Urządzenie typu STRAŻAK jest kluczowym elementem w nowoczesnych systemach grzewczych, pozwalającym na ochronę przed zapłonem opału, mieszczącego się w zasobniku kotła z podajnikiem. Jego głównym zadaniem jest zapobieganie cofaniu się płomienia lub żaru do podajnika i zasobnika paliwa, co mogłoby skutkować groźnym pożarem.
Czym jest "Strażak" w kotle i jak działa?
Urządzenie STRAŻAK służy do zabezpieczenia przed zapłonem opału znajdującego się w zasobniku kotła z podajnikiem. W przypadku cofnięcia lub przedostania się żaru do rury podajnika, czujnik temperatury zaworu powoduje otwarcie zaworu i zalanie żaru. Działa to na zasadzie automatycznego układu zalewowego z korkiem topliwym (w niektórych modelach), który zabezpiecza przed cofaniem płomienia do zbiornika paliwa stałego poprzez zalanie rury podajnika w sytuacji nadmiernego wzrostu temperatury spowodowanej przez cofający się w kierunku zbiornika żar. Urządzenie to działa samoczynnie bez dodatkowego zasilania.
Dlaczego zabezpieczenie przed cofaniem płomienia jest kluczowe?
Praca zautomatyzowanych urządzeń grzewczych wiąże się z dostarczaniem odpowiednich dawek paliwa wprost do znajdującego się w komorze spalania palnika. W przypadku kotłów z podajnikiem, spalających paliwa stałe, takie jak węgiel (ekogroszek) lub biomasę (pellet drzewny, agropellet, zrębki drewniane, owies, wióry), zazwyczaj wykorzystuje się podajnik ślimakowy lub rurę zrzutkową. W obu przypadkach, wskutek awarii, może dojść do sytuacji, w której żar lub płomienie przedostaną się do zasobnika paliwa, wywołując groźny pożar. Proces spalania opału w przypadku awarii może się okazać niebezpieczny i wyrwać spod kontroli, powodując pożar. Dlatego w kotłach centralnego ogrzewania konieczne są systemy zabezpieczające.
Rodzaje systemów zabezpieczających kotły przed cofaniem płomienia
Systemy służące zapobieganiu rozprzestrzenianiu się żaru i płomienia mogą działać dzięki układowi wodnemu, bezpiecznikowi termicznemu lub śluzie przeciwpożarowej.
Układ Wodny
- W przypadku instalacji wodnej, za gaszenie pożaru odpowiada zbiornik z wodą (lub bezpośrednie podłączenie do rury wodociągowej), który zalewa podajnik, chroniąc zawartość zasobnika.
- Dzieje się tak po zadziałaniu zaworu termostatycznego albo roztopieniu woskowego korka.
Bezpiecznik Termiczny
- Jest to urządzenie, które automatycznie uruchamia podajnik przy przekroczeniu dopuszczalnej temperatury paliwa.
- Dzięki temu żar jest wpychany do palnika. Wymaga to jednak stałego podtrzymywania zasilania, ponieważ od niego zależy działanie motoreduktora obsługującego ślimak.
Śluza Przeciwpożarowa
- To specjalne rozwiązanie mechaniczne w postaci śluzy, przez którą przechodzi opał wydostający się z zasobnika.
- Domyślnym położeniem blokady jest pozycja „zamknięte”. W razie braku prądu dopływ paliwa jest powstrzymywany w momencie unieruchomienia wentylatora nadmuchowego.
- Blokada mechaniczna reaguje również na dane ze sterownika i może być aktywowana po przekroczeniu niebezpiecznego poziomu temperatury.
Termostat grzejnikowy. Jak działa grzejnikowy zawór z głowicą termostatyczną
Działanie i specyfika zaworów termostatycznych
W urządzeniach typu STRAŻAK często montowane są zawory termostatyczne renomowanych firm, takich jak Danfoss BVTS lub Regulus. Ich przeznaczenie jest dostosowane do montowania w kotłach z podajnikami - szczególnie tych opalanych pelletem, zrębkami drewnianymi, owsem czy wiórami.
Termostatyczny zawór, na przykład Regulus, zapewnia niezawodną, bezpieczną oraz bezobsługową pracę. Jest on używany także do ochrony kotła przed cofnięciem się płomienia poprzez monitorowanie temperatury w podajniku paliwa. Jeżeli temperatura przekroczy określoną wartość (np. 95°C), zawór otworzy się i umożliwi dopływ odpowiedniej ilości wody w celu wygaszenia ognia w podajniku. Po zadziałaniu zawór zamyka się, aby zminimalizować konieczność dalszego czyszczenia i konserwacji.
Zawór termostatyczny nie wymaga zewnętrznego źródła zasilania, działa w sposób niezawodny niezależnie od temperatury otoczenia. Ma zastosowanie w instalacjach grzewczych jako zabezpieczenie dla kominów oraz kotłów na paliwo stałe. Dodatkowo chroni przed przegrzaniem kotła poprzez zrzut wody z podgrzewacza lub wężownicy kondensacyjnej.
Przykładowe parametry techniczne zaworu Regulus:
- Medium: woda
- Maks. ciśnienie robocze: 10 bar
- Temperatura wody: 5 do 110 stopni C
- Temperatura otwarcia: 95 stopni C
- Histereza: 6 stopni C
- Temperatura otoczenia: 0 do 125 stopni C
- Przepływ: 2,4 m3/h przy ciśnieniu wody min. 1 bar
"Strażak" jako kompletne urządzenie zalewowe
Typowy STRAŻAK do kotła z podajnikiem to kompletne urządzenie o bardzo prostej konstrukcji. Składa się on z zaworu termostatycznego oraz połączonego z nim wężem zbiornika na wodę o pojemności około 5-6 litrów. Takie urządzenie jest bardzo przydatne w przypadku palenia pelletem lub innymi biopaliwami, a także ekogroszkiem.
Cechy urządzenia:
- Bardzo prosta konstrukcja.
- Wąż o długości około 1,5 m.
- Zapasowy korek topliwy (w niektórych wersjach).
- Baniak o pojemności około 5-6 L, wystarczający do ugaszenia ewentualnego żaru w rurze podawczej ślimaka.
- Działa samoczynnie bez dodatkowego zasilania.
Montaż urządzenia "Strażak"
Instalacja strażaka jest zazwyczaj prosta i może być wykonana samodzielnie. Wystarczy w zbiorniku na wodę wywiercić dwa otwory w sugerowanych miejscach (np. o średnicy 6 mm). Następnie zbiornik należy zawiesić na ścianie lub zbiorniku na opał, a głowicę z zaworem termicznym przykręcić do rury podawczej (często palniki mają specjalne przyłącze 3/4 cala do montażu termicznego zaworu przelewowego). Na koniec baniak zalewa się wodą. Odległość zbiornika na opał należy dostosować do długości węża, która zazwyczaj wynosi około 1,5 metra.