Kobiety coraz pewniej wkraczają w szeregi Straży Pożarnej, przełamując tradycyjne schematy i udowadniając, że odwaga i determinacja nie mają płci. Strażak to jeden z tych zawodów, który od lat budzi wielki podziw i szacunek. Choć dla wielu osób jego praca kojarzy się głównie z gaszeniem pożarów, to jest to o wiele więcej niż tylko walka z ogniem. Taka praca wymaga nieustannej gotowości, doskonalenia umiejętności i przede wszystkim sprzętu, który nie tylko wspomaga działania ratownicze, ale przede wszystkim odpowiednio chroni.
Rys Historyczny: Początki Służby Kobiet w Pożarnictwie
Geneza i Wpływ Ruchu Emancypacyjnego
Geneza żeńskiej służby pożarniczej sięga stowarzyszeń samarytańskich i skautowych, powoływanych do niesienia pierwszej pomocy podczas katastrof. Dużą rolę odegrał ruch emancypacyjny, sięgający korzeniami rewolucji francuskiej. W 1791 roku Olimpia de Gouges, francuska emancypantka i pisarka, opracowała odważny manifest, który zakładał obronę podstawowych praw kobiet. Kobiety miały uzyskać swobodny dostęp do edukacji i zrównać się w prawach pracowniczych z mężczyznami. Pod koniec XIX wieku kobiety przeszły ogromną metamorfozę światopoglądową na całym świecie. Idea służby samarytańskiej kobiet w strażach pożarnych w Europie została przejęta z międzynarodowego ruchu humanitarnego Czerwonego Krzyża.
Początki Zorganizowanej Służby w Polsce
W Polsce, w porównaniu do innych krajów europejskich, drużyny żeńskie zaczęto organizować stosunkowo późno. Za początek służby samarytańskiej w Polsce przyjmuje się 1917 rok, kiedy w Radomiu odbył się pierwszy żeński kurs pożarniczy. Cztery lata później Antoni Szczerbowski wydał „Katechizm dla strażackich oddziałów samarytańskich”, w którym nakreślił rolę polskich kobiet i dziewcząt w pożarnictwie. Katechizm informował o tym, jak należy zorganizować miejsce udzielania pierwszej pomocy; kobiety miały pełnić rolę pielęgniarek i sanitariuszek.
W 1927 roku w województwie kieleckim powstała pierwsza profesjonalna drużyna żeńska. Ożywienie w sferze zawiązywania się oddziałów żeńskich przy strażach pożarnych skłoniło Komisję Organizacyjno-Regulaminową Głównego Związku Straży Pożarnych RP do opracowania w 1931 roku ich jednolitego regulaminu. Dokument określał cele i zasady funkcjonowania kobiet w pożarnictwie:
- ratownictwo,
- prace kulturalno-oświatowe,
- krzewienie zasad bezpieczeństwa pożarowego wśród ludności,
- szkolenie członkiń w zakresie wychowania fizycznego i przysposobienia wojskowego,
- niesienie pomocy oddziałom męskim w akcjach poprzez pełnienie służby porządkowej, wodnej i sanitarnej.
Członkiniami drużyn żeńskich mogły zostać kobiety, które ukończyły 17. rok życia. O przyjęciu decydował miejscowy zarząd straży pożarnej na podstawie stanu zdrowia. Oddział żeński musiał liczyć minimum pięć członkiń; przy większej liczbie należało tworzyć sekcje. Oddziały żeńskie były częścią składową korpusu straży pożarnej, a członkinie posiadały wszelkie prawa i obowiązki czynnych członków straży.
Szkolenia i Organizacja w Okresie Międzywojennym
W pierwszej połowie lat 30. XX wieku drużyny kobiece rozwijały się bardzo dynamicznie. Samarytanki systematycznie uczestniczyły w kursach i szkoleniach organizowanych przez Główny Związek Straży Pożarnych. Aby uzyskać kwalifikację na stopień instruktorki, kandydatki musiały zdać egzamin teoretyczny z zakresu przyczyn powstawania pożaru i rozprzestrzeniania się ognia oraz użycia środków gaśniczych. Czterotygodniowe kursy dla instruktorek organizował na szczeblu centralnym Związek Straży Pożarnych w Warszawie. Kandydatki musiały spełniać następujące kryteria:
- wiek 21-30 lat,
- matura gimnazjalna,
- wyszkolenie w zakresie służby samarytańskiej w stopniu II,
- minimum rok służby na stanowisku komendantki żeńskiej drużyny pożarniczej lub funkcyjnej z oceną bardzo dobrą.
