Binczarowa, malowniczo położona w gminie Grybów w powiecie nowosądeckim, zalicza się do najpiękniejszych wsi regionu oraz jest znaczącą miejscowością Rusi Sądeckiej. Otoczona jest tzw. Binczarowa, należąca do grupy wsi królewskich, posiadała odrębne od miast uregulowania prawne, co świadczy o jej unikatowym statusie historycznym.
Wczesne Dzieje Binczarowej
Wieś Binczarowa od XIV wieku należała do tenuty grybowskiej. Dokładna data jej założenia nie jest znana, jednak pierwsza wzmianka o miejscowości pojawia się w dokumencie króla Kazimierza Wielkiego. Dokument ten, datowany na 11 maja 1365 roku i wydany w Bieczu, nadawał mieszkańcom Grybowa lasy wraz z przywilejem pozyskiwania drzewa aż do szczytu góry Jawor (dzisiejsze Jaworze). Zastrzeżono w nim, że nie ma to w niczym naruszać praw własnościowych ani szkodzić mieszkańcom wsi Bibyczareban, która jest obecną Binczarową i pojawia się w dokumentach po raz pierwszy.
Przez wieki Binczarowa, wraz z tenutą grybowską, zmieniała właścicieli. W tych leśnych terenach rolnictwo nie odgrywało większej roli, dominowała natomiast hodowla. Być może z tego powodu wieś została zorganizowana na nowych zasadach tzw. prawa wołoskiego, które upowszechniło się w związku z napływem ludności wołosko-ruskiej grzbietami Karpat od strony wschodniej. W 1531 roku tenutariusz grybowski Stanisław Pieniążek sprzedał za 30 florenów sołectwo w Binczarowej Iwanowi Truchanowiczowi, określając tym samym zasady funkcjonowania osady odmiennie od obowiązujących we wsiach lokowanych na prawie magdeburskim. Mieszkańcy mieli być sądzeni przez sołtysa, zwanego tu kniaziem, według prawa wołoskiego, a świadczenia przeważnie były związane z gospodarką hodowlaną.
W 1536 roku, najwcześniej w regionie grybowskim, istniała cerkiew pod wezwaniem św. W 1581 roku obejmowała ona Binczarową wraz z pojawiającą się w późniejszych dokumentach Boguszą. Jako wieś na prawie wołoskim, Binczarowa pozostawała na uboczu konfliktów między starostami a kmieciami wsi rolniczych o wysokość powinności i robocizn toczących się w XVI wieku, co sprawiło, że rzadziej pojawiała się w dokumentach. Przekazy ustne mówią, że we wsi było pięć cerkwi. Łan ziemi podarowała parafii w 1743 roku starościna grybowska Lukrecja Katarzyna z Radziwiłłów Grudzińska. Obecna cerkiew, wybudowana i konsekrowana, pochodzi z 1760 roku.
W 1770 roku, po zagarnięciu przez Austrię części starostwa nowosądeckiego jeszcze przed pierwszym rozbiorem Polski, powiat grybowski znalazł się przy samej granicy austriackiej. W czasie I wojny światowej Binczarowa znalazła się na froncie działań wojennych. Do ciężkich walk w regionie doszło w centrum wsi na polu nazwanym "pod czapkami". Prawdopodobnie leżało tam po bitwie bardzo dużo czapek i stąd nazwa, która dziś już nie funkcjonuje. Pozostałościami walk prowadzonych w rejonie Binczarowej końcem grudnia 1914 roku i początkiem stycznia 1915 roku są jeszcze nieliczne zachowane okopy oraz cmentarz wojskowy Nr 127, położony na cmentarzu parafialnym.
Przeobrażenia Wsi po II Wojnie Światowej
Ludność łemkowska zamieszkiwała w Binczarowej do roku 1945 i 1947. Część tej ludności opuściła wieś w 1945 roku i wyjechała do ZSRR, natomiast pozostali mieszkańcy zostali przymusowo wysiedleni w 1947 roku w ramach Akcji Wisła na ziemie północne i zachodnie. Po Lemkach zachowała się w Binczarowej grekokatolicka cerkiew z 1760 roku, obecnie kościół rzymskokatolicki, oraz nieliczne już domy, miejsca po gospodarstwach, kapliczki i krzyże. W sąsiedztwie kościoła znajduje się stara ziemna piwnica, cmentarze z postawionymi krzyżami, a także plebania wybudowana w formie dworku w 1913 roku przez ks.
Od 1947 roku rozpoczyna się nowy etap w historii Binczarowej. W 1945 roku przybywają nielicznie nowi mieszkańcy, a w 1947 roku cała wieś jest zasiedlona przez ludność napływową z okolicznych wsi, jak również z dalszych regionów. Binczarowa w tym czasie należała do parafii we Florynce. Dekretem z 29 grudnia 1951 roku Ks. Bp Jan Stepa, biskup tarnowski, zniósł parafię grekokatolicką, równocześnie erygując parafię rzymskokatolicką pw. Św. Stanisława BM.
