Alarm na Plaży: Zasady Bezpieczeństwa i Pierwsza Pomoc

W obliczu alarmu na plaży, niezależnie od jego przyczyny, kluczowe jest szybkie i właściwe reagowanie. Niniejszy artykuł przedstawia kompleksowe informacje dotyczące oceny stanu poszkodowanego, zagrożeń związanych z wodą oraz zasad udzielania pierwszej pomocy, które mogą być niezbędne w sytuacjach awaryjnych nad akwenami.

Ocena Stanu Poszkodowanego: Podstawy Pierwszej Pomocy

W przypadku nagłego zdarzenia, precyzyjna ocena stanu poszkodowanego jest fundamentem skutecznej pomocy. Wyróżnia się tu kilka kluczowych schematów i skali.

Ocena Przytomności: Schemat AVPU i Skala Glasgow

• AVPU ocena przytomności to schemat kolejno ocenianych reakcji na bodźce zewnętrzne, stosowany w celu oceny stanu przytomności poszkodowanego lub chorego. Schemat AVPU jest używany we wstępnej ocenie stanu przytomności, sprawdzając, czy przytomność jest zachowana. Jest to pierwszy element badania przedmiotowego w stanach zagrożenia życia, poprzedzający ocenę czynności życiowych (ABC) i szybkie badanie urazowe. Stosowany jest przez osoby udzielające pierwszej pomocy, kwalifikowanej pierwszej pomocy i pomocy medycznej.
• Skala Glasgow (ang. Glasgow Coma Scale - GCS) jest używana w medycynie w celu oceny poziomu świadomości. Początkowo wprowadzono ją w celu umożliwienia szybkiej oceny stanu pacjentów po urazie głowy i wstępnego ustalenia rokowania. Uwzględnia się najlepszą uzyskaną odpowiedź w każdej kategorii, a łącznie można uzyskać od 3 do 15 punktów. Należy zaznaczyć, z jakich składowych powstał wynik. Warto uwzględnić sytuacje, w których ocena w skali Glasgow jest utrudniona, takie jak intubacja (pacjent przytomny nie toleruje rurki intubacyjnej, a wynik GCS ≤ 8 stanowi wskazanie do intubacji, a także rozważenie inwazyjnego pomiaru ciśnienia wewnątrzczaszkowego (ICP)) oraz niedowład lub porażenie, gdy pacjent nie porusza się z innego powodu. Skala Glasgow może być stosowana u dzieci, które już dobrze mówią, tj. od 4 roku życia. U mniejszych dzieci stosuje się Pediatryczną Skalę Glasgow.

Zaburzenia Gospodarki Cukrowej: Hipoglikemia i Hiperglikemia

Zaburzenia poziomu glukozy we krwi mogą prowadzić do utraty przytomności, co wymaga natychmiastowej interwencji.

Spożywane węglowodany, dzięki enzymom trawiennym, rozkładane są w przewodzie pokarmowym na cukry proste, w tym glukozę. W obecności tlenu glukoza ulega rozkładowi na dwutlenek węgla, wodę i energię, która pozwala komórkom na prawidłowe funkcjonowanie. Niektóre komórki, takie jak te zbudowane z mózgu, włókien nerwowych, siatkówki oka, nerek, nadnerczy, naczyń krwionośnych i czerwonych ciałek krwi, nie potrzebują insuliny do transportu glukozy, gdyż potrafią absorbować glukozę bezpośrednio z krwi.

Podczas posiłku i przez następne 2-3 godziny glukoza pochodząca z jedzenia jest zużywana przez komórki jako paliwo. W tym samym czasie odnawiane są zapasy glikogenu (glukozy w długich łańcuchach, zmagazynowanej przy pomocy insuliny w wątrobie i w komórkach mięśniowych). W 3-5 godzin po posiłku następuje zużycie węglowodanów zawartych w pokarmie, a stężenie glukozy we krwi (glikemia) zaczyna się obniżać. Gdy nie nastąpi dopływ pokarmu, glukozy we krwi zacznie brakować. Wtedy zatrzymywana jest też produkcja insuliny. Komórki alfa w trzustce, rozpoznając obniżony poziom glikemii, zaczną wydzielać do krwi hormon glukagon, który alarmuje wątrobę, aby rozpoczęła uwalnianie glukozy z zapasu glikogenu, co zapewnia stały poziom cukru we krwi. Zapasy glikogenu mogą być zużywane pomiędzy posiłkami, w ciągu nocy, gdy się jest na czczo.

Jeżeli głód nadal będzie trwał, organizm użyje kolejnych zapasowych źródeł glukozy. Wydzielony hormon stresu adrenalina, rozłoży tłuszcz na kwasy tłuszczowe i glicerol. W wątrobie kwasy tłuszczowe ulegną przemianie w związki ketonowe, a glicerol - w glukozę. Po dłuższym głodzeniu się do produkcji glukozy w podobny sposób jak wątroba, włączą się nerki. Te reakcje zachodzą np. w okresie postu lub choroby pozbawiającej pacjenta apetytu albo możliwości jedzenia. Komórki organizmu mogą spalać kwasy tłuszczowe i związki ketonowe, uzyskując z tego trochę energii, ale nie tyle, ile dostarcza im spalanie glukozy. Mięśnie także mogą magazynować pewne ilości glukozy w postaci glikogenu. O ile ten z zapasów wątroby może zostać zużyty do podniesienia stężenia glukozy we krwi, ten z mięśni może być uaktywniony tylko podczas wysiłku fizycznego. Zdolność organizmu do gromadzenia glikogenu jest bardzo ograniczona.

W organizmie oprócz hormonu obniżającego stężenie glukozy we krwi (insuliny) występują także hormony, które podwyższają glikemię: adrenalina, glukagon, kortyzol, hormon wzrostu. Gdy broniąc się przed spadkiem poziomu glukozy, organizm uruchamia adrenalinę, może to spowodować takie skutki uboczne, jak nadmierne pocenie się, drżenie rąk, warg, uczucie niepokoju. Gdy niedożywienie zaczyna odczuwać mózg, pojawia się drażliwość, a nawet dezorientacja i zaburzenia pamięci. Jeżeli objawy się pogłębiają, może dojść do drgawek, porażenia połowiczego i utraty przytomności. Spadek stężenia glukozy we krwi mogą też powodować niektóre choroby - niedoczynność tarczycy, nowotwór trzustki, tzw. insulinoma - guz wytwarzający insulinę. Stężenie glukozy we krwi jest u osób zdrowych stałe, zarówno w dzień, jak i w nocy - 80-110 mg/dl. Ten poziom glikemii odpowiada nie więcej niż dwóm kostkom cukru rozpuszczonym we krwi!

Kiedy stężenie glukozy we krwi jest zbyt wysokie, powyżej 126 mg/dl, stan ten nazywamy cukrzycą. Jeżeli stężenie glukozy we krwi podwyższy się powyżej 180 mg/dl, organizm broni się, wydalając glukozę z moczem. Zwiększona ilość moczu przy wysokim poziomie glikemii spowodowana jest dodatkową ilością płynu, który jest odfiltrowywany razem z glukozą. Pragnienie oraz zwiększone ilości wydalanego moczu są często pierwszymi sygnałami cukrzycy. Pacjent traci na wadze mimo dobrego apetytu, jest osłabiony, senny. U ludzi zdrowych, chwilowy podwyższony poziom glikemii, np. po obfitym posiłku, powoduje wyrzucenie insuliny z trzustki, co skutkuje obniżeniem stężenia glukozy. U osób z nieleczoną cukrzycą, po posiłku węglowodanowym poziom glukozy jest znacznie podwyższony. Wiele osób będzie dobrze się czuło pomimo stężenia glukozy powyżej 200 mg/dl. Podwyższony poziom glukozy we krwi może mieć dla organizmu zgubne skutki powodujące jego niszczenie i przedwczesne starzenie się, w tym:

• uszkadzanie tkanek, gdy glukoza nie może być spalana w komórkach z powodu braku insuliny;
• zaburzanie aktywności śródbłonka naczyń i zwiększanie stresu oksydacyjnego, podczas którego dochodzi do powstania zwiększonej ilości wolnych rodników tlenowych, niszczących zdrowe komórki i uszkadzających kolagen;
• powodowanie zmian w drobnych naczyniach siatkówki oka, co prowadzi do utraty wzroku;
• wywoływanie szeregu zaburzeń tzw. szlaku poliowego, w którym powstaje sorbitol, odkładający się w nerwach, dając zaburzenia czucia bólu, temperatury i dotyku, przy których łatwiej o urazy;
• zwiększanie ryzyka cukrzycy i powikłań cukrzycowych, dotyczących różnych narządów.

Można być zdrowym, ale nieodpowiednim trybem życia i odżywiania zapracować na stan, kiedy to glukoza stanie się wrogiem. Gdy prowadzimy siedzący tryb życia, unikamy wysiłku fizycznego, a nasze pożywienie jest bogate w węglowodany, tłuszcze, słodycze i energetyczne napoje, możemy łatwo doprowadzić do otyłości. Osoby po 45 roku życia powinny przynajmniej raz na trzy lata zbadać stężenie glukozy we krwi, gdyż są już w grupie ryzyka cukrzycy typu 2.

Śpiączka Cukrzycowa i Pierwsza Pomoc

Śpiączka jest stanem głębokiego zaburzenia świadomości, który może być wynikiem rozmaitych chorób i zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu organizmu, takich jak choroby centralnego układu nerwowego, udar mózgu, urazy czaszkowo-mózgowe, zatrucia substancjami zewnątrzpochodnymi (leki, alkohol, inne toksyny) oraz najczęstsze - zatrucia substancjami wewnątrzpochodnymi (szkodliwymi produktami przemiany materii).

Śpiączka cukrzycowa jest efektem zaburzeń metabolicznych, powstających w przebiegu cukrzycy i polegających na nadmiernym kumulowaniu się szeregu szkodliwych związków, które uszkadzają tzw. twór siatkowaty (biorący udział m.in. w kontroli rytmu snu i czuwania) w centralnym układzie nerwowym, wywołując stan śpiączki. Ze względu na duże niebezpieczeństwo dla zdrowia i życia, jakie stanowi śpiączka cukrzycowa, niezwykle ważne jest jak najszybsze udzielenie pomocy choremu. Często zdarza się, że śpiączka jest pierwszym objawem dotychczas nierozpoznanej cukrzycy, a utrata przytomności może mieć miejsce na ulicy, w autobusie, w sklepie, praktycznie wszędzie.

Hiperglikemia jest zazwyczaj spowodowana pogarszającą się zdolnością trzustki do wydzielania insuliny lub narastającym wzrostem poziomu glukozy w wyniku nieprawidłowo prowadzonego leczenia (stosowania zbyt małych dawek insuliny). Nakładają się na to również sytuacje stresowe i zbyt obfita dieta. Obniżenie poziomu cukru we krwi sprawia, że zaczyna go brakować dla wrażliwych komórek nerwowych, następują nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu, pojawiają się drgawki, zaburzenia świadomości i ostatecznie śpiączka.

Postępowanie w przypadku śpiączki cukrzycowej:

• Gdy poszkodowany jest przytomny - podać mu cukier rozpuszczony w herbacie lub inny, mocno osłodzony napój do picia.
• Gdy poszkodowany stracił przytomność - kontrolować podstawowe funkcje życiowe (oddech i tętno), ułożyć go na boku (w tzw. pozycji bocznej bezpiecznej), tak by mógł swobodnie oddychać, a w razie wymiotów nie zakrztusił się treścią żołądka, zadzwonić po karetkę i utrzymywać w cieple (np. okrywając kocem).