Kursy trwały dwa tygodnie, a kursantki podlegały skoszarowaniu. Program szkoleń obejmował: wyszkolenie formalne, naukę teoretyczną o sprzęcie bojowym i wodnym, ćwiczenia samarytańskie, ratownictwo przeciwgazowe i przeciwchemiczne, wychowanie obywatelskie, organizację pracy świetlicowej, higienę, anatomię i fizjologię.
Na szczeblu powiatu funkcjonowało stanowisko referentki okręgowej, która prowadziła kwartalne i półroczne wykazy stanu osobowego, wyszkolenia i wyposażenia, opracowane na podstawie danych przesłanych od komendantek z poszczególnych oddziałów drużyn żeńskich przy jednostkach OSP. Wykazy zawierały:
- liczbę przeprowadzonych kursów I, II i III stopnia,
- kursów obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej,
- sanitarnych,
- oświatowych,
- liczbę oddziałów służby samarytańskiej,
- mundurów,
- noszy,
- aptekczek,
- aparatów tlenowych i biblioteczek.
Z analizy kwestionariuszy wypełnianych przez komendantki w powiatach wynika, że drużyny żeńskie czerpały fundusze od zarządów straży pożarnych, magistratów, ze składek członkowskich, z dochodów z imprez (zabawy, akademie, przedstawienia teatralne). Współpracowały z PCK, Towarzystwem Gimnastycznym „Sokół”, Związkiem Harcerstwa Polskiego, Towarzystwem Polek, Ligą Obrony Przeciwlotniczej i Przeciwgazowej oraz Związkiem Gospodyń Wiejskich. Referentka okręgowa prowadziła szczegółowy „Wykaz dokonanych prac” z podziałem miesięcznym.
W latach 1936-1939 zarządy powiatowe straży pożarnych (przy oddziałach wojewódzkich Związku Straży Pożarnych RP) przeprowadzały lustracje w drużynach żeńskich. Na ich podstawie opracowywano szczegółowe sprawozdania zawierające wskazówki do działań naprawczych. Pośród najczęstszych uchybień odnotowano: brak podziału jednostek żeńskich na sekcje i patrole, braki w sporządzaniu ewidencji członkiń, brak kontroli obecności, nieprowadzenie dzienników zajęć oraz księgi rozkazów. Kontrolerzy zalecali nawiązanie ściślejszej współpracy z oddziałami męskimi, zwracano uwagę na nieuwzględnienie w planach zaopatrzenia jednostek strażackich wyposażenia drużyn żeńskich w mundury, apteczki, nosze i sprzęt obrony przeciwlotniczej. W styczniu 1939 roku weszło w życie rozporządzenie Rady Ministrów o obowiązku przygotowania personelu państwowego do obrony przeciwlotniczej i przeciwgazowej w czasie pokoju. Strażom pożarnym dało to możliwość tworzenia rezerw kobiecych w ochronie przeciwpożarowej. Na mocy tego rozporządzenia umożliwiono kobietom (cywilom) prowadzenie przeszkolenia pożarniczego. Organizację szkoleń dla kobiet prowadzono w jednostkach straży pożarnych według skróconego programu w wymiarze 40 godzin.
Służba Kobiet w Czasie II Wojny Światowej i Okresie Powojennym
Wybuch drugiej wojny światowej przerwał działalność drużyn żeńskich w strażach pożarnych. Większość członkiń uczestniczyła w kampanii wrześniowej w roli sanitariuszek. Po 1945 roku, w trudnych warunkach ograniczonej samorządności, rozwój żeńskich drużyn pożarniczych przy strażach ochotniczych aż do lat 60. XX wieku był wyhamował. W 1959 roku funkcjonowały w ruchu ochotniczym 122 drużyny żeńskie, liczące 1150 członkiń.
