Strażak Podajnika – Niezbędne Zabezpieczenie w Kotłach z Podajnikiem

Czym jest „Strażak Podajnika” i dlaczego jest kluczowy?

Urządzenie STRAŻAK służy do zabezpieczenia przed zapłonem opału znajdującego się w zasobniku kotła z podajnikiem. Jest to automatyczny układ zalewowy z korkiem topliwym. Chroni on przed cofaniem się płomienia do zbiornika paliwa stałego, co mogłoby doprowadzić do zapłonu opału w zasobniku. W przypadku cofnięcia lub przedostania się żaru do rury podajnika, czujnik temperatury zaworu powoduje jego otwarcie i zalanie żaru wodą. Jest to szczególnie przydatne urządzenie w przypadku palenia pelletem lub innymi biopaliwami, takimi jak owies, zrębki drewniane czy wióry, które mogą stwarzać większe ryzyko cofania się żaru niż ekogroszek.

Nigdy nie było alarmu o przekroczonej temperaturze podajnika w niektórych instalacjach, ale jednocześnie użytkownicy zgłaszali przypadki zadziałania „strażaka”, np. przy zaniku napięcia w sieci, kiedy żar cofał się do rury. Wielu użytkowników nie zaobserwowało, aby żar przechodził do podajnika, nawet po zmianie opału z ekogroszku na pellet (podawany bez przeróbki na podajnik pelletowy). Mimo to, nie należy bagatelizować ryzyka; może się zdarzyć coś nieprzewidzianego, a pellet w koszu mógłby się palić, choć przy zamkniętej klapie przypuszczalnie jedynie tliłby się. Istnieją jednak obawy, że „strażak” zadziała bez szczególnej przyczyny, co wiązałoby się z koniecznością sprzątania po takiej akcji.

Zasada Działania Termicznego Zaworu Zalewowego

W „strażaku” został zamontowany zawór termostatyczny firmy Regulus. Zawór termostatyczny REGULUS zapewnia niezawodną, bezpieczną oraz bezobsługową pracę. Jest to rozwiązanie sprzyjające środowisku, sprawiając, że kotły na biomasę stają się optymalnym rozwiązaniem grzewczym. Zawór ten jest używany do ochrony kotła przed cofnięciem się płomienia poprzez monitorowanie temperatury w podajniku paliwa. Jeżeli temperatura przekroczy 95°C, zawór otwiera się i umożliwia dopływ odpowiedniej ilości wody w celu wygaszenia ognia w podajniku. Po zadziałaniu zawór zamyka się, aby zminimalizować konieczność dalszego czyszczenia i konserwacji.

Zawór termostatyczny działa w sposób niezawodny, niezależnie od temperatury otoczenia, a jego funkcjonowanie nie wymaga dostarczania energii z zewnątrz. Ma zastosowanie w instalacjach grzewczych jako zabezpieczenie dla kominów oraz kotłów na paliwo stałe. Zabezpiecza również przed cofaniem płomienia do podajnika paliwa stałego poprzez zalanie paliwa w sytuacji nadmiernego wzrostu temperatury.

Parametry Techniczne Zaworu Regulus

Montaż i Instalacja „Strażaka”

„Strażak” oprócz zaworu posiada połączony z nim wężem zbiornik na wodę o pojemności około 6 litrów (lub 5 L w prostszych konstrukcjach), co w zupełności wystarczy, żeby ugasić ewentualny żar w rurze podawczej ślimaka. Montaż jest prosty: wystarczy w zbiorniku na wodę wywiercić dwa otwory w sugerowanych miejscach o średnicy 6 mm, zbiornik zawiesić na ścianie lub zbiorniku na opał, następnie głowicę z zaworem termicznym przykręcić do rury podawczej (najczęściej przyłącze 3/4 cala) i na końcu baniak zalać wodą. Odległość zbiornika na opał należy dostosować do długości węża, który ma około 1,5 metra. Woda ma się znaleźć w rurze podajnika przed palnikiem. Ważne jest, aby zasobnik był szczelny, a czujnik podajnika dobrze zamontowany.

Doświadczenia Użytkowników i Dyskusje o Bezpieczeństwie

Wielu użytkowników dzieli się swoimi doświadczeniami. Jeden z nich, paląc pelletem na palniku Pancerpola przez 4 lata, nigdy nie zanotował wzrostu temperatury podajnika powyżej 30°C. Inny, korzystający z pieca na groszek, w którym palił pelletem, doświadczył czterokrotnego zadziałania „strażaka” w ciągu 3 lat, zazwyczaj przy zaniku napięcia w sieci. To podkreśla zmienność warunków i potencjalne zagrożenia. Użytkownicy zwracają uwagę na to, że sam czujnik otwarcia klapy i wymiana uszczelek mogą znacznie poprawić bezpieczeństwo, zastanawiając się, czy zawsze jest sens „zabawy z tym strażakiem”.

Pojawiły się również problemy, takie jak stopienie drugiego czujnika przy ślimaku, który daje sygnał do napełniania pelletem, mimo że czujnik był skalibrowany i zamontowany. Problem ten może wskazywać na cofki od wiatru lub inne przyczyny, takie jak za mały nadmuch, który nie wypycha wszystkiego z paleniska, powodując zator i dalsze tlenie.

Zapobieganie Cofaniu się Żaru: Rola Konstrukcji Podajnika i Ustawień Kotła

Uszczelnienie i Ciąg Komina

Kluczową kwestią w zapobieganiu cofaniu się żaru jest szczelność. Cały zasyp, podajnik i kocioł muszą być szczelnie zamknięte. Nawet w nowym kotle instalator mógł niedbale podkręcić elementy, co skutkuje nieszczelnością. Dobre uszczelnienie zbiornika pomogło w problemach z gorącą rurą podajnika na ekogroszek, ponieważ trociny dużo łatwiej przeniosą żar do tyłu od węgla.

