Strażacy: Niezwykle Ważna Funkcja i Misja Ratownicza

Strażacy zajmują się nie tylko walką z pożarami, ale - oprócz lekarzy i ratowników medycznych - wymieniani są wśród tych, którzy bezpośrednio ratują nam życie. To zawód, którego przedstawiciele cieszą się niezmiennie społecznym szacunkiem.

Kim jest Strażak i Jaki jest Zakres Jego Działań?

Strażak zajmuje się gaszeniem wszelkiego rodzaju pożarów oraz rozwiązywaniem sytuacji, które potencjalnie wiążą się z ryzykiem pożarowym. Uczestniczy on również w rozmaitych akcjach ratunkowych.

Zakres Działań Państwowej Straży Pożarnej (PSP)

Państwowa Straż Pożarna to niezwykle ważna jednostka, która zajmuje się nie tylko gaszeniem pożarów, ale również pełni wiele innych istotnych funkcji. Strażacy odpowiadają za szereg zadań, wśród których znajdują się:

• Pomoc w wydobywaniu poszkodowanych z pojazdów i usuwanie niebezpiecznych substancji z jezdni.
• Podejmowanie działań mających na celu ochronę mieszkańców, mienia i infrastruktury podczas klęsk żywiołowych, takich jak powodzie, burze, silne wiatry itp.
• Częste wzywanie brygad do pomocy rannym i uwięzionym zwierzętom czy usuwania gniazd szerszeni z obiektów mieszkalnych.

Na przestrzeni ostatnich lat pojawiły się w straży pożarnej liczne specjalizacje, m.in. ratownictwo chemiczne, wysokościowe oraz wodno-nurkowe.

Szybkość Reakcji i Taktyka Działania

Czas gra niezwykle ważną rolę w życiu każdego strażaka. Im wcześniej wóz strażacki dotrze na miejsce zdarzenia, tym większe prawdopodobieństwo, że ogień uda się ugasić bez większych strat, ponieważ na początku nie rozprzestrzenia się aż tak szybko. Czas reakcji straży pożarnej na zdarzenie jest regulowany przez ustawę. Brygada musi pojawić się na miejscu w ciągu 10 minut od pożaru, jeżeli doszło do niego w granicach miasta, natomiast jeśli została wezwana na teren wsi, jest to 20 minut. Strażacy mają kilka trików, które umożliwiają im szybkie wyruszenie na akcję, bardzo często układają swój strój w sposób umożliwiający jego natychmiastowe założenie.

Podczas akcji gaśniczych strażacy nie korzystają jedynie z wody dostępnej w zbiorniku znajdującym się na wozie strażackim, ponieważ mieści on tylko 2350 litrów wody. Ta ilość wystarcza jedynie na 7,5 minuty, jeśli strażacy korzystają z jednego węża, a jeżeli podłączonych jest ich więcej, woda skończy się jeszcze szybciej. Dlatego wozy strażackie wyposażone są w specjalne pompy, które pozwalają na szybkie uzupełnianie zapasów wody.

Droga do Zawodu Strażaka

Pracę w tym zawodzie umożliwia specjalne szkolenie pożarnicze przeprowadzane po ustaleniu predyspozycji kandydata w jednostce straży pożarnej. Można też ukończyć szkołę aspirancką, aby uzyskać tytuł technika pożarnictwa. To stanowisko dla osób, które potrafią błyskawicznie podejmować decyzje - podczas akcji liczą się już nie minuty, tylko sekundy. Niezbędna jest też odwaga, a duże znaczenie ma umiejętność podporządkowania się dowódcy.

Jak Zostać Strażakiem?

Jak mówiła Mariola Główka, by pracować w straży pożarnej, wcale nie trzeba bezpośrednio po maturze wybierać się do specjalistycznych szkół. "Sama studiowałam filologię polską, wielu ma za sobą m.in. ratownictwo medyczne." Ludzie zaczynają dążyć do pracy w straży pożarnej z powodu rodzinnych tradycji albo z potrzeby niesienia pomocy innym. To ciekawy zawód, w którym każdy dzień jest inny.

Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)

W dużych miastach działają jednostki Państwowej Straży Pożarnej (PSP), ale w mniejszych miejscowościach to inne osoby czuwają nad bezpieczeństwem mieszkańców. Mowa o Strażakach Ochotnikach, którzy zwykle jako pierwsi docierają na miejsce zdarzenia. Bez nich nie można mówić o bezpieczeństwie poza granicami miast.

