Kompleksowy Przegląd Umundurowania i Sprzętu Strażackiego (UPS OSO)

Bezpieczeństwo strażaków podczas działań ratowniczo-gaśniczych jest priorytetem, a kluczowym elementem zapewniającym tę ochronę jest odpowiednio dobrane i certyfikowane umundurowanie oraz sprzęt ochrony indywidualnej (ŚOI). Poniższa artykuł przedstawia szczegółowe informacje na temat różnorodnych typów odzieży i wyposażenia wykorzystywanego przez strażaków, zarówno w codziennej służbie, jak i podczas najbardziej wymagających akcji.

Ubranie Podstawowe Strażaka (UPS) - Ubrania Specjalne

Ubranie Podstawowe Strażaka (UPS) jest wielowarstwowe i wykonane z materiałów o wysokiej wytrzymałości mechanicznej oraz termicznej, takich jak NOMEX. Jego warstwy izolują przed działaniem wysokiej temperatury oraz wody, jednocześnie zapewniając odprowadzanie pary wodnej na zewnątrz. Ubranie specjalne ma budowę warstwową i jest ubiorem strażaka z przeznaczeniem do działań ratowniczo-gaśniczych. Zestaw składa się z kurtki oraz spodni na szelkach.

Materiały i Konstrukcja Ubrań Specjalnych

Na układ warstwowy specjalistycznego ubrania strażackiego składają się następujące materiały:

• Tkanina zewnętrzna: często wykonana z 75% NOMEX, 23% KEVLAR i 2% włókien antystatycznych. Włókno Nomex T/A odznacza się bardzo dużą odpornością wybarwień na światło i dużą odpornością na ścieranie. Jego niepalność wynika ze struktury molekularnej, a nie obróbki chemicznej, co gwarantuje naturalną i trwałą ochronę przed płomieniem i wysoką temperaturą, niezmniejszającą się podczas użytkowania czy prania.
• Membrana: np. 50% melamina/50% metaaramid z powleczeniem 100% PU lub membrana klimatyczna SYMPATEX. Membrana w 100% zabezpiecza ubranie od zewnątrz przed powietrzem atmosferycznym, wodą oraz substancjami płynnymi, jednocześnie przepuszczając wilgoć i powietrze z wnętrza ubrania, co pozwala na odprowadzanie potu i zapewnia skórze perfekcyjne oddychanie.
• Bariera termiczna: często składa się z 65% metaaramidu/20% paraaramidu/15% PE.
• Podszewka: zazwyczaj 100% bawełny trudnopalnej.

Przez zastosowanie w tkaninie włókien para-aramidowych, ubranie daje skuteczną ochronę przed przenikaniem ciepła i gorącem oraz dużą wytrzymałość na rozdzieranie. Wewnętrzna warstwa ubrania chroni przed działaniem wody, wiatru oraz przed przenikaniem ciepła.

Cechy Konstrukcyjne i Ergonomia

W ubraniach specjalnych zastosowano ergonomiczny, komfortowy krój, który umożliwia optymalną swobodę ruchu. Kluczowe cechy to:

• Szerokie rękawy nie ograniczające swobody ruchów.
• Uchwyty do mocowania sygnalizatora bezruchu i latarki.
• Grubocząstkowy suwak.
• Duża wewnętrzna kieszeń.
• Dół kurtki zakończony pasem tkaniny wodoodpornej.
• Regulowane szelki zapinane na klamry zatrzaskowe.
• Na kolanach dodatkowy wkład dla ochrony stawu kolanowego oraz wzmocnienia na kolanach i z tyłu spodni.
• Rozporek zapinany na zamek i guziki.
• Szerokie, proste nogawki spodni nie utrudniają zakładania ich na cholewkę buta.
• Zabezpieczenie nogawek przed przesiąkaniem.