Wentylacja i Nadmuch

W konstrukcji palnika istotne są otwory przeciwdymowe, które znajdują się w górnej części cylindra podajnika, około 10 cm od samego palnika, w komorze nadmuchu. Przez te otwory wdmuchiwane jest powietrze, które blokuje cofanie się dymu do cylindra i zasobnika. W szczelnie zamkniętym zasobniku i cylindrze wytwarza się niewielkie ciśnienie, które zapobiega przedostaniu się dymu z palnika. Ważne jest, aby na wiatrak dorobić klapkę, jeśli jej nie ma, która zamknie dopływ powietrza w momencie, gdy wentylator przestanie dmuchać. Po zakończeniu cyklu palenia do spalarki nie może dostawać się powietrze, ponieważ za sprawą ciągu kominowego paliwo nadal będzie się spalać.

Ustawienia Podawania Paliwa

Prawidłowe ustawienia pieca, zwłaszcza dotyczące nadmuchu, są kluczowe. Jeśli nadmuch jest za mały, nie wypycha wszystkiego z paleniska, co może prowadzić do zatorów i tlenia. Warto zmienić sposób podawania paliwa i ograniczyć ciąg kominowy. Ustaw podawanie w ten sposób, aby podajnik częściej wypychał paliwo, ale w mniejszych dawkach. Oznacza to krótszy czas podawania i postoju. Wtedy paliwo będzie częściej podawane i wypchnie to, co ewentualnie się cofnęło.

Rodzaje Palników a Bezpieczeństwo

Dyskusje użytkowników często dotyczą różnic między palnikami retortowymi a kieszeniowymi. Palnik kieszeniowy jest uważany za bardziej uniwersalny, ponieważ ma małe opory przesuwu, paliwo nie ulega ubijaniu i jest swobodnie przesuwane, co umożliwia spalanie różnych rodzajów paliw, od ekogroszku po pellet i owies. W palniku kieszeniowym nie występuje zjawisko zbijania paliwa tak jak w kolanie retorty, choć przy suchym i dobrym gatunkowo groszku to zjawisko również nie występuje w retortach. Retorta potrzebuje jednak motoreduktor większej mocy. Palnik retortowy ma zalety, takie jak wyrzucanie popiołu dookoła siebie, podczas gdy palnik kieszeniowy tylko do przodu. W retorcie można dłużej utrzymać żar przy długich przestojach pieca, natomiast w kieszeni trzeba co jakiś czas dosypać paliwa, aby nie wygasło. Żywotność obu palników jest podobna.

Nowoczesne konstrukcje palników, takie jak palnik rynnowy APR firmy „Ślusarstwo-Kotlarstwo” Bogdan Witkowski czy SV 200 z Pleszewa (podajnik Technix), posiadają rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo i efektywność. Palnik rynnowy APR ma własny, łatwo demontowalny deflektor, zaokrąglone palenisko z żeliwa sferoidalnego oraz oddzielne wloty powietrza pierwotnego i wtórnego. Brak kolana prowadzącego minimalizuje tarcie. SV 200 posiada system równomiernego rozprowadzania powietrza w komorze spalania i zamkniętą komorę spalania. Palnik APRQ ma kwadratowe palenisko z kołnierzem dopalającym i ślimak o grubości 8 mm wykonany z żeliwa sferoidalnego, dwustronnie podparty, co zwiększa żywotność. Palniki EKOENERGIA i MULTIPAL również oferują rozwiązania wielopaliwowe i zwiększoną odporność.

Samodzielna Konstrukcja Podajnika i Aspekty Bezpieczeństwa

Wielu entuzjastów decyduje się na samodzielne wykonanie podajnika ślimakowego do pieca, czerpiąc inspirację i części ze złomu oraz internetu. Taka konstrukcja obejmuje: stalowy korpus, ślimak oraz motoreduktor z silnikiem. Ślimak jest często wykonany z płaskownika stalowego formowanego na pręcie, z przekładnią i sprzęgłem. Wentylator może pochodzić ze starego wyciągu kuchennego, regulowany fazowo przez sterownik. Średnica rury podajnika powinna być około 5 mm większa od średnicy ślimaka, a grubość zwoju, typowo 8 mm (najlepiej ze stali szlachetnej), decyduje o żywotności podajnika.

Samodzielnie zbudowane sterowniki (np. na mikrokontrolerach 89C51/8951 lub ICL7107, LM35, LM358) mogą obejmować funkcje monitorowania pracy podajnika, zabezpieczenia przeciwzablokowaniowe oraz alarmy dźwiękowe i wyświetlacze LCD. W kontekście bezpieczeństwa dyskutowano o stosowaniu czujników temperatury (np. powyżej 70-90°C) do wykrywania pożaru i automatycznego wyłączania podajnika. Choć układy dwustanowe działają, niektórzy automatycy z zawodu zastanawiają się nad zastosowaniem regulatora PID dla potencjalnej poprawy sprawności, choć przy procesach wolnozmiennych, jak spalanie, proste sterowanie załącz/wyłącz jest często wystarczające. Dyskusje podkreślają, że wysoka sprawność kotła zależy bardziej od konstrukcji (katalizator, deflektor spalin) niż od skomplikowanych algorytmów sterowania.

Nie ma problemu z cofaniem żaru, pod warunkiem że nie ma dostępu tlenu do paleniska. Przez minimum 2-3 godziny żar przy groszku węglowym na pewno się nie cofnie. Rozważane jest również lekkie pochylenie paleniska kieszeniowego ku dołowi, aby ułatwić przesuwanie paliwa.

tags: #strazak #podajnika #wlasnej #konstrukcji