W latach 60. i 70. XX wieku kobiety nadal odczuwały potrzebę niesienia pomocy, dlatego wiele osób młodych, również nastolatek, wstępowało do harcerstwa, w jego strukturach powstawały zaś sekcje pożarnicze, przekształcane potem w drużyny pożarnicze. Jeszcze do końca lat 80. XX wieku harcerstwo i straże pożarne prowadziły wspólne ćwiczenia i zawody sprawnościowe, a także obozy i wycieczki krajoznawcze. W latach 70. XX wieku działalność kobiet w ochotniczych strażach pożarnych nie była powszechnie widoczna. Pojawiały się one sporadycznie pomiędzy grupami mężczyzn, wstępowały też do straży, ale w małej liczbie, z racji trudności, z jakimi wiąże się ten zawód. Kobiety czynnie działające w straży wspierały strażaków umiejętnościami lekarskimi, jako pielęgniarki lub sanitariuszki, które pomagały niektórym strażakom wrócić do sił. Przez brak wyposażenia oraz przeszkolenia (były rzadziej przeszkalane niż przed wojną), rzadko brały udział w akcjach, a jeśli już tak się stało, to bardziej służyły jako dodatkowa pomoc niż pełnoprawny strażak. Po skończonych akcjach przygotowywały również posiłki, by strażacka brać mogła się posilić i nabrać sił. Zajmowały się również edukacją młodzieży i grupami harcerskimi, a także organizacją imprez strażackich, czy spotkań edukacyjnych z dziećmi i młodzieżą.
Od lat 70. XX wieku, w marcowych wydaniach prasy pożarniczej z lat 60., 70. i 80. XX wieku, zauważyć można znacznie zwiększoną liczbę artykułów, w których poruszane są kwestie służby kobiet. Na okładkach czasopism ukazywały się portrety umundurowanych pań. Na kartach periodyków przeczytać można było o ich zaangażowaniu w życie strażackie, funkcjonowaniu pośród mężczyzn, a także edukowaniu dzieci i młodzieży szkolnej o przeciwdziałaniu pożarom. Z czasem kobiety zaczęły czuć się coraz pewniej między mężczyznami, o czym świadczył np. ich udział w zawodach sportowych.
Współczesna Rola Kobiet w Państwowej i Ochotniczej Straży Pożarnej
Transformacja po 1989 Roku
Po przełomie politycznym w 1989 roku nie brakuje kobiet w żadnym środowisku strażackim. Jeszcze do niedawna nie sposób było sobie wyobrazić kobiety w podziale bojowym. Nieczęsto pojawiały się też w komendach PSP różnego szczebla, a w jednostkach OSP wykonywały zadania stereotypowo przypisane płci. Obecnie kobiety coraz lepiej odnajdują się w strażackiej służbie, chociaż nadal to mężczyźni stanowią przytłaczającą większość. Kobiety dzielą na co dzień trudy odpowiedzialnego i niebezpiecznego zawodu.
Kobiety w PSP: Statystyki i Obowiązki
Obecnie obraz ten zmienił się diametralnie. Kobiety stały się integralną częścią zarówno Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i Ochotniczych Straży Pożarnych. Choć nadal stanowią mniejszość, ich obecność w Straży Pożarnej jest coraz bardziej powszechna. Pełnią te same funkcje i zadania, co ich koledzy - gaszą pożary, udzielają pierwszej pomocy, ratują ludzi i zwierzęta z zagrożonych miejsc oraz prowadzą akcje ratunkowe.
Z danych opublikowanych przez GOV wynika, że w Państwowej Straży Pożarnej pracuje ponad 2700 kobiet, co stanowi ponad 8% wszystkich zatrudnionych. Z tej liczby ponad 1300 to funkcjonariuszki, a blisko 1400 to pracownice cywilne. Kobiety w PSP pełnią służbę głównie w systemie codziennym, zajmując stanowiska w pionach logistycznym, operacyjnym, szkoleniowym oraz kontrolno-rozpoznawczym. W systemie zmianowym, gdzie służba jest bardziej wymagająca fizycznie, pracuje 171 kobiet, natomiast w systemie codziennym aż 1143. Kobiety zajmują również wysokie stanowiska - są komendantami, zastępcami komendantów powiatowych, naczelnikami wydziałów, dowódcami zastępów, sekcji oraz zmiany.