Binczarowa po II wojnie światowej zaczęła zmieniać swój charakter. Nowi osadnicy, którzy przybyli na te tereny, jeszcze przez dwa lata zamieszkiwali z poprzednią ludnością, ale już zaczęli tworzyć nowy etap w dziejach miejscowości. Swoją ciężką pracą budowali swoją nową rzeczywistość. Przejmowane gospodarstwa były trudne w gospodarowaniu. Praca na roli odbywała się głównie w oparciu o pracę rąk ludzkich, a nie o sprzęt rolniczy; żniwa niekiedy odbywały się przy pomocy sierpa, a konia miał mało kto. Domy w większości były drewniane, kryte strzechą, droga przez wieś była kamienista. Trzeba było dużo pracy kilku pokoleń, aby wieś mogła zmienić się w stan dzisiejszy. Za przykład tych zmian niech świadczy pewna anegdota: w czas jarmarku w Nowym Sączu pewne panie, jadąc do Nowego Sącza, też z jednej z wiosek łemkowskich, a autobus jechał dość wcześnie rano, przebudzając się, mówi jedna do drugiej: "obudź się, bo dojeżdżamy już chyba do Sącza", a były dopiero w Binczarowej. Świadczy to o tym, jak z biedna łemkowska wieś zmieniła swój wygląd.
Ochotnicza Straż Pożarna w Binczarowej: Integracja i Rozwój
Pierwszą organizacją, która integrowała mieszkańców po wojnie, była Ochotnicza Straż Pożarna, która powstała na bazie tzw. grup patrolowych mających za zadanie pilnowanie mieszkańców i ich dobytku, a także alarmowanie ich o zagrożeniach. Już w 1949 roku mieszkańcy utworzyli Ochotniczą Straż Pożarną. Straż skupiała wokół siebie mieszkańców przy budowie nowej remizy OSP, którą udało się wybudować dzięki pracy społecznej strażaków, przy zaangażowaniu mieszkańców wsi oraz pomocy finansowej ówczesnych władz Miasta i Gminy Grybów.
Obecnie, przy wsparciu finansowym władz Gminy Grybów, straż została lepiej wyposażona, a sama remiza rozbudowana, w której mieści się także Dom Kultury. Binczarowa, od powstania w XIV wieku związana jest z ziemią grybowską. Obecnie od roku 1991 należy do Gminy Grybów, a wcześniej do Miasta i Gminy Grybów.
Rozwój Oświaty: Droga do Nowej Szkoły
Ośrodkiem integracji społeczeństwa Binczarowej była także parafia, głównie za sprawą pierwszego na stałe przebywającego ks. Proboszcza Adama Gąsiorka i sióstr Dominikanek, które przybyły do wioski jeszcze przed powołaniem parafii rzymskokatolickiej. Ważną instytucją była i jest Szkoła Podstawowa. Pomimo trudnych warunków lokalowych, gdzie nauka odbywała się w trzech budynkach połemkowskich oddalonych od siebie, szkoła dobrze spełniała swoją funkcję edukacyjną i wychowawczą dzięki pracy nauczycieli.
Starania o budowę nowej szkoły podjęto w latach 80-tych ubiegłego stulecia. Sporządzono wówczas dokumentację i poczyniono niektóre prace w czynie społecznym. Ostatecznie do budowy szkoły przystąpiono w 1992 roku. Dzięki staraniom i zaangażowaniu władz gminy szkołę oddano do użytku 7 maja 1996 roku i nadano jej imię Adama Mickiewicza. Obecnie, po reformie oświatowej wprowadzającej gimnazja, jest to szkoła z klasami I-VI z oddziałami przedszkolnymi. Przy pomocy finansowej organu prowadzącego, jakim jest Gmina Grybów, a także wsparciu ze środków Unii Europejskiej, jest to obiekt dobrze wyposażony w pomoce dydaktyczne oraz plac zabaw dla dzieci.
Centrum Sportów Lekkoatletycznych i Infrastruktura Gminna
Nowym obiektem obok szkoły jest Gminne Centrum Sportów Lekkoatletycznych, które obejmuje:
- Boisko ze sztuczną nawierzchnią do piłki siatkowej
- Boisko do piłki nożnej ze sztuczną trawą
- Czterotorowa bieżnia tartanowa wokół boiska
- Stanowisko do skoku w dal
- Stanowisko do pchnięcia kulą
- Parking dla osób niepełnosprawnych
- Widownia na 40 miejsc
Inwestycja ta została oddana do użytku 11 września 2014 roku. Współfinansowana była ze środków Unii Europejskiej w ramach programu „Odnowa i rozwój wsi” Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.
Wieś rozwija się szybko. Wybudowano nową szkołę, działa Dom Kultury, biblioteka, wybudowano obiekty sportowe do sportów letnich. Dogodne są również warunki do uprawiania sportów zimowych, turystyki rowerowej i pieszej z pięknymi widokami. Na granicy Binczarowej i Boguszy prowadzi szlak turystyczny z Nowego Sącza przez Ptaszkową do Krynicy. Ponadto, wybudowano i zmodernizowano wiele dróg gminnych ułatwiających życie mieszkańcom, polepszając również komunikację pomiędzy sąsiednimi miejscowościami. W miejscowości funkcjonuje także biblioteka gminna oraz działa Koło Gospodyń Wiejskich.