Strażacy z ochotniczych straży pożarnych (OSP) przede wszystkim biorą udział w akcjach gaśniczych oraz pomagają rannym w wypadkach. Nie są to natomiast ich jedyne obowiązki. Na ekipy OSP przepisy nakładają wiele innych zadań, obejmujących zarówno szeroki zakres działań ratowniczych, jak i prewencyjnych. Prawa strażaków ochotników również są jasno określone.
Ogólne Zadania Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP)
Ustawa z dnia 17 grudnia 2021 roku o ochotniczych strażach pożarnych wskazuje, że „do zadań ochotniczych straży pożarnych należy podejmowanie działań w celu ochrony życia, zdrowia, mienia lub środowiska (…)”. Głównymi zadaniami strażaków ochotników (podobnie jak strażaków zawodowych) są gaszenie pożarów i wsparcie osób poszkodowanych w wypadkach, łącznie z zabezpieczeniem miejsc wypadków i porządkowaniem ich po zakończeniu akcji ratowniczej.
Typowe i Nietypowe Interwencje OSP
Istnieją natomiast jeszcze inne obowiązki, które na ekipy OSP nakładają przepisy. Udział w alarmowaniu i ostrzeganiu ludzi o potencjalnych albo o istniejących zagrożeniach, a także udzielanie pierwszej pomocy to jedne z dodatkowych zadań strażaków z OSP. Strażacy ochotniczej straży pożarnej są uprawnieni do wydawania poleceń w zakresie kierowania ruchem na drodze podczas wykonywania działań w związku z prowadzeniem akcji ratowniczej. Mogą też wyważyć drzwi mieszkania w czasie takiej akcji, jeśli będą podejrzewać, że ktoś znajduje się wewnątrz, a nie udało im się nawiązać z nim kontaktu.
W zakres działań brygad z ochotniczych straży pożarnych wchodzi również popularyzowanie sportu i kultury fizycznej, organizowanie ćwiczeń i uczestnictwo w szkoleniach, ćwiczeniach i zawodach sportowo-pożarniczych. Te są organizowane najczęściej przez Państwową Straż Pożarną albo gminę. Nauka pierwszej pomocy przedmedycznej to kolejne zadanie strażaków. Oni również współpracują z gminą i na rzecz społeczności lokalnej. Ochotnicze straże pożarne tworzą ponadto dziecięce i młodzieżowe drużyny pożarnicze, czyli grupy, które poznają zasady bezpieczeństwa w dziedzinie ochrony przeciwpożarowej i ćwiczą sprawność fizyczną.
Nietypowe interwencje, takie jak usuwanie gniazd szerszeni lub pomoc kotu, który wszedł na drzewo i nie potrafi zejść, także wpisują się w działania OSP. Podkreśla to wszechstronność i gotowość strażaków do reagowania na różnorodne wezwania, często wymagające specjalistycznych umiejętności i sprzętu.
Działania Edukacyjne i Prewencyjne
Profilaktyka leży w kompetencjach OSP, czyli m.in. promowanie dobrych praktyk odnośnie zachowań i działań ludzi (głównie dzieci, ale dorośli też są edukowani), a także ochrony przeciwpożarowej budynków oraz pozostałych terenów. W szkołach i przedszkolach strażacy ochotnicy pojawiają się jeszcze po to, aby poprowadzić pogadanki i konkursy, których celem jest uświadomienie młodym słuchaczom, w jaki sposób zachowywać się, aby nie dopuścić do pożaru i co robić, gdy ogień jednak się pokaże.
Akcje Gaśnicze i Ratownicze Związane z Drzewami
Działania strażaków często koncentrują się na zagrożeniach związanych z drzewami i roślinnością, od usuwania powalonych drzew po gaszenie rozległych pożarów lasów.
Usuwanie Zagrożeń Spowodowanych Przez Powalone Drzewa
Strażacy z Sądecczyzny prowadzili działania ratownicze z drzewami. Około godziny 12:36 zastęp z OSP Cieniawa usuwał powalone drzewo z drogi gminnej. Drzewo przewróciło się, gdyż system korzeniowy został podmyty przez potok płynący zaraz obok. Doszło do zerwania linki telekomunikacyjnej w trakcie upadku drzewa. Działania strażaków polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia oraz pocięciu powalonego drzewa na mniejsze części, przy użyciu piły do cięcia drewna. Strażacy zabezpieczyli w odpowiedni sposób linki telekomunikacyjne.
Interwencje Bezpośrednio Związane z Płonącymi Drzewami
Do kolejnej akcji z drzewami wyjechali strażacy z JRG nr 2 w Nowym Sączu na ulicę Stadnickich w Nowym Sączu. Po przybyciu na miejsce zdarzenia stwierdzono, że paliło się drzewo. Działania zastępu straży pożarnej polegały na zabezpieczeniu miejsca zdarzenia oraz podaniu jednego prądu gaśniczego na palące się drzewo, w wyniku czego pożar został ugaszony.
Gaszenie Pożarów Roślinności i Terenów Leśnych
Pożar altany z rozprzestrzenieniem na roślinność
Tuż po godzinie 17:00 w poniedziałek 13 kwietnia wybuchł pożar dużej altany ogrodowej na terenie dawnych ogródków działkowych przy ulicy Żwirki i Wigury. Po dojeździe strażacy zastali rozwinięty pożar altany ogrodowej. Ogień nie ograniczał się już wyłącznie do samej konstrukcji, lecz zaczął obejmować także pobliską roślinność. Strażacy podali dwa prądy wody, dzięki czemu szybko opanowali główne płomienie. Po ugaszeniu pożaru zasadniczego przystąpili do dogaszania pogorzeliska. Akcja ratowniczo-gaśnicza zakończyła się przed godziną 18:30. W zgliszczach spalonej altany nie stwierdzono osób poszkodowanych.
Duży pożar poszycia leśnego
Żywioł strawił blisko 13 hektarów poszycia leśnego. W akcji gaśniczej, oprócz 6 jednostek Straży Pożarnej (2 z PSP i 4 z OSP) i samochodu leśnego pogotowia przeciwpożarowego Nadleśnictwa Drewnica, uczestniczył również samolot gaśniczy Lasów Państwowych, który trzykrotnie zrzucał wodę na płonący teren. Akcja gaśnicza zakończyła się o godzinie 18:30. Przyczynę pożaru wyjaśnia dochodzenie prowadzone przez Policję. Leśnicy apelują o zachowanie szczególnej ostrożności podczas wizyt w lesie.
Ogromny pożar lasu na Lubelszczyźnie. Rozbił się samolot gaśniczy, nie żyje pilot. Relacja strażaka
Pożar lasu spowodowany nielegalną wycinką
Według informacji przekazanych przez Nadleśnictwo Lubaczów, pożar wybuchł 13 kwietnia w kompleksie leśnym położonym pomiędzy Krowicą Lasową (woj. podkarpackie) a Majdanem Lipowieckim. Przyczyną zdarzenia było nielegalne działanie mężczyzny, który próbował wyciąć młodego dęba o pierśnicy kilkunastu centymetrów. W trakcie wycinki drzewo zawisło na przewodach linii średniego napięcia, co doprowadziło do zwarcia i pojawienia się iskier. W efekcie doszło do szybkiego rozprzestrzenienia się ognia na ściółkę leśną. Sprawca, określony przez leśników jako "złodziej-dureń", zbiegł z miejsca zdarzenia, prawdopodobnie świadomy powagi swojego czynu.
Leśnicy przekazali, że pożar został zauważony przez operatora systemu kamer zamontowanych na wieżach przeciwpożarowych. Dzięki sprawnej akcji Państwowej Straży Pożarnej oraz Ochotniczej Straży Pożarnej ogień udało się szybko zlokalizować i ugasić. Straty materialne oszacowano na około 8 tysięcy złotych. Obecnie policja prowadzi czynności wyjaśniające w tej sprawie. Trwają poszukiwania sprawcy oraz ustalanie szczegółów incydentu.
Prawa Strażaków Ochotników
Strażacy, należący do ochotniczej straży pożarnej, mają - oprócz obowiązków - także prawa. Jednym z nich jest prawo do zwolnienia od pracy zawodowej. Uprawnienie to przysługuje wówczas, gdy strażacy akurat biorą udział w akcji ratowniczej, ale też należy im się wypoczynek po tejże akcji, przy czym czas odpoczynku ustala osoba, która kierowała akcją ratowniczą. Pracodawca musi dać wtedy wolne pracownikowi, który jednocześnie jest strażakiem OSP.
Szef musi zgodzić się na wolne pracownika-strażaka ochotnika od pracy także w przypadku, gdy ten wybiera się na szkolenie, organizowane przez straż pożarną lub przez inny podmiot, lecz straż pożarna go na nie kieruje. Strażacy ze struktur OSP mogą liczyć na bezpłatne wyżywienie w czasie prowadzenia działań ratowniczych. Ci sami strażacy i kandydaci na strażaków mogą otrzymać dodatkowe ubezpieczenie.