Z chwilą powstania PSP w 1992 roku, proporcje zatrudnienia kobiet zmieniały się na przestrzeni kolejnych lat. W 2011 roku nastąpiło w PSP zrównanie liczby etatów funkcjonariuszek i pracownic cywilnych; obie grupy liczyły równo po 1262 osoby (co przy 29 519 mężczyznach oznaczało, że kobiety stanowiły tylko ok. 7,8% zatrudnionych). Od 2011 roku w PSP więcej kobiet pracuje na stanowiskach cywilnych. W 2018 roku było ich 1382, w porównaniu do 1205 kobiet w służbie czynnej. W 2022 roku liczby te niewiele się zmieniły: w straży są 1262 funkcjonariuszki i 1413 pracownice cywilne, łącznie kobiety stanowią ok. 8,3% zatrudnionych. Obecnie w kraju funkcjonariuszki to ok. 4,2% osób w służbie, ale za to aż ok. 72,8% pracowników cywilnych (mężczyzn w cywilu mamy zaledwie 527). Kobiety stanowią jedynie 7% kadry oficerskiej (w 2011 r. ok. 5,9%), w podziale bojowym walczy z ogniem zaledwie 88 kobiet (to ok. 0,4% strażaków na służbie w podziale) wobec 23 465 mężczyzn. W 2011 roku w podziale było nieco więcej kobiet, bo 97, ale to również zaledwie 0,4%. Straż pożarna coraz bardziej otwiera się jednak na kobiety i docenia ich doświadczenie i umiejętności. W tamtym roku na stanowiskach kierowniczych było 211 kobiet (2,1% z osób na wyższych stanowiskach), a jeszcze 11 lat temu - 147 (1,6%). W formacji zawodowej część kobiet (funkcjonariuszek) pracuje w biurach i wydziałach Komendy Głównej, komend wojewódzkich, powiatowych i miejskich, na stanowiskach w wydziałach kontrolno-rozpoznawczych, prewencji i innych. Pracownice cywilne w PSP pracują w księgowości, administracji, sekretariatach.
Kobiety w OSP: Zaangażowanie i Przywództwo
W Ochotniczych Strażach Pożarnych (OSP) kobiety pełnią funkcje ratowników, dowódców pojazdów oraz kierowców. Dziewczęta zaczynają swoją przygodę w szeregach straży pożarnej w młodzieżowych drużynach pożarniczych w OSP, do których zapisują je rodzice. Oprócz ćwiczenia sprawności i pozyskiwania podstawowej wiedzy z techniki pożarniczej, działają w orkiestrach dętych i chórach młodzieżowych, spotykamy je podczas warsztatów szkoleniowych dla choreografów, występują jako cheerleaderki. Wyjeżdżają na konkursy i festiwale zagraniczne do Litwy, Czech, Słowacji i wielu innych krajów. Spotykamy je także na festiwalach piosenki strażackiej, regionalnych spotkaniach zespołów artystycznych OSP. Biorą udział w turniejach wiedzy pożarniczej, zawodach drużyn młodzieżowych, konkursach plastycznych, uczestniczą w krajowych obozach młodzieżowych drużyn pożarniczych. W OSP działa obecnie około 66 600 pań. Coraz częściej kobiety piastują stanowiska w zarządach OSP, są prezesami i naczelnikami w swoich jednostkach.
Wartość Kobiet w Służbie
Udział kobiet w sferze bezpieczeństwa publicznego jest nie tylko mile widziany, ale i niezbędny. Ich odpowiedzialność, cierpliwość i dokładność w wykonywaniu obowiązków są cechami nieocenionymi w pracy strażaka. Kobiety wnoszą do zespołów kreatywność, optymizm oraz pozytywną energię, co tworzy atmosferę sprzyjającą współpracy i wzajemnemu wsparciu. Warto podkreślić, że kobiety pojawiają się w różnych grupach zawodowych, a ich obecność niesie wiele dobrego. W przypadku straży pożarnej humanizują utechniczniony krajobraz PSP i OSP. Do niełatwej służby wnoszą kobiece ciepło i życzliwy uśmiech, rozładowujący nierzadko różnorodne stresy i napięcia. Coraz większa liczba kobiet w Straży Pożarnej to znak, że stereotypy związane z tym zawodem powoli zanikają. W miarę jak kolejne pokolenia wstępują w szeregi PSP i OSP, można spodziewać się, że liczba kobiet w tych formacjach będzie nadal rosła.