Rola i Historia OSP

Pożary od zawsze były zagrożeniem dla ludzi, a dawniej ryzyko było jeszcze większe, ponieważ większość budynków budowano z drewna czy strzechy, materiałów łatwopalnych. Już setki lat temu pojawiła się potrzeba istnienia osób, które będą walczyły z ogniem, dysponując początkowo wiadrami, wodą i piaskiem.

Pierwsze jednostki strażackie, które dały początek dzisiejszym Ochotniczym Strażom Pożarnym, powstały już w pierwszej połowie XIX wieku we wszystkich trzech zaborach. W Królestwie Polskim pierwsza Ochotnicza Straż Ogniowa została założona w 1864 roku w Kaliszu, natomiast w Galicji jej odpowiednik powstał rok później, w 1865 roku w Krakowie. W 1921 roku powstał Związek Floriański, który był początkiem organizacji strażackiej na skalę ogólnokrajową.

Zaangażowanie ochotników i ciągły, stopniowy rozwój jednostek strażackich sprawił, że dzisiejsza OSP jest bardzo ważną strukturą mniejszych społeczności. Remizy strażackie znajdują się w wielu małych miejscowościach, a ci, którzy należą do formacji OSP, niosą pomoc wszystkim mieszkańcom. Członkowie OSP przechodzą szkolenia, aby móc jeździć do akcji pożarniczo-ratowniczych. Pomagają w gaszeniu pożarów, ratowaniu ludzi i zwalczaniu skutków klęsk żywiołowych. Zgodnie z przepisami, OSP pełni również ważną rolę w ochronie ludności i obronie cywilnej. Jednostki działają z Państwową Strażą Pożarną (PSP) oraz innymi służbami.

Działalność Społeczna i Edukacyjna OSP

Wyjazdy do przeróżnych akcji to jeszcze nie wszystko. Strażacy z jednostek OSP angażują się w wiele innych działań:

• Biorą udział przy organizacji festynów i pikników strażackich.
• Uczestniczą również w uroczystościach lokalnych, świętach państwowych i religijnych.
• W swoich jednostkach jednoczą młodzież, która uwielbia Straż Pożarną i chciałaby związać swoją przyszłość z tym zawodem, dając przykład Młodzieżowym Drużynom Pożarniczym (MDP), szkoląc ich i przygotowując do udziału w zawodach sportowo-pożarniczych.
• OSP przede wszystkim szkoli i uczy - jednostki mogą organizować nauczanie w szkołach i przedszkolach o bezpieczeństwie pożarowym albo o udzielaniu pierwszej pomocy.

Patrząc na różnorodność działań i to, jak wielkie znaczenie mają strażacy OSP w oczach ludności, można śmiało stwierdzić, że takim człowiekiem warto być. Dziś w Polsce funkcjonuje ponad 16 tysięcy jednostek Ochotniczych Straży Pożarnej, z czego 5085 należy do Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG).

Prawa i Przywileje Członków OSP

Oprócz tego, że Strażak OSP czynnie uczestniczy w wielu akcjach ratowniczo-gaśniczych, może też korzystać z różnych przywilejów:

• Ochotnik może wziąć zwolnienie od pracy na czas akcji strażackiej, a także skorzystać ze zwolnienia obejmującego odpoczynek po akcji. Taki czas zwolnienia od pracy może ustalić osoba, która kierowała daną akcją.
• Kolejnym przywilejem jest zwolnienie od pracy w celu udziału w szkoleniach, którego wymiar nie może jednak przekroczyć liczby 6 dni w danym roku kalendarzowym.
• Można także skorzystać ze świadczenia ratowniczego dla strażaków OSP. Taki przywilej przysługuje strażakowi-ratownikowi, jeśli aktywnie uczestniczył jako członek OSP w działaniach lub akcjach ratowniczych - co najmniej raz w roku.
• Strażak ratownik ma prawo także do kilku innych ważnych świadczeń i przywilejów, zwłaszcza jeśli dozna uszczerbku na zdrowiu lub poniesie szkodę w mieniu podczas służby.

Strażak należący do jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej nie otrzymuje stałej pensji, ale za uczestnictwo w akcji ratowniczo-gaśniczej czy szkoleniu przysługuje tzw. ekwiwalent pieniężny. Jego wysokość może wynosić maksymalnie 1/175 średniego wynagrodzenia za godzinę, a dokładna stawka zależy od uchwały gminy, na której obszarze funkcjonuje dana jednostka OSP.

System Łączności i Oznakowania w Straży Pożarnej

W straży pożarnej najczęstszym sposobem kontaktowania się między sobą jest korespondencja radiowa, dzięki której ratownicy mają ciągły kontakt z dowódcą akcji, dowódca ze stanowiskiem kierowania itp.

