Współczesne Wyzwania i Aktualności ze Świata Strażaków

Świat strażaków, zarówno zawodowych, jak i ochotników, jest dynamiczny i pełen wyzwań. Nowe regulacje prawne, konieczność doskonalenia koordynacji działań ratowniczych oraz tragiczne wydarzenia, które dotykają strażacką społeczność, nieustannie kształtują ich codzienną służbę. Poniższy artykuł przedstawia zbiór kluczowych informacji, odpowiedzi na nurtujące pytania dotyczące Ustawy o Ochotniczych Strażach Pożarnych oraz relacje z działań ratowniczych, a także wspomnienie o utraconym koledze.

Ustawa o Ochotniczych Strażach Pożarnych - Pytania i Odpowiedzi

Wokół nowej Ustawy o Ochotniczych Strażach Pożarnych pojawiło się szereg pytań i interpretacji. Poniżej przedstawiamy kluczowe wyjaśnienia dotyczące jej zapisów.

Świadczenie Ratownicze i Ewidencja Działań

• Pytanie: Kto jest podmiotem uprawnionym do wykonywania ratownictwa górskiego, o którym mowa w art. 11b ust. 8 ustawy?

  Odp: Podmiotem tym jest jednostka, o której mowa w art. 39 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

• Pytanie: Czy PSP weryfikuje oświadczenia świadków?

  Odp: PSP nie weryfikuje oświadczeń świadków. W przypadku prowadzenia przez PSP ewidencji w latach 2012 do dzisiaj, przewidziano możliwość potwierdzania, co reguluje art. 50 ust. 3 ustawy.

• Pytanie: Co z Jednostkami OSP, które nie istnieją od 20 lat, a Członkowie złożą wniosek o świadczenia? Czy katalog Jednostek będzie zamknięty?

  Odp: Gmina i świadkowie w tym względzie potwierdzają członkostwo druha.

• Pytanie: Kto przyznaje świadczenie?

  Odp: Art. 17 ust. 3 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych stanowi, że niekompletny wniosek o przyznanie świadczenia ratowniczego organ przyznający pozostawia bez rozpoznania. Natomiast gdy z wniosku wynika brak przesłanek do przyznania świadczenia ratowniczego, decyzja odmowna wydawana jest z możliwością odwołania (art. 17 ust. 4).

• Pytanie: Czy ochotnik, który był członkiem w kilku jednostkach OSP w różnych miastach, składa jeden wniosek do ostatniej KP/KM PSP z kilkoma poświadczeniami wójtów z tamtych gmin?

  Odp: Tak. Zgodnie z art. 6 ust. 1, świadczenie ratownicze przyznaje komendant powiatowy (miejski) Państwowej Straży Pożarnej właściwy dla siedziby ostatniej jednostki OSP, w której wnioskodawca pełnił służbę.

• Pytanie: Co z sytuacją, gdy jeden członek OSP złoży dwa wnioski u różnych komendantów? Na jakim poziomie zostanie to zweryfikowane i czy obydwa wnioski zostaną odrzucone?

  Odp: Systemy informatyczne będą korzystać z istniejącego „słownika”, aby uniknąć zróżnicowania wpisów dla tej samej wartości (np. Komenda Miejska PSP w Siedlcach). Dokonywana będzie również weryfikacja numeru PESEL, NIP, IBAN (numer konta bankowego) oraz REGON pod kątem zgodności z „sumą kontrolną”. Pod kątem numeru PESEL dodatkowo dokona się weryfikacja, czy dana osoba nie złożyła wniosku w kilku miejscach.

• Pytanie: Czy organ przyznający zawiadamia organ wypłacający o braku lub zmianach?

  Odp: Art. 19 ustawy wyczerpuje odpowiedź w tym zakresie. Ponadto, zgodnie z art. 54 ust. 1, wydawanie decyzji w sprawach świadczeń ratowniczych podlega opłacie skarbowej, która stanowi dochód budżetu państwa.

Ekwiwalent za Udział w Działaniach

• Pytanie: Art. 15 ust. 2 stanowi, że ekwiwalent nalicza się za udział w działaniach „za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki” - ale do kiedy?

  Odp: Ekwiwalent powinien być naliczany do powrotu do macierzystej jednostki. Umowa, o której mowa w art. 7 ust. 2, powinna doprecyzować lub rozszerzyć zakres.

• Pytanie: Czy zapis ekwiwalentu naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę oznacza, że strażacy OSP za akcję trwającą np. 15 minut otrzymają ekwiwalent pełny za godzinę, np. 20 zł (uchwała Rady Gminy, 20 zł za udział w akcji ratowniczo-gaśniczej)? Naliczanie ekwiwalentu będzie godzinowe, a nie minutowe?