Wymagania i Umundurowanie Strażaków
Przygotowanie Sprawnościowe i Rekrutacja
Droga kobiet do służby czynnej w Państwowej Straży Pożarnej rozpoczyna się od przygotowania sprawnościowego, choć kandydatki na ogół uprawiają od kilku lat różnorakie dyscypliny sportowe. Jeszcze w 1995 roku kobiet nie przyjmowano na studia dzienne w Szkole Głównej Służby Pożarniczej. Przepustką do pracy w PSP były studia zaoczne cywilne i ukończone kursy kwalifikacyjne. Kobiety pracujące w podziale bojowym muszą sprostać wysiłkowi fizycznemu, który nieodłącznie się z nią wiąże. Praca strażaka często odbywa się w trudnych warunkach, trzeba założyć aparat ochrony dróg oddechowych (AODO), nomex też trochę waży, nie mówiąc o butach. Ponadto, czasem strażak jest w sytuacji własnego zagrożenia życia, a w innym przypadku musi być w stanie pomóc innemu strażakowi. Dlatego sprawność fizyczna jest priorytetem w tej pracy.
Część kobiet ma za sobą służbę w ochotniczych strażach pożarnych, co daje doświadczenie zdobyte przy różnorodnych zdarzeniach. Kobiety w PSP pracują w podziale bojowym jako kierowcy, ratowniczki medyczne, a także w grupach specjalistycznych, jak chociażby nurkowa. Praca w straży pożarnej wymaga ciągłego utrzymywania kondycji.
Typy Umundurowania i Ich Specyfika
Umundurowanie jest konieczne zarówno jeżeli chodzi o strażaków Państwowej Straży Pożarnej (PSP), jak i o strażaków Ochotniczej Straży Pożarnej (OSP). W odzieży służb mundurowych materiał nie jest przypadkowy. Mundur powinien dobrze wyglądać, zachowywać fason przez wiele godzin i być odporny na intensywne użytkowanie. Dlatego w umundurowaniu wyjściowym, w tym również w Policji, od lat wykorzystuje się sprawdzoną tkaninę - gabardynę, która łączy elegancki wygląd z trwałością.
Mundur Wyjściowy (Galowy)
Mundur wyjściowy, nazywany także galowym, to oficjalne umundurowanie używane podczas uroczystości, apeli, świąt oraz innych sytuacji oficjalnych. To nie jest umundurowanie do codziennej służby, tylko zestaw na wystąpienia, gdzie wszystko musi wyglądać tak, jak powinno. Mundury wyjściowe nieco różnią się od siebie w OSP i PSP. Składają się one ze spodni i marynarki, a w przypadku kobiet spódnicy i marynarki. Wyróżnia się także mundury letnie PSP. Oprócz munduru, strój musi zawierać również koszulę. Koszule w PSP oraz OSP również się różnią, m.in. kolorem guzików. W ubiorze galowym znajdziemy także sweter służbowy. Dobrze wyposażony sklep strażacki oferuje także czapki oraz kapelusze damskie, a także dodatki, np. sznur do munduru OSP, sznur do koszuli, krawat, identyfikatory imienne i sznury oznaczające różne stopnie. Dodatkowo mundur może być uzupełniony o sznur oraz dystynkcje, które wskazują na stopień i funkcję strażaka. Rogatywka, będąca częścią munduru, jest nakryciem głowy o bogatej historii, które dodaje całości dostojności.
Półgolf to jeden z najbardziej praktycznych elementów odzieży służbowej. Na pierwszy rzut oka półgolf wydaje się prostym elementem ubioru, ale w codziennej służbie okazuje się niezwykle funkcjonalny. Dobrze dobrany półgolf poprawia komfort termiczny, nie ogranicza ruchów i współpracuje z innymi częściami munduru, dlatego wielu funkcjonariuszy szybko po niego sięga, gdy zaczynają się chłodniejsze miesiące.
Mundur Koszarowy
Mundur koszarowy to strój stosowany zarówno w Państwowej, jak i Ochotniczej Straży Pożarnej. Choć nie jest to strój, w którym strażacy walczą z pożarami, jego znaczenie w codziennej służbie jest nie do przecenienia. Tego rodzaju ubranie jest noszone przede wszystkim podczas szkoleń, zawodów, a także podczas zabezpieczania lokalnych imprez i wydarzeń. Ubrania koszarowe składają się z kurtki, spodni z szelkami, czapeczki, kamizelki i bluzy. Ubranie koszarowe, mimo swojej prostoty, pełni kilka istotnych funkcji. Przede wszystkim zapewnia wygodę i swobodę ruchów, co istotne podczas długich godzin szkolenia czy w trakcie zawodów. Dzięki zastosowaniu wytrzymałych materiałów strój jest odporny na uszkodzenia mechaniczne.
