W dziedzinie pożarnictwa, choć intuicyjnie wydaje się to sprzeczne, istnieją techniki polegające na wykorzystaniu ognia lub materiałów wybuchowych do gaszenia pożarów. Metody te, stosowane głównie w ekstremalnych warunkach i przy rozległych zagrożeniach, wymagają precyzji, doświadczenia i uwzględnienia wielu czynników.
Przeciwogień: Kontrolowane wypalanie
Jedną z takich taktyk, stosowaną do ugaszenia rozległych pożarów lasów, łąk czy upraw, jest przeciwogień. Polega ona na stworzeniu tak zwanej przerwy ogniowej na drodze frontu pożaru poprzez kontrolowane wypalenie pasa terenu o odpowiedniej szerokości.
Zasada działania przeciwognia
Przeciwogień ma na celu likwidację materiału palnego, co skutecznie powstrzymuje dalsze rozprzestrzenianie się pożaru. Są to działania w obronie, mające na celu odcięcie głównego ognia od dalszych obszarów. Aby ta metoda nie przyniosła więcej szkód niż korzyści, należy uwzględnić wiele czynników, w tym niestabilne, takie jak siła i kierunek wiatru.
Technika ta jest stosowana przez Amerykanów, Kanadyjczyków, a także Rosjan. Rosjanie zresztą byli pierwsi w zrzucaniu strażaków na spadochronach w mało dostępne miejsca lasu w celu gaszenia pożarów. Robią to od lat 30. XX wieku, a w odróżnieniu od Amerykanów nie mają super sprzętów, jedynie siekiery, łopaty, którym trzonki robią na miejscu z tego, co pod ręką, i kilka drobiazgów, bez których ciężko przetrwać w tajdze.
Jak zwalczać pożary lasów
Doświadczenia z przeciwogniem w Polsce
W Polsce technika przeciwognia jest rzadko spotykana i niestosowana na dużą skalę. Niemniej jednak, były próby stosowania podobnych metod, choć bez użycia materiałów wybuchowych. Na przykład, w Puszczy Nadnoteckiej, na pewnym odcinku około 1 km, przy odpowiednim zabezpieczeniu, rozniecono przeciwogień, który, jak się okazało, działał. Takie działania były jednak przeprowadzane raczej w celach sprawdzenia metody na małym obszarze i dowódcy rzadko decydują się na nie w przypadku większych powierzchni.
Technika wybuchowa w gaszeniu pożarów
Inną metodą, która wykorzystuje materiały wybuchowe, jest gaszenie pożarów szybów naftowych. W tym przypadku nie chodzi bezpośrednio o gaszenie ogniem, lecz o wysadzenie ładunku wybuchowego w pobliżu płonącego szybu. Celem jest odcięcie dostaw tlenu do ognia przez wywołany wybuch, który chwilowo pozbawia otoczenie tlenu.
Zastosowanie ładunków wybuchowych w leśnictwie
Technika wybuchowa ma również zastosowanie w leśnictwie. Nadleśnictwa o odpowiedniej klasie zagrożeń w bazach przeciwpożarowych powinny posiadać specjalne ładunki wybuchowe. Służą one do demineralizacji pasa ziemi, czyli wykonania tak zwanych przegród ogniowych. Są to specjalne ładunki w taśmach, które po detonacji tworzą pas pozbawiony materiału palnego, podobnie jak w przypadku przeciwognia.
Niestety, często bywa tak, że choć takie ładunki powinny być dostępne, w rzeczywistości ich brakuje, podobnie jak w przypadku innego specjalistycznego sprzętu.
Podsumowanie
Zarówno przeciwogień, jak i technika wybuchowa, to zaawansowane metody gaszenia pożarów, które, mimo swojej pozornej sprzeczności z ideą gaszenia, są skuteczne w konkretnych scenariuszach. Ich zastosowanie wymaga głębokiej wiedzy, analizy warunków i ścisłego przestrzegania procedur bezpieczeństwa.