  Odp: Tak. Poza tym wszelkie pozostałe zagadnienia doprecyzowujące kwestie natury organizacyjnej i finansowej winny być zawarte w umowie (art. 7).

• Pytanie: Zgodnie z art. 15, strażak OSP otrzymuje ekwiwalent, gdy był dysponowany do działań ratowniczych lub akcji. A co z wyjazdami OSP do zabezpieczenia obszaru chronionego?

  Odp: Zabezpieczenie obszaru chronionego jest też wyjazdem zgodnym z dyspozycją PSP. Jest to też element organizacji akcji ratowniczej, zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy, o której mowa w art. 39 ustawy o ochotniczych strażach pożarnych.

• Pytanie: Jak będzie kwalifikowany wyjazd zastępu OSP do zabezpieczenia rejonu w związku z długotrwałymi lub dużymi działaniami ratowniczymi?

  Odp: Tak, jest to element organizacji akcji ratowniczej (art. 7 ust. 1 ustawy).

Szkolenia i Uprawnienia Strażaków OSP

• Pytanie: Art. 11 - kierowanie strażaka OSP na kurs prawa jazdy, zawarcie umowy między KP PSP a strażakiem OSP, a wójt tylko będzie powiadomiony?

  Odp: Reguluje to art. 11 ust. 3. Sporządzana umowa ma zawierać wszystkie elementy dotyczące tych kwestii. Ustawa nie przewiduje pokrywania kosztów z tytułu pensji.

• Pytanie: Czy pełnienie funkcji kierowcy w przypadku druha powyżej 65 roku życia (art. 9) upoważnia do udziału w działaniach ratowniczych? Działania ratownicze to nie tylko dojazd do zdarzenia. Czy chodzi o pełnienie funkcji kierowcy poza działaniami ratowniczymi?

  Odp: Reguluje to art. 9 w związku z art. 8.

• Pytanie: Czy w związku z art. 11 ust. 4 przewidziana jest zmiana zasad naboru do służby w PSP i w jaki sposób będzie rozwiązana problematyka uprawnień do kierowania działaniami ratowniczymi?

  Odp: Zamysłem ustawodawcy było wykorzystanie potencjału posiadanych uprawnień i umiejętności przez strażaków OSP w PSP. Odbycie przez strażaka OSP wszystkich wymienionych w cytowanym artykule szkoleń jest równorzędne z ukończeniem szkolenia w zawodzie strażaka. Strażak OSP posiadający stosowne dokumenty potwierdzające ukończenie poszczególnych szkoleń nie będzie kierowany na szkolenia podstawowe w zawodzie strażak. Szczegółowe rozwiązania związane z wejściem w życie ustawy o OSP są obecnie procedowane, nie wyklucza się także zmian w zasadach naboru do służby w PSP wynikających z art. 11 ust. 4.

• Pytanie: Czy do obecnych lub zmienianych programów szkoleń OSP można będzie liczyć na oficjalne materiały szkoleniowe?

  Odp: Za przygotowanie stosownych materiałów szkoleniowych, w tym prezentacji i konspektów, odpowiedzialny jest organizator szkolenia oraz bezpośredni prowadzący zajęcia (wykładowca, instruktor). Jednak wychodząc naprzeciw oczekiwaniom, na stronie internetowej KG PSP funkcjonuje Baza Wiedzy, gdzie zamieszczane są materiały i pomoce dydaktyczne służące temu celowi.

• Pytanie: Co z trwającymi szkoleniami?

  Odp: Według dotychczasowych dokumentów należy dokończyć tylko szkolenia już rozpoczęte przed wejściem w życie Ustawy o OSP. Natomiast nowe szkolenia należy już realizować zgodnie z zapisami Ustawy o OSP, czyli zgodnie z programami zatwierdzonymi przez MSWiA. Obecnie przygotowywane są stosowne znowelizowane rozwiązania w obszarze szkoleniowym strażaków OSP. Do czasu wprowadzenia nowych rozwiązań nie należy rozpoczynać nowych szkoleń dla strażaków OSP.

Umowy i Współpraca Gmin z OSP

• Pytanie: Gmina bez OSP podpisuje porozumienie z gminą sąsiednią, która ma OSP (par. 7). Z którym komendantem to porozumienie ma być uzgodnione?

  Odp: Ustala to właściwy kp/m PSP, który powinien współpracować z właściwym wójtem.