Strój zabezpiecza strażaka przed skutkami promieniowania cieplnego i przed płomieniami. Jednocześnie doskonale chroni przed wniknięciem wody - dzięki zastosowaniu ultranowoczesnej membrany wodoszczelnej i dodatkowo podklejeniu szwów w membranie taśmą uszczelniającą, strój ten doskonale sprawdza się w najcięższych warunkach akcji ratunkowo-gaśniczych.

Popularne Modele Ubrań Specjalnych

• Ubranie specjalne strażackie US-02 i US-03: Składają się z kurtki 3/4 i spodni. Ich zaletą jest odpinana podpinka. Taśmy odblaskowe i ostrzegawcze zastosowane w ubraniu spełniają normy PN-EN 471 (Odzież ostrzegawcza o intensywnej widzialności) i PN-EN 532 (Odzież ochronna. Ochrona przed gorącem i płomieniem).
• Rosenbauer Fire Max SF: Dostępne jako dwuczęściowe (kurtka i „ciężkie” spodnie), zgodne z OPZ KG PSP z 2019 r.
• Ubranie FHR 008 MAX PL: Dostępne jako komplet 2-częściowy lub 3-częściowy dla PSP, zgodne z OPZ i posiadające certyfikat CNBOP.
• Ballyclare i PREDATOR OPZ: Nowoczesne modele zgodne z opisem przedmiotu zamówienia (OPZ) opracowanym przez KG PSP, łączące odporność na ogień i wodę z wygodą użytkowania. PREDATOR OPZ to profesjonalny zestaw składający się z kurtki, spodni i lekkiej kurtki.

Ubranie Koszarowe i Robocze

Lekkie, przewiewne ubranie robocze przeznaczone jest do prac remontowych, ćwiczeń i treningów. Może być używane do wyjazdów na akcje niewymagające użycia specjalistycznej odzieży i jest bardzo praktyczne podczas wszelkich zawodów strażackich. Ubrania koszarowe są zazwyczaj 4-częściowe.

Elementy Ubrania Koszarowego

Typowe ubranie koszarowe składa się z bluzy, spodni, ocieplanej kamizelki i czapki dżokejki.

Bluza

• Zapinana od przodu na zamek błyskawiczny.
• Dwie kieszenie z patkami umieszczone na wysokości piersi.
• Na lewej kieszeni oraz z tyłu bluzy umieszczony jest napis "STRAŻ".
• Na patce lewej kieszeni naszyty rzep pod dystynkcje.
• Na lewy rękaw naszyty rzep do mocowania oznaczenia PSP lub OSP i nazwy miejscowości danej jednostki.

Spodnie

• Swobodne w każdym ułożeniu ruchowym.
• Przednia część nogawki na wysokości kolan i szwu krokowego wzmocniona jest tkaniną bawełnianą.
• Po bokach wykonane są kieszenie otwarte.
• Na całym obwodzie nogawek naszyta jest taśma fluorescencyjna w kolorze żółtym wraz z trójkątami odblaskowymi koloru srebrnego (na przodzie i tyle).
• W dole spodni wykonane są rozporki oraz gumy pod stopy.
• Spodnie posiadają szelki wykonane z taśmy nośnej i gumy, wszyte w karczek umiejscowiony z tyłu spodni w pasie.
• Rozporek zapinany na zamek błyskawiczny.

Kamizelka Ocieplana

• Przód zapinany na zamek błyskawiczny zakryty listwą kryjącą zapinaną na rzepy.
• Szyjka wykończona stójką, od wewnątrz naszyta osłona na krtań.
• Z przodu dwie kieszenie górne zamknięte patkami, obie posiadają mieszek od strony listwy kryjącej zamek.
• Na lewej górnej kieszeni oraz z tyłu kamizelki umieszczony jest napis "STRAŻ".
• Z przodu kamizelki znajdują się również dwie kieszenie dolne posiadające mieszek od strony listwy kryjącej zamek.

Czapka Dżokejka

• Wykończona wewnątrz potnikiem z tkaniny bawełnianej.
• Na usztywnionym klejonką przednim elemencie czapki wykonany jest znak PSP lub OSP.
• Z tyłu czapki znajduje się zapinka regulująca rozmiar.