Korespondencja Radiowa

Sieć radiowa to zespół trzech lub więcej stacji radiowych (radiotelefonów) pracujących według wspólnych danych radiowych. Każda komenda PSP (główna, wojewódzka, miejska/powiatowa) ma swój wyznaczony kanał radiowy (np. B021T dla KM PSP Wrocław), na którym pracują wszystkie zastępy prowadzące działania na terenie miasta i powiatu podległego pod daną komendę. Swoje wewnętrzne kanały mają także poszczególne Jednostki Ratowniczo-Gaśnicze.

• SIMPLEX - to sposób pracy radiowej, przy której nadawanie i odbiór są umożliwione na przemian w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu jednej częstotliwości.
• DUPLEX - nadawanie i odbiór są możliwe jednocześnie w obu kierunkach łącza telekomunikacyjnego przy wykorzystaniu dwóch częstotliwości.

Kryptonim to umowny znak rozpoznawczy maskujący przynależność służbową korespondenta - tzw. adres radiotelefoniczny. Państwowa Straż Pożarna dla potrzeb realizacji łączności radiowej UKF wykorzystuje częstotliwości z pasma pierwszego zakresu 160MHz, będącego w dyspozycji resortu spraw wewnętrznych. Pasmo to zostało podzielone na kanały radiowe z odstępem między nimi 12,5kHz.

Oznakowanie Pojazdów i Sprzętu Pożarniczego

Wraz z rozwojem techniki pożarniczej na szczeblu dowodzenia i kierowania działaniami ratowniczo-gaśniczymi pojawiły się problemy w szybkiej i sprawnej identyfikacji jednostek, pojazdów czy sprzętu, takiego jak łodzie ratownicze, przyczepy, kontenery czy motopompy. Często dochodzi do sytuacji, kiedy na miejscu zdarzenia pracuje nie jeden, nie dwa, a kilkanaście pojazdów pożarniczych różnego typu, z różnych jednostek.

W związku z powyższym w jednostkach ochrony przeciwpożarowej wprowadzono odpowiednie oznakowanie pojazdów pożarniczych, którego właściwie zinterpretowane mówi odbiorcy o przynależności pojazdu lub sprzętu do jednostki ochrony przeciwpożarowej, jego rodzaju oraz o kryptonimie radiowym. Zgodnie z Załącznikiem do zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r., generowanie liter i cyfr zgodnie z określonymi zasadami jest możliwe po pobraniu kroju czcionki (fontu) pt. „Oznakowanie”.

Na samochodach gaśniczych i specjalnych, których kolor lub kształt nadwozia nie sugeruje przynależności do straży pożarnej, może być umieszczony napis w kolorze numeru operacyjnego o treści: "STRAŻ POŻARNA" lub "PAŃSTWOWA STRAŻ POŻARNA". Na przednich drzwiach kabin samochodów gaśniczych, specjalnych lub ratowniczych może być umieszczony herb odpowiednio: województwa, powiatu, miasta, emblemat szkoły lub godło PSP. Wysokość herbu, emblematu lub godła powinna wynosić 25 cm.

Numer operacyjny jest umieszczany na pojazdach samochodowych straży pożarnych wyposażonych i oznakowanych jako pojazdy uprzywilejowane w ruchu drogowym. Nowe regulacje prawne nie sztywno określają zasady numerowania pojazdów pożarniczych, jednak numer operacyjny powinien zostać wykonany według wytycznych zamieszczonych w Załączniku nr 1 do Zarządzenia Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej z dnia 10 kwietnia 2008 r. Przykładowo, "XXX - 51 - drabina mechaniczna".

Współczesne Wyposażenie Strażaka

Nowoczesne wyposażenie jest kluczowe dla efektywności i bezpieczeństwa strażaków. Przykładem jest latarka firmy Mactronic M-Fire 03, wyposażona w źródło światła Cree XP-G LED o mocy 157lm i zasięgu do 117m. Posiada trzy tryby świecenia (100%, 40% i Strobo) z czasami pracy odpowiednio 6h 10min, 13h i 20h w trybie strobo, ważąc zaledwie 140g.

Firma Rosenbauer prezentuje nowe ubranie bojowe FIRE MAX 3, które stworzono w celu zapewnienia maksymalnej ochrony dla strażaków, z jednoczesnym zagwarantowaniem doskonałego komfortu noszenia. Posiada powłokę zabezpieczającą Thermo dla optymalnej ochrony w ekstremalnych sytuacjach.