• Pytanie: Art. 7 - jeżeli na terenie gminy jest OSP, która realizuje zadania z ratownictwa wodnego tylko, i w tej gminie jest JRG, to czy do właściwego zabezpieczenia przed pożarami umowę z inną OSP z terenu innej gminy musi podpisać wójt?

  Odp: Zgodnie z art. 7 pkt 2 Ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. poz. 2490), gmina jest obowiązana do zawarcia umowy, gdy na terenie gminy nie ma jednostki ochrony przeciwpożarowej.

• Pytanie: Czy jest możliwy wyjazd jednostki OSP na zabezpieczanie obszaru chronionego właściwej jednostki ratowniczo-gaśniczej, jeśli obszar chroniony danej JRG wykracza poza granice powiatu?

  Odp: Tak, jest to możliwe, z tym że należy mieć na uwadze zapisy Rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 lipca 1998 r. w sprawie terenu działania jednostek ochrony przeciwpożarowej, okoliczności i warunków udziału tych jednostek w działaniach ratowniczych poza terenem własnego działania oraz zakresu, szczegółowych warunków i trybu zwrotu poniesionych przez nie kosztów.

Nowi Druhowie w Szeregach OSP

Do grona ochotników dołączyły trzy nowe osoby, które z powodzeniem ukończyły szkolenie podstawowe i są już gotowe do udziału w działaniach ratowniczo-gaśniczych. Strażacką rodzinę zasilili: Ewelina, Michał oraz Oskar. To nowi druhowie, którzy - jak podkreślają ich koledzy z jednostki - wyróżniają się zaangażowaniem, odwagą i ogromną chęcią niesienia pomocy. Od teraz będą aktywnie uczestniczyć w akcjach, dbając o bezpieczeństwo mieszkańców gminy i okolic.

Wstąpienie w szeregi OSP to nie tylko decyzja o założeniu munduru. To przede wszystkim zobowiązanie do służby drugiemu człowiekowi, gotowość do działania w najtrudniejszych momentach oraz odpowiedzialność, która towarzyszy każdej interwencji - niezależnie od pory dnia czy nocy.

Nowym druhom gratulują zarówno przełożeni, jak i koledzy z jednostki, doceniając ich determinację i wytrwałość w dążeniu do celu. Przed nimi wymagająca, ale niezwykle potrzebna misja.

Nie brakuje również tradycyjnych życzeń: bezpiecznych powrotów z każdej akcji, siły w codziennej służbie oraz satysfakcji płynącej z niesienia pomocy innym.

Koordynacja Działań Ratowniczych - Dyskusja i Doświadczenia

Skuteczność działań ratowniczych zależy w dużej mierze od sprawnej koordynacji między różnymi służbami: Państwową Strażą Pożarną (PSP), Ochotniczymi Strażami Pożarnymi (OSP), Pogotowiem Ratunkowym (PRM) i Policją. W praktyce często pojawiają się wyzwania w tym zakresie, prowadzące do opóźnień i niepotrzebnego zagrożenia dla poszkodowanych.

Różnice w Praktykach Dysponowania Służbami

Wiele zgłoszeń wypadków drogowych pokazuje brak jednolitej procedury. W niektórych miejscowościach, oddalonych od stacji pogotowia i PSP, karetka jedzie na miejsce zdarzenia samodzielnie, a dopiero po dotarciu i stwierdzeniu konieczności wykonania dostępu, powiadamia PSP. Taka sekwencja prowadzi do znaczących opóźnień, np. poszkodowany może przebywać w pojeździe przez ponad 30 minut, zanim służby ratownicze będą w stanie zapewnić mu pełną pomoc.

Strażacy z OSP często relacjonują, że najpierw na miejsce zdarzenia przyjeżdża pogotowie, a PSP jest wzywane później, co skutkuje negatywnymi komentarzami ze strony osób postronnych. Istnieją jednak pozytywne przykłady, gdzie Pogotowie Ratunkowe i PSP (lub OSP) są dysponowane jednocześnie, co skraca czas reakcji.

Zdarzają się sytuacje, że pomimo posiadania przez OSP w Krajowym Systemie Ratowniczo-Gaśniczym (KSRG) sprzętu ratownictwa technicznego i przeszkolonych medyków, jednostka ta, będąca bliżej zdarzenia niż PSP, jest wzywana rzadko. Budzi to pytania o zaufanie dyspozytorów i sens inwestowania w sprzęt, który nie jest w pełni wykorzystywany.