Ubranie Specjalne (Bojowe)
Ubranie specjalne to zdecydowanie najbardziej rozpoznawalny element umundurowania strażaka. Maksymalną ochronę zapewniają specjalne ubrania strażackie, które chronią m.in. przed rozpryskiem ciekłego żelaza czy termicznym łukiem elektrycznym. Odzież jest wykonana z ognioodpornych materiałów, takich jak Nomex, które chronią strażaka przed wysoką temperaturą, płomieniami oraz niebezpiecznymi substancjami chemicznymi. Kurtki, kamizelki, kombinezony, t-shirty czy polary to kolejne elementy ubioru strażaka. Strażacy powinni zakładać także specjalistyczną bieliznę, m.in. trudnopalne skarpety, koszulki, szorty, a także kalesony. Bardzo często znajdują się w samym środku żywiołu, a ich zabezpieczenie musi być prawdę solidne.
Niemniej ważne są także dodatki, tj. hełmy, rękawice czy buty - wszystkie te elementy wyposażenia są ogromnie ważne i bez nich żaden strażak nie powinien podejmować się gaszenia pożaru. Hełm strażacki musi spełniać szereg wymagań. Przede wszystkim zapewnia ochronę głowy przed uderzeniami, ekstremalnymi temperaturami oraz substancjami chemicznymi. Dodatkowo powinien być wyposażony w osłonę karku i twarzy, okulary ochronne, a także miejsce do zamocowania maski tlenowej czy latarki czołowej. Rękawice strażackie są kolejnym istotnym elementem stroju bojowego. Wykonane są z wytrzymałych, ognioodpornych materiałów, które chronią dłonie strażaka przed działaniem wysokich temperatur, płomieniami oraz uszkodzeniami mechanicznymi. Obuwie strażackie również odgrywa ważną rolę w zapewnieniu bezpieczeństwa na miejscu akcji. Specjalistyczne buty ochronne muszą zabezpieczać stopy strażaka przed ostrymi przedmiotami, ekstremalnymi temperaturami oraz substancjami chemicznymi. Strój strażacki to coś więcej niż tylko odzież - to kompleksowy system ochrony, który ma na celu zapewnienie maksymalnego bezpieczeństwa strażakowi w każdych warunkach. Wybór odpowiedniego umundurowania to nie tylko kwestia estetyki, ale przede wszystkim bezpieczeństwa i komfortu. Dobry sklep ze sprzętem strażackim oferuje bardzo szeroki asortyment zarówno dla strażaków straży państwowej, jak i ochotniczej. Kupując sprzęt zawsze należy zwrócić uwagę nie tylko na bogactwo asortymentu, ale przede wszystkim na to, czy poszczególne elementy stroju strażaka mają odpowiednie certyfikaty. Odpowiednie wykonanie i użycie właściwych elementów zapewnia strażakowi bezpieczeństwo w trudnych sytuacjach.
Nowe Regulacje Umundurowania PSP
Strażak Państwowej Straży Pożarnej na mocy ustawy jest obowiązany do noszenia w czasie służby umundurowania, środków ochrony indywidualnej i ekwipunku osobistego oraz oznak. Przedmioty te są prawnie zastrzeżone wyłącznie dla strażaka. W dniu 1 października 2021 roku weszło w życie rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 września 2021 r. w sprawie umundurowania strażaków Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. poz 1795 z późn. zm.). Wprowadza ono do użytkowania w Państwowej Straży Pożarnej nowy typ umundurowania, tj. umundurowanie służbowe. Ubiór służbowy zastępuje dotychczas funkcjonujący rodzaj ubioru o tej samej nazwie oraz tzw. odzież specjalną (ubrania dla kadry dowódczo-sztabowej oraz ubranie koszarowe).
Nowe umundurowanie służbowe bazuje na koncepcjach wypracowanych przez inne służby mundurowe, opracowanych na bazie wojskowego munduru polowego wz. 2010. Duży nacisk położono na ergonomię nowego ubioru. Przejawia się to w takich cechach jak kolor, zastosowany materiał i wzór. Dokonano także systematyzacji oznak, dodając do obecnie funkcjonujących oznaki przynależności państwowej w formie emblematu z godłem Rzeczypospolitej Polskiej, który ma być umieszczany na umundurowaniu wyjściowym i reprezentacyjnym oraz w formie naszywki z flagą Rzeczypospolitej Polskiej na umundurowaniu służbowym. Powyższe rozwiązania stosowane są w innych służbach mundurowych i Siłach Zbrojnych.