Zagrożenia Wodne i Ratownictwo

Głównym powodem śmierci podczas tonięcia jest niedotlenienie. U osoby nieoddychającej już po 4-5 minutach rozpoczyna się umieranie komórek mózgowych. Pogotowie, nawet jak najszybciej wezwane, przyjedzie po kilku bądź kilkunastu minutach. Po pierwsze, nasze BEZPIECZEŃSTWO! NALEŻY UNIKAĆ WCHODZENIA DO WODY! Osoba tonąca w ferworze walki jest tak silna, że drobna kobieta jest w stanie podtopić dobrze zbudowanego ratownika. A wówczas nie dość, że nie pomogliśmy, to jeszcze jesteśmy kolejną osobą do ratowania.

Mechanizm Tonnięcia

1. Wstrzymanie oddechu: Na początku poszkodowany broni się przed zalaniem wodą poprzez wstrzymanie oddechu.
2. Rozpoczęcie oddychania: Ponieważ woda może zalewać jamę ustną i dalej przedostawać się do dróg oddechowych, tonący broni się przed tym i zaczyna ją połykać.
3. Tonięcie w wodzie słodkiej: Woda słodka w porównaniu z krwią ma niższe stężenie jonów i dostając się do płuc, jest wchłaniana do naczyń włosowatych krążenia płucnego na zasadzie wyrównania ciśnień.
4. Tonięcie w wodzie słonej: Woda słona w porównaniu z krwią ma wyższe stężenie jonów, co powoduje napływanie wody z naczyń krwionośnych płuc do pęcherzyków płucnych na zasadzie wyrównywania ciśnień, wywołując obrzęk płuc.

Pierwsza Pomoc Osobie Tonącej

W przypadku ratowania osoby tonącej, kluczowe jest natychmiastowe działanie.

1. Rozpoczynamy od stabilizacji kręgosłupa szyjnego, połączonego z równoczesnym udrożnieniem dróg oddechowych.
2. Udrożnienie dróg oddechowych nieprzytomnego polega na oczyszczeniu jamy ustnej z zanieczyszczeń (rośliny, wymiociny). Nigdy jednak nie należy kierować głowy na bok, ze względu na ryzyko uszkodzenia rdzenia kręgowego.

Uwaga! Nawet, jeśli poszkodowany prezentuje objawy śmierci klinicznej i ma obniżoną temperaturę ciała, nie należy odstępować od jego ratowania! Hipotermia daje większe szanse na przeżycie!

Zasady Bezpieczeństwa nad Wodą

Zapobieganie wypadkom jest zawsze lepsze niż ratowanie. Pamiętaj o podstawowych zasadach:

1. Pływanie w stanie nietrzeźwym jest zabronione.
2. Sezon letni, pory dnia: najlepiej od godz. 10 do 18.
3. Do 7 lat zakaz samodzielnego przebywania na kąpieliskach. Zawsze w towarzystwie osób doświadczonych i odpowiedzialnych, najlepiej pod opieką nauczycieli, instruktora, ratownika, rodziców.
4. Odległość gwarantująca powrót do brzegu.
5. Dla nie umiejących pływać - głębokość wody "do pasa". Dla pływających - do 4 m.
6. Świadomość istniejących zagrożeń.
7. Stosować wyłącznie sprzęt i przybory pływackie (kostium pływacki, czepek, okulary, ręcznik, klapki).
8. Stosowanie środków kosmetycznych zabezpieczających przed nadmiernym działaniem słońca, wody, wiatru.
9. Przestrzeganie proporcji czasowych między wysiłkiem a wypoczynkiem.

Zachowania Awaryjne w Wodzie

W sytuacji zagrożenia w wodzie, odpowiednie zachowanie może uratować życie:

• W przypadku wychłodzenia (pływanie zbyt daleko od brzegu) należy zapobiegać utracie ciepła poprzez niezdejmowanie ubrania i przyjęcie zwartej pozycji (embrionalna, kuczna). W innej sytuacji (na brzegu), wystarczy po prostu wyjść z wody, wysuszyć się, ciepło okryć i ogrzać ciało.
• Przy pierwszym kaszlu utrzymać twarz nad powierzchnią wody, ciało pochylone w przód. Po opanowaniu odruchowego kaszlu, dalsze usuwanie wody z dróg oddechowych wykonywać poprzez kaszel pod wodą (połączony z wydechem).

Specyficzne Zagrożenia Wodne i Sposoby Postępowania

• Roślinność wodna: Ze względu na długość i ukształtowanie łodyg, wszelka roślinność wodna powoduje nieprzyjemne wrażenia dotykowe, które są źródłem lęku i gwałtownych, panicznych ruchów. Należy unikać pływania w miejscach, gdzie występuje roślinność wodna. W przypadku napotkania, należy położyć się na wodzie i wykonywać spokojne „kraulowe” ruchy kończynami, jak najbardziej poziomo i blisko powierzchni wody, odpłynąć z zagrożonego miejsca.
• Prądy wodne:
  • Na rzece - nie tracić sił na pływanie pod prąd. Poddać się sile wody, trzymając ręce przed sobą, by chronić ciało przed urazami. Wypłynąć z głównego nurtu w stronę wypukłego brzegu (łagodniejszego) i wyjść tam na ląd.
  • Na morzu - próbować płynąć wzdłuż brzegu, by wyjść ze strefy działania prądów.
• Wiry: Wiry stanowią niebezpieczeństwo wciągnięcia pływaka pod wodę. Woda może ulec zawirowaniom prostopadłym lub równoległym do swojej powierzchni. Należy ułożyć się płasko na wodzie i szybko odpłynąć od miejsca jej zawirowania. Pokonywać wir płynąc zgodnie z kierunkiem ruchu wody.
• Fale: Obserwować ruch fal i pozwolić jej się unosić. Położyć się na wodzie na plecach, spokojnie oddychać i odpoczywać.
• Dno bagniste: Położyć się na wodzie, odpłynąć od bagnistego miejsca i szukać innego wyjścia na brzeg.
• Ukształtowanie dna: Niebezpieczne ukształtowanie dna wynika z dynamiki wody. W morskiej strefie przybrzeżnej prąd denny tworzy na przemian głęboki i niebezpieczny rów oraz wypłycenie zwane rawą. Na zakolach rzek powstają głębokie plosa (przy wklęsłym brzegu) oraz łagodne odsypiska przy brzegu wypukłym. Przy dopuszczalnym prądzie wody (1 m/s) niebezpieczne ukształtowanie dna stanowi zagrożenie głównie dla osób nie umiejących pływać. Należy wtedy przestrzegać znaków informacyjnych, które ostrzegają przed niebezpiecznymi zmianami konfiguracji dna.
• Budowle wodne: Utworzone są z drewnianych pali wbitych w dno. Niebezpieczeństwo wynika z faktu, że większość budowli spełnia określone funkcje techniczne związane z regulacją wody.
• Wywrócenie się jednostki pływającej: Związane jest z przymusową "kąpielą" załogi.
  1. Sprawdzenie liczebności i kondycji załogi - w pierwszej kolejności ratujemy ludzi.
  2. Określenie stanu technicznego jednostki. Jeżeli tonie: odpływamy od niej lub próbujemy ją ratować (włożyć środki ratunkowe do wnętrza łodzi).
  3. Jeżeli utrzymuje się na wodzie, pozostajemy przy niej oczekując pomocy lub podejmując próbę ponownego jej postawienia i wylania wody.

Hiperwentylacja: Rozpoznanie i Pomoc

Hiperwentylacja to stan, w którym chory nagle zaczyna zbyt szybko i głęboko oddychać. Zwykle przybiera formę ataku paniki, w związku z tym najczęściej zmagają się z nią osoby znerwicowane. Jednak niekiedy hiperwentylacja może być oznaką chorób płuc lub serca. Hiperwentylacja to określenie zbyt intensywnego oddychania, gdzie oddech jest znacznie głębszy i szybszy niż normalnie (chory bierze więcej niż 20 oddechów na minutę i wydycha dużo tlenu). Jednocześnie dochodzi do obniżenia poziomu dwutlenku węgla w organizmie, co może prowadzić do nieprzyjemnych objawów.

tags: #strazak #sam #alarm #na #plazy #chomikuj