W dużych miastach z gęstą rejonizacją czas dojazdu jest krótszy (5-10 minut), a służby często startują razem. Obecność Centrów Powiadamiania Ratunkowego (CPR), gdzie dyspozytor PSP i pogotowia pracuje w jednym pomieszczeniu, znacznie poprawia wymianę informacji.

Postulowane Rozwiązania i Standardy

Dla poszkodowanych kluczowe jest, aby wszystkie podmioty ratownicze i wspomagające (Policja) były dysponowane jednocześnie, z procedury, przez pierwszego dyspozytora przyjmującego zgłoszenie. Dyspozytor powinien być pierwszym ratownikiem, a nie tylko „telefonistą”, posiadającym wszechstronną wiedzę z zakresu działań medycznych i strażackich.

Jak podkreślają eksperci, rzecz nie tkwi wyłącznie w porozumieniach i pismach, ale przede wszystkim w wyszkoleniu, kulturze ratowniczej, uzgodnionych procedurach i profesjonalnym podejściu do sprawy. Ważna jest również ciągła komunikacja z dyspozytorami, przełożonymi i komendantami, aby na bieżąco adaptować i doskonalić mechanizmy działania.

Komenda Główna PSP aktualizuje „Ramowe wytyczne Komendanta Głównego Państwowej Straży Pożarnej do opracowania zasad dysponowania sił jednostek ochrony przeciwpożarowej oraz zasad doraźnego zabezpieczenia operacyjnego terenu powiatu po zadysponowaniu zasobów ratowniczych”. Planowane jest skierowanie projektu dokumentu do opiniowania do KW PSP, co da możliwość zgłaszania propozycji do przedmiotowych Zasad. Komendy powiatowe i wojewódzkie PSP mają również możliwość bieżącej modyfikacji planu sieci Jednostek Ochrony Przeciwpożarowej (JOP) według potrzeb.

Tragiczna Śmierć Strażaka z Podkarpacia

Z niewyobrażalnym smutkiem przyjęto informację o tragicznej śmierci Druha Andrzeja Janasa, który zginął w wypadku we francuskiej miejscowości Feucherolles pod Paryżem. Sprawcą wypadku był 48-letni mężczyzna, który potrącił 27-latka. Okoliczności zdarzenia bada obecnie francuska żandarmeria.

Koledzy z jednostki, z którymi Druh Andrzej służył, wspominali go z ogromnym sentymentem. "Trudno uwierzyć, że już go nie zobaczymy. Jego uśmiechu - szczerego, zaraźliwego, takiego, który potrafił rozjaśnić nawet najcięższy dzień. Był wyjątkowym człowiekiem: zawsze pogodny, zabawny, pełen dobrej energii" - czytamy we wpisie. "Pozostanie w naszej pamięci jako ktoś, kto nie tylko służył ludziom, ale także sprawiał, że świat wokół stawał się lepszy i jaśniejszy" - przekazała jednostka. "Rodzinie i bliskim przekazujemy najszczersze wyrazy współczucia. Będzie nam Ciebie bardzo brakowało. Do zobaczenia Bracie! Cześć Twojej pamięci" - dodano na koniec wpisu, honorując pamięć o strażaku, który poświęcił swoje życie dla innych.

Inne Kwestie Organizacyjne i Prawne

• Pytanie: Jak ma wyglądać prowadzenie ewidencji sił i środków OSP we współpracy z wójtem i starostą?

  Odp: Zagadnienie jest dowolne w realizacji przez kp/m PSP.

• Pytanie: Czy będzie zmieniona Ustawa o Ochronie Przeciwpożarowej (art. 19 ust.)?

  Odp: Art. 19 ustawy o ochronie przeciwpożarowej został uchylony przez art. 38 Ustawy o Ochotniczych Strażach Pożarnych.

• Pytanie: Czy planuje się modyfikacje przy sporządzaniu planu sieci JOP?

  Odp: Komendy powiatowe i wojewódzkie PSP mają możliwość bieżącej modyfikacji planu według potrzeb.

• Pytanie: Czy system informatyczny przed zatwierdzeniem wniosku wskaże ewentualne błędy?

  Odp: Komenda Główna PSP wraz z wykonawcą podjęła działania, aby uruchomić możliwość generowania decyzji (pozytywnej lub negatywnej) już w pierwszym etapie wdrożenia Systemu Świadczenia Ratowniczego.

• Pytanie: Czy na realizację świadczeń z art. 6 ust. 1, tj. świadczeń dla ratowników OSP, zostaną przeznaczone środki z budżetu państwa, czy samorządów?

  Odp: Na dzień 18.01.22 r. jeszcze trwają konsultacje w tej sprawie.

tags: #strazak #otrzymuje #usmiech