Ubranie dla Kadry Dowódczo-Sztabowej

Komplet ubrania dla kadry dowódczo-sztabowej składa się z czterech części: kurtki, spodni, czapki i kurtki ocieplanej. Ubranie posiada miejsce na dystynkcje i emblematy PSP, napis "STRAŻ" na żółtej tkaninie "fluo", taśmy koloru żółtego "fluo" i srebrne odblaskowe. Spodnie posiadają wzmocnienia na kolanach i z tyłu, a kaptur na kurtce jest odpinany. Wykonane jest z tkaniny: beaver (51% bawełna, 49% poliester) lub 100% bawełna (gr. 250 g/m²). Dostępne są również wykonane z tkaniny bawełnianej niepalnej PYROWATEX, przeznaczone do ochrony ciała przed skutkami gorąca i płomienia.

Inne Środki Ochrony Indywidualnej

Oprócz głównych kompletów odzieży, strażacy wykorzystują szereg specjalistycznego sprzętu ochronnego.

Ubiór Termoizolacyjny do Strefy Ognia

Ten komplet (np. 4-częściowy: ubranie dwuczęściowe OB-58/OS-58, getry OG-12, rękawice ochronne) to ubiór niepalny i termoizolacyjny, osłaniający całą sylwetkę. Chroni przed intensywnym promieniowaniem cieplnym i płomieniem. Przeznaczony jest do krótkotrwałego wejścia w strefę ognia w czasie akcji ratowniczych. Wykonany jest z tkaniny zewnętrznej ST-97 metalizowanej, szyty angielskimi nićmi HELIOS. Ubiór jest noszony łącznie z maską i aparatem sprężonego powietrza, które nie należą do wyposażenia ubioru.

Rękawice 5-palcowe wykonane są ze skóry niepalnej oraz tkaniny metalizowanej. Skóra niepalna zastosowana w części chwytnej znacznie poprawia standard pracy, wydłuża czas zużycia rękawic i nie ma negatywnego wpływu na bezpieczeństwo użytkownika oraz wrażenia termiczne.

Hełm Strażacki CALISIA AK/10 M

Hełm strażacki CALISIA AK/10 M stanowi podstawowy atrybut strażaka i zapewnia ochronę głowy i karku. Wykonany jest w technologii kompozytowej. Głównym składnikiem jest KEVLAR, włókno o niezwykłych właściwościach wytrzymałościowych. Chowająca się w skorupie hełmu osłona twarzy wykonana jest z poliwęglanu i jest metalizowana.

Aparat Ochrony Dróg Oddechowych (ODO) FENZY

Aparat ODO (ochrony dróg oddechowych) firmy FENZY zapewnia bezpieczne oddychanie w strefie zadymienia. Izoluje ratownika od szkodliwego działania toksycznych substancji chemicznych znajdujących się w gazach pożarowych. Aparat dozuje powietrze z butli pod odpowiednim ciśnieniem. Butla ma pojemność 6 litrów, a powietrze jest w niej sprężone do ciśnienia 300 bar. Najczęściej korzysta się z butli stalowych.

Kominiarka Strażacka KEWA

Kominiarka strażacka KEWA chroni część twarzy i szyję przed krótkotrwałym działaniem płomienia. Przeznaczona jest dla strażaków biorących udział w akcji gaszenia pożarów i działaniach towarzyszących.

Inne Kombinezony Specjalistyczne

• Kombinezon zabezpieczający przed ukąszeniami owadów: chroni całe ciało z wyłączeniem dłoni i stóp, dlatego zalecane jest stosowanie rękawic. Ochrona głowy, przypinana do całości kombinezonu suwakiem, jest skonstruowana w taki sposób, aby strażak mógł założyć także swój hełm pod kaptur. Rękawy i nogawki są zapinane na suwaki boczne, co ułatwia zakładanie.
• Kombinezon do pracy w wodzie: Jego zaletą jest wodoszczelność i niezatapialność.

