OSP). Stan posiadania wzrósł odpowiednio o 1330 i 6120 sztuk w porównaniu do 2010 r. (średnio 2,2 i 2,7 na jednostkę).

Standard KG PSP zakłada minimum jeden radiotelefon przewoźny i dwa nasobne. W 2010 r. brakowało 1199 radiotelefonów nasobnych, a w 2014 r. już tylko 385.

Sprzęt ochrony dróg oddechowych

Standard wyposażenia OSP zakłada minimum cztery aparaty powietrzne nadciśnieniowe w jednostkach prowadzących samodzielne działania pożarowe. Obecnie standardowi temu odpowiada 3758 OSP (93,2%), w porównaniu do 1025 jednostek (73%) w 2010 r. Liczba aparatów powietrznych wzrosła z 8448 w 2010 r. do 18 465 w analizowanym okresie.

Środki ochrony indywidualnej

KG PSP priorytetowo traktuje zakup środków ochrony indywidualnej. Przyjęto, że OSP powinna mieć minimum 12 kompletów środków ochrony i ekwipunku osobistego. Na koniec 2014 r. kryterium to spełniało 2525 OSP (63%). W 3839 jednostkach było po sześć i więcej kompletów (96%). W 2010 r. 1609 OSP (42%) spełniało kryterium 12 kompletów, a 464 jednostki miały ich mniej niż sześć.

Zestawy ratownictwa medycznego

Zgodnie z aktualnymi standardami, wyposażenie medyczne OSP obejmuje m.in. zestawy ratownictwa medycznego R1 lub R2. Obecnie znajdują się one w wyposażeniu 3995 jednostek OSP (ponad 99%), a do spełnienia kryterium brakuje zaledwie 36 toreb medycznych.

Wyposażenie medyczne R1 obejmuje między innymi:

• Butlę tlenową o pojemności sprężonego tlenu min. 400 litrów, z możliwością pracy w pozycji pionowej, ciśnieniem min. 150 bar (max. 200 bar). Butla powinna posiadać zintegrowany reduktor tlenowy z przepływomierzem lub reduktor ze zintegrowanym przepływomierzem z mocowaniem na butli bez użycia narzędzi. Reduktor powinien być wyposażony w gniazdo szybkozłącza w systemie AGA oraz króciec stożkowy do podłączenia drenu tlenowego z regulatorem przepływu tlenu w zakresie 0-15 l/min.
• Jednorazowy zestaw do tlenoterapii biernej, składający się z trzech masek (dwie duże, jedna mała) z możliwością modelowania w części nosowej, zapewniających min. 95% stężenia tlenu w mieszaninie oddechowej przy przepływie max.
• Nosze typu deska, wyposażone w pasy zabezpieczające z mocowaniem obrotowym.
• Opatrunek wentylowy do zabezpieczenia rany ssącej.
• Maskę ochronną dla ratownika.
• Płyn do dezynfekcji rąk (min. 250 ml).

Standard wyposażenia medycznego obejmuje również defibrylatory AED, dla których określono zaawansowane wymagania techniczne.

Stabilizacja miednicy

Złamania miednicy niosą wysokie ryzyko wstrząsu. W przypadku podejrzenia niestabilności lub obrażeń miednicy, należy wykonać jej stabilizację okrężną. Dedykowanym narzędziem do tego celu jest SAM Pelvic Sling II. Jednym z zalecanych sposobów jest przeniesienie poszkodowanego na nosze próżniowe (lub inne docelowe nosze), na których wcześniej położono pas do stabilizacji miednicy na wysokości krętarzy większych kości udowych. Po założeniu pasa i równomiernym naciągnięciu taśm do charakterystycznego kliknięcia (około 150 Newtonów), pas jest zablokowany.

Pas SAM Pelvic Sling II jest jednorazowego użytku. Należy unikać ćwiczenia na pasie przeznaczonym do użycia w akcji.

Opatrunki hemostatyczne

Opatrunki hemostatyczne przyspieszają tamowanie krwawienia i są skuteczniejsze od konwencjonalnych opatrunków. Po ich zastosowaniu należy wykonać ucisk na ranę do momentu ustąpienia krwawienia (zwykle ok. 3 minut). Środki hemostatyczne są skuteczne również w przypadku ran w trudno dostępnych miejscach, jak pachwiny czy pachy.

Należy zachować ostrożność przy usuwaniu opatrunku hemostatycznego, najlepiej pozostawiając tę czynność profesjonalistom w warunkach szpitalnych.

Ratownicze narzędzia hydrauliczne

Działania ratownicze, zwłaszcza na drogach, wymagają wyposażenia OSP w ratownicze narzędzia hydrauliczne, w tym narzędzia rozpierająco-tnące i pompę hydrauliczną. Z uwagi na postęp technologiczny, zaleca się stosowanie oddzielnych narzędzi hydraulicznych: rozpieracza ramieniowego i nożyc hydraulicznych o wysokich parametrach technicznych.

W 2010 r. ratowniczy sprzęt hydrauliczny posiadało 1914 OSP (50%). Zgodnie ze stanem na koniec 2014 r., 85% jednostek było wyposażonych w ten sprzęt.

Pompy do wody zanieczyszczonej i agregaty prądotwórcze

Pompy do wody zanieczyszczonej nie są wymagane przy włączaniu OSP do KSRG, ale są niezbędne do właściwej realizacji zadań ratowniczych. Na koniec 2014 r. 152 OSP (3,8%) nie dysponowały takimi pompami.

Agregaty prądotwórcze, choć nie są sprzętem wymaganym przy włączaniu do KSRG, stanowią standardowe wyposażenie ze względu na swoją przydatność. Na koniec 2014 r. wymogu posiadania agregatu prądotwórczego o mocy min. 2,2 kW nie spełniało jedynie 27 OSP (0,6%).

Zmiany i priorytety w wyposażeniu

W ciągu ostatnich czterech lat widoczny jest znaczący wzrost ilościowy i jakościowy wyposażenia OSP włączonych do KSRG. Nastąpił 20% wzrost liczby członków OSP spełniających kryteria udziału w działaniach ratowniczych. Dzięki przyjętym priorytetom, tylko w 28 OSP w KSRG brakuje przeszkolonych dowódców.

Potencjał pojazdów OSP wzrósł o 569 samochodów ratowniczo-gaśniczych. Poprawił się stan wyposażenia w ratownicze narzędzia hydrauliczne, które obecnie posiada 85% jednostek. Te dynamiczne zmiany znacząco wpłynęły na skuteczność działań ratowniczych, a także na wizerunek KSRG.

tags: #standard #wyposazenia #osp #w #ksrg