Zawód strażaka to jedna z najbardziej wymagających, ale i szlachetnych profesji. Podstawowym celem pracy strażaka jest wykonywanie czynności ratowniczo-gaśniczych podczas różnego rodzaju zdarzeń wymagających interwencji: pożarów, katastrof budowlanych i chemicznych, wypadków komunikacyjnych i innych sytuacji niosących zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Strażak jest funkcjonariuszem państwowym, przeszkolonym do specjalnych zadań. Jego praca polega na gaszeniu pożarów, likwidowaniu zagrożeń drogowych, chemicznych, wodnych, radiologicznych oraz na zapobieganiu ich skutkom.
Specyfika i Ryzyko Zawodu Strażaka
Zawód strażaka jest zawodem o bardzo wysokim ryzyku zawodowym, co wiąże się z licznymi zagrożeniami i wymaga wyjątkowych predyspozycji.
Zagrożenia w codziennej służbie
Strażacy zazwyczaj pracują w szkodliwych i gwałtownie zmieniających się warunkach, w narażeniu na różnorodne czynniki ryzyka. Mogą to być zawalające się konstrukcje, spadający gruz, niebezpieczne gazy, toksyczne pyły, atmosfera uboga w tlen i wiele innych. Strażacy narażeni są na urazy związane z wypadkami komunikacyjnymi, katastrofami przemysłowymi oraz powodziami.
Często wykonują czynności związane z dużym wysiłkiem fizycznym, na przykład dźwiganie ciężkich przedmiotów w wysokiej temperaturze otoczenia, a wszystko to przy obciążeniu odzieżą ochronną. Może to być przyczyną wyczerpania organizmu, urazów z przeciążenia, a także chorób układu krążenia.
Strażacy pracują pod ciągłą groźbą niebezpieczeństwa, przez wiele godzin, często w systemie pracy dyżurowej, co stanowi źródło stresu oraz problemów osobistych i rodzinnych. Tragiczne zdarzenia związane z akcjami ratowniczymi mogą wywoływać stres pourazowy.
Wymagania i Predyspozycje Kandydatów
Aby sprostać wyzwaniom tej profesji, kandydat na strażaka musi spełniać szereg rygorystycznych wymagań. Strażak powinien cechować się świetnym stanem zdrowia, nienaganną sprawnością fizyczną, odwagą i determinacją. Kandydat na strażaka musi być odporny na stres, umieć szybko podejmować decyzje i pracować pod presją zagrożenia zdrowia i życia.
Nie może bać się wysokości, dlatego podczas testów przyszli strażacy wchodzą na 30-metrową drabinę. Marzenia o pracy w straży są coraz trudniejsze do spełnienia, ponieważ niewielki procent zgłaszających się kandydatów spełnia wymogi formalne, związane ze stanem zdrowia i sprawnością fizyczną.
WAT - TESTY SPRAWNOŚCIOWE DLA KANDYDATÓW DO WAT
Jak zostać strażakiem? Ścieżka Kształcenia i Rozwoju
Droga do zostania strażakiem wymaga odpowiedniego wykształcenia i przygotowania. Należy ukończyć jedną ze szkół pożarniczych w Polsce: policealną lub wyższą.
Droga do służby w Państwowej Straży Pożarnej
Jeżeli ktoś nie ma aspiracji zostania oficerem, może zgłosić się do służby w Państwowej Straży Pożarnej (PSP). Kandydat przyjmowany jest na najniższe stanowisko, a po zdobyciu uprawnień kierowany na kursy podoficerskie, gdzie dalej się kształci. Każdy pracownik przychodzący do straży musi przejść okres służby przygotowawczej, w czasie którego należy ukończyć z pozytywnym wynikiem szkolenie strażaka podstawowego. Jest to czas na sprawdzenie, czy kandydat nadaje się do tego zawodu i czy odpowiada mu ta praca.
Akademia Pożarnicza - kształcenie oficerskie
Ścieżka dla ambitnych to wybór Akademii Pożarniczej w Warszawie (dawniej Szkoła Główna Służby Pożarniczej - SGSP). Uczelnia ta prowadzi studia inżynierskie, a po ich ukończeniu można kontynuować studia magisterskie. Kandydaci rozpoczynają naukę od szkoleń, prowadzonych w warunkach poligonowych. Trening ten stanowi przygotowanie do udziału w akcjach ratowniczo-gaśniczych oraz do pełnienia służby w PSP. Po jego ukończeniu kandydaci składają ślubowanie i stają się podchorążymi Akademii Pożarniczej. W czasie odbywania studiów słuchacze mogą być włączani do akcji ratowniczych na terenie całej Polski.
Strażak z tytułem inżyniera, kończący Akademię Pożarniczą, posiada szeroką wiedzę z zakresu:
- znajomości organizacji systemu ochrony przeciwpożarowej, Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego oraz ochrony ludności;
- umiejętności analizowania zagrożenia pożarowego obiektów przemysłowych i użyteczności publicznej, obszarów leśnych, obszarów wsi, miast i osiedli oraz innych miejscowych zagrożeń;
- umiejętności oceny projektów budowlanych, urządzeń i procesów technologicznych pod kątem zagrożenia pożarowego i wybuchowego;
- umiejętności oceny skali zagrożenia pożarowego oraz wybuchowego i sposobów ich zmniejszania;
- znajomości zasad funkcjonowania i doboru systemów zabezpieczeń oraz projektowania i kontroli tych systemów;
- umiejętności prowadzenia szkoleń z zakresu ochrony przeciwpożarowej.
Ochotnicze Straże Pożarne
Wiele osób zaciąga się również w charakterze ochotników do Ochotniczych Straży Pożarnych (OSP), co stanowi cenne wsparcie dla systemu ratowniczego w Polsce.
Warunki Zatrudnienia i Wynagrodzenie
Miejscem pracy dla strażaka jest jednostka straży pożarnej.
Zarobki strażaka
Wynagrodzenia strażaków uzależnione są od kilku czynników:
- Po pierwsze, zależą od rodzaju stanowiska. Najniższe są dla stanowisk szeregowych, odpowiednio wzrastają przy stanowiskach: podoficerskich, aspiranckich, oficerskich.
- Po drugie, pensje są sumą kilku składowych: wynagrodzenia zasadniczego, dodatku służbowego, dodatku motywacyjnego, czy dodatku uzasadnionego szczególnymi właściwościami, kwalifikacjami, warunkami czy miejscem pełnienia służby.
Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto strażaka Państwowej Straży Pożarnej wynosi około 5 900 - 7 380 zł, a średnie wynagrodzenie netto (na rękę) to około 4 366 - 5 442 zł. Strażacy ochotnicy otrzymują ekwiwalent zależny od trwania akcji. Jest to opcja dla osób z misją, które traktują aktywność w OSP jako pasję, często łącząc ją z innym zatrudnieniem.
Status Społeczny
Strażacy cieszą się niesłabnącym szacunkiem społecznym, ponieważ są tymi, którzy ratują ludzi, zwierzęta i mienie materialne, często ryzykując własne życie.