Kamizelki Specjalistyczne

• Kamizelka taktyczna KDR niebieska: Przeznaczona dla osoby kierującej akcją ratowniczą (dla strażaków OSP i PSP).
• Kamizelka odblaskowa 2-pasowa: Bardzo odporna na działanie warunków atmosferycznych. Idealna dla służb mundurowych i osób pracujących w terenie w ciężkich warunkach. Doskonale widoczna z daleka, sygnalizuje działania na danym terenie.

Wybór i Zakup Umundurowania Strażackiego

Wybór odpowiedniego umundurowania strażackiego wiąże się z szeregiem czynników, od norm i certyfikatów, przez kolor, po kwestie finansowe i indywidualne preferencje.

Certyfikaty i Regulacje Prawne

Przy wyborze ubrania specjalnego należy zwrócić uwagę na materiał, z jakiego jest wykonany, oraz na jakość wykonania krojów i połączeń, co znacznie wpływa na komfort pracy w ciężkich warunkach. Kluczowe jest posiadanie certyfikatu CNBOP (Centrum Naukowo-Badawcze Ochrony Przeciwpożarowej).

Nowe wytyczne Komendy Głównej (KG) w sprawie umundurowania dotyczą OSP KSRG (Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego), co oznacza, że ubrania kupowane z dotacji KSRG, MSWiA muszą być zgodne z tymi wytycznymi, w tym z Opisem Przedmiotu Zamówienia (OPZ). Ubrania zakupione w innym kraju, nawet jeśli są tego samego modelu, mogą nie posiadać certyfikatu CNBOP. W praktyce, w razie wypadku, osoby, które wyposażyły strażaka w ubranie bez świadectwa dopuszczenia, mogą odpowiedzieć karnie.

Regulamin umundurowania dla strażaka OSP z 12 grudnia 2019 roku wskazuje, że punkt a) odnosi się do granatowego koloru jako jednej z opcji, a punkt c) do ubrania trzyczęściowego posiadającego certyfikat CNBOP. Punkt b) wspomina o spodniach lekkich w kolorze piaskowym dla OSP, choć według niektórych nie ma dostępnych spodni lekkich z certyfikatem CNBOP. Uważa się, że regulamin ZOSP jest częściowo oderwany od rzeczywistości.

Kolor Umundurowania: Piaskowy czy Ciemny?

Kwestia koloru umundurowania budzi wiele dyskusji. Nowe wytyczne często wskazują na kolor piaskowy. Kolor jasny ma tę zaletę, że lepiej widać zabrudzenia, a w lecie jest w nich nieco chłodniej. Użytkownik wybiera kolor albo ze względu na warunki dotacji (np. KSRG, MSWiA) albo ze względu na indywidualne preferencje. Należy jednak pamiętać, że jakość ubrania nie jest zależna od koloru. Można kupić bardzo dobrej jakości granatowy strój za 3000-4000 zł, tak samo jak piaskowy.

Kwestie Finansowe i Jakość

W kontekście ograniczonych budżetów OSP (szczególnie tych poza KSRG), pojawia się dylemat: kupić mniej kompletów lepszej jakości (np. Nomex za 3500 zł/sztuka) czy więcej kompletów o dobrym standardzie (np. Nomex za 1500-1800 zł/sztuka). Należy pamiętać, że nieliczne OSP prowadzą bardziej skomplikowane czynności ratownicze, a dla większości "nomex za 1500 zł starczy". Często lepiej mieć więcej ubrań o solidnej, podstawowej jakości, niż tylko kilka bardzo drogich, które nie wystarczą dla wszystkich strażaków biorących udział w akcji. Przykłady udanych zakupów ubrań w cenie poniżej 3000 zł (za 3-częściowy komplet zgodny z OPZ KG) pokazują, że dobra jakość może iść w parze z rozsądną ceną.

tags: #strazacki #ups #oso