Niezbędne Wyposażenie Strażaka i Informacje o Wężach Pożarniczych

Wstęp: Rola i Wyzwania w Służbie Strażaka

W internecie, jak i podczas rozmów w strażackim świecie, coraz więcej mówi się na temat przyrządów i gadżetów, jakie może nosić przy sobie strażak. Ilość zadań do wykonania w czasie akcji wymaga od nas często wcielania się w wiele ról: od operatora prądownicy, przez strażaka działającego na wysokości, do ratownika udzielającego kwalifikowanej pierwszej pomocy. W każdej z tych sytuacji wymagane jest posiadanie przez nas narzędzi do wykonywania określonych czynności - narzędzi, które musimy mieć przy sobie.

Problematyka naszych Środków Ochrony Indywidualnej - kiepsko usytuowane zaczepy i kieszenie oraz ich brak w przestrzeni spodni zmusza strażaków do upychania w kurtce wszelkich niezbędnych przedmiotów.

Zanim rozpoczniesz lekturę, chcemy oświadczyć, że nie jesteśmy zwolennikami strażaków-tragarzy i mamy świadomość ograniczeń, ergonomii i częstości używania niektórych gadżetów/narzędzi. Niemniej jednak, niniejszy artykuł ma za zadanie przedstawić Ci gamę propozycji i rozwiązań, z których sam wybierzesz to, co będzie Tobie przydatne. Z resztą, nikt nie powiedział, że wszystko musimy nosić w kieszeniach. Jeden z autorów używa np. kufra na maskę jako przybornika na mniej potrzebne przedmioty, które nigdy nie będą „pilnie potrzebne”. Dobrze byłoby, gdyby jedna torba z takimi dodatkowymi przedmiotami jeździła na Twoim wozie. To już kwestia indywidualna.

Szczegółowy Przegląd Niezbędnego Wyposażenia Indywidualnego

1. Rękawiczki nitrylowe/lateksowe

Ich przydatność jest oczywiście niekwestionowana. To podstawowa rzecz, jaką należy posiadać, dlatego otwiera nasz spis. Zapewnienie sobie bezpieczeństwa podczas działań to pierwszorzędny cel każdego z nas. Rękawiczki wykorzystywane są nie tylko w czasie udzielania Kwalifikowanej Pierwszej Pomocy, sprawdzają się również w czasie działań gaśniczych, gdzie zakładane pod rękawice specjalne stanowią barierę przed brudem i wchłanianiem pierwiastków oraz substancji rakotwórczych.

Zaznaczyć należy, że temperatura topnienia nitrylu wynosi, jak podaje producent, 120° C, zatem ich użytkowanie wiązać się musi z ostrożnością i unikaniem narażania się na działanie wysokiej temperatury. Stosowanie nitryli wprowadza dodatkowy parametr do oceny zagrożenia, lecz nie powinno to przysłonić zalet i atutów tego rozwiązania.

Rękawiczki chowa się w plastikowym opakowaniu po małych zabawkach znanego producenta słodyczy, nazywanym potocznie „kinder niespodzianką”. Zabezpiecza ono rękawiczki przed zabrudzeniem oraz uszkodzeniem, przy tym daje okazję do łatwego ich wydostania, a także nie zajmuje dużo miejsca.

Zalety zakładania nitryli pod rękawice:

• osłona przed zabrudzeniami (czynnikami rakotwórczymi, szkodliwymi),
• izolowanie od substancji biologicznych i chemicznych, które mogą przenikać przez rękawice,
• zabezpieczają dłonie podczas ściągania rękawic i pozostawiają je w czystości, np. podczas przenoszenia brudnych noszaków aparatów oddechowych,
• ułatwiają ubieranie i zdejmowanie rękawic (w niektórych modelach rękawic nawet umożliwiają, gdy mamy spocone dłonie).

Więcej o stosowaniu rękawic nitrylowych pod rękawicami znajdziesz w artykule „Zapobieganie nowotworom cz. 1”.

2. Klucze płaskie o rozmiarach 10-13

Obowiązkowe ich posiadanie uzna każdy, kto był choć raz przy kolizji czy wypadku. Jednym z elementów zabezpieczenia miejsca zdarzenia jest wyłączenie napięcia w pojazdach - czyli odłączenie klem przy akumulatorach. Śruby mocujące najczęściej odkręca się za pomocą klucza 13.

3. Zbijak do szyb i nóż do pasów bezpieczeństwa

Bardzo często podczas wypadków komunikacyjnych zachodzi potrzeba użycia tych dwóch narzędzi. Zbicie szyby to pierwszy krok przed dokonaniem czynności wycięcia drzwi, kiedy to niemożliwe jest ich swobodne otworzenie. Zbijak widoczny na zdjęciu powyżej jest zamontowany na sprężynie, która wraz z przyłożeniem zbijaka do szyby i wywieraną siłą nacisku obsługującego jest ściskana. W odpowiednim momencie zwalnia się zapadka i energia zgromadzona w sprężynie przekazywana jest na siłę uderzenia bolca. Skuteczność tego rodzaju urządzenia jest zdecydowanie większa niż jego „kolegi” - tzw. zbijaka „młotkowego”, często widzianego w pojazdach komunikacji publicznej.

Nóż do pasów to bardzo pożyteczny przyrząd, który z łatwością radzi sobie z tym systemem bezpieczeństwa pojazdów. Podczas zderzenia, nabój od napinacza pasów wybucha i pas zaciska się w pozycji zastanej w czasie szarpnięcia. Często pas jest czynnikiem uniemożliwiającym prawidłowe oddychanie poszkodowanego, nie mówiąc już o jego ewakuacji. Często oba narzędzia (zbijak, nóż do pasów) występują w wersji jednego gadżetu.

4. Kliny, blokady do drzwi

Kliny do drzwi są również pomocne w codziennej służbie. Ich zastosowanie sprowadza się głównie do blokowania drzwi różnego rodzaju. Większość drzwi wejściowych do bloków nie dość, że zabezpieczona jest kodem (każdy choć raz, miał sytuację, w której musiał wydzwaniać po lokatorach budynku, aby uzyskać do niego dostęp), to dodatkowo mają samozamykacze. Klin w takich sytuacjach jest niