Blog ten poświęcony jest historii ochrony przeciwpożarowej, sprzętu gaśniczego oraz działalności straży pożarnych. Stanowi platformę edukacyjną w zakresie ochrony ruchomych zabytków techniki pożarniczej i opieki nad tymi zabytkami.
Pierwsze Polskie Straże Pożarne na Zaolziu
Pierwsze polskie straże statutowe na Zaolziu, regionie położonym "między Polską a Czechosłowacją", zaczęły organizować się na początku XX wieku. Artykuł ten jest nawiązaniem do wywiadu z p. Bronisławem Zyderem, którego audycję można posłuchać na podstronie POŻ MÓWI.
Miejscowość ta, podobnie jak wiele innych na Zaolziu, jest częścią byłego Księstwa Cieszyńskiego, powiatu karwińskiego, zamieszkiwaną niegdyś w przeważającej części przez ludność narodowości polskiej. Po I wojnie światowej ten teren przypadł Czechosłowacji, co po 1918 roku, aż do wybuchu II wojny światowej, prowadziło do licznych sporów na tle narodowościowym.
Pomimo tych napięć, polskie straże pożarne tamtego okresu funkcjonowały w miarę sprawnie. Nie angażowały się w tzw. propagandę militaryzacji jednostek mundurowych, która miała na celu tłumienie ruchów robotniczych spowodowanych wielkim kryzysem w 1932 roku oraz walk na tle narodowościowym między Polakami a Czechami. Jedynym odnotowanym incydentem było zajęcie majątku straży w Rychwałdzie (powiat Karwina) przez straż czeską, co odnotowano w statystyce z 31 grudnia 1935 roku jako przyczynę nieczynności straży.
Powstanie Remizy w Suchej Górnej
W Suchej Górnej polska ochotnicza straż pożarna została utworzona 9 sierpnia 1903 roku z inicjatywy ówczesnego burmistrza Jana Krzystka. Zebranie założycielskie odbyło się w karczmie "Na Kępce". Początkowo straż nie posiadała własnej remizy. Sprzęt pożarniczy przechowywano w budynku dworskim oraz na terenie dawnej cukrowni, gdzie składowano również nawozy sztuczne.
Gmina ani żadna inna instytucja pożytku publicznego, prawdopodobnie z powodu złej sytuacji gospodarczej, przez lata nie były w stanie wesprzeć finansowo strażaków w budowie własnej siedziby. W połowie lat 30. XX wieku, na posiedzeniu straży, podjęto decyzję o budowie "zbrojowni" w czynie społecznym.
18 sierpnia 1935 roku wmurowano kamień węgielny pod przyszłą budowę. Strażacy w geście symbolu zakopali w ziemi szkatułę zawierającą zwój papieru z krótką historią już rozpoczętych prac. W zapisach tych wspomnieli o okolicznych rolnikach i ekonomach, którzy chętnie użyczali swoich furmanek do przewożenia materiałów, wyrażając nadzieję na dalszą pomoc. Straż liczyła, że dzięki tej wspólnocie koszty budowy będą niższe niż początkowo zakładano.
Budowa w Czynie Społecznym
"Chcemy służyć dobrej sprawie, budujemy to co w naszych warunkach uważamy za konieczne, stoimy z dala od wszelkiej polityki - na pisanie do gazet czasu nie mamy bo dziś dla nas jedyne hasło: budować, tworzyć - a nie burzyć i niszczyć" - takie hasło przyświecało strażakom. Prace społeczne pochłonęły przeszło 3890 godzin. Rozebrano darowaną przez P.T. Dyrekcję Górn. Hut. budowę żelazną na szybie Gabrjeli w Karwinie, uzyskując wartościowy materiał budowlany, jak tragary i cegły. P.T. Dyrekcja Dra Larisch - Mönnicha odstąpiła dogodne miejsce budowlane i bezpłatnie szuter do budowy, a miejscowi rolnicy wraz z Zarządem dworu zwieźli pozostały materiał budowlany. Pomoc zaoferowali również niektórzy rzemieślnicy.
Dzięki wspólnemu wysiłkowi i harmonijnej zgodzie wzniesiono "śliczną i pożyteczną budowlę, która stanowi świadectwo, że przy dobrej woli można dokonać takich rzeczy".
Nowa Remiza - Architektura i Symbolika
Na przełomie 1935 i 1936 roku w Suchej Górnej zrealizowano marzenie o murowanym budynku polskiej straży pożarnej. Informację o tym zamieszczono w prasie pożarniczej, zapraszając okoliczne straże na uroczystość poświęcenia nowej remizy, która miała odbyć się 5 lipca 1936 roku (lub 6 lipca w przypadku niepogody).
Nowo wybudowana strażnica, z dominującą wieżą obserwacyjną, przypominała wielkomiejską willę i podkreślała polski charakter budynku. Na murze elewacyjnym widniał napis w języku polskim: "Bliźniemu z pomocą to nasze hasło. Remiza ochotniczej straży pożarnej w Suchej Górnej 1936".
Budynek wzniesiono w stylu modernistycznym, który zyskiwał na popularności w całej Europie w drugiej dekadzie lat 30. XX wieku. Funkcjonalność, prostota oraz dominująca biel brył nadawały charakter również tej strażnicy.
Poświęcenie i Uroczystości
Podczas odprawy naczelników, sekretarzy i skarbników, która odbyła się 26 kwietnia 1936 roku, jeszcze przed uroczystością poświęcenia, prezes straży Kornel Mackowski z dumą oprowadzał po remizie przybyłych członków Frysztackiego Związku Okręgowego Straży Pożarnych dla rejonu Górnosuskiego i Karwińskiego. Wszyscy z uznaniem odnosili się do miejscowej straży, która dzięki ofiarności swoich druhów zdołała wybudować taką siedzibę.
W latach 30. XX wieku w tamtejszej straży służyło 84 członków czynnych, 7 wspierających i 10 honorowych.
Uroczyste poświęcenie budynku odbyło się zgodnie z planem, 5 lipca 1936 roku. W tym samym czasie, 19 lipca, Związek Polskich Straży Pożarnych w Czechosłowacji, którego prezesem był Rudolf Cichy, obchodził 15-lecie swojej działalności. Na jubileusz zaproszeni zostali również delegaci ze Suchej Górnej.
Przy okazji tych uroczystości warto wspomnieć, że Emilia Rabinówna, "strażacka samarytanka" ze Suchej, zaręczyła się i wyszła za mąż.
Remiza Strażacka - Definicja i Funkcje
Remiza strażacka to rodzaj budynku służący do magazynowania sprzętu przeciwpożarowego, takiego jak samochody pożarnicze, pompy, węże pożarnicze, gaśnice i inne wyposażenie. Zazwyczaj w remizach znajdują się również pomieszczenia dla strażaków, a w nowszych obiektach mogą być zainstalowane specjalne rury (ześlizgi) umożliwiające szybkie zjeżdżanie do garaży. Starsze remizy często posiadały wieżyczki obserwacyjne oraz pomieszczenia do suszenia węży.
W dwudziestoleciu międzywojennym w Polsce na terenach wiejskich zaczęto licznie budować remizy strażackie. Były to zazwyczaj niewielkie budynki, drewniane lub murowane, często z wieżą, na której zawieszano dzwon.
Współczesność Remizy w Suchej Górnej
Budynek straży w Suchej Górnej istnieje do dziś i obecnie przechodzi generalny remont. Niestety, polskie napisy na elewacji już nie zachowały się. Autor artykułu wyraża nadzieję na możliwość zwiedzenia obiektu.
Wspomniano również o działaniach w kopalni Franciszek, kiedy kopalnia jeszcze funkcjonowała. Ojciec autora, po II wojnie światowej, przez pewien czas był kronikarzem strażaków, prowadząc kroniki w języku polskim i czeskim na maszynie. Dziadek i wujkowie również byli strażakami.
Autor podkreśla, że zapisane wspomnienia mogą przetrwać dłużej niż te utrwalane w pamięci, i cieszy się, że pokolenia strażaków dbają o dziedzictwo, również poza granicami kraju. W swojej pracy zawodowej dokumentuje fotografie, rękopisy i maszynopisy osób, które pragną, by o nich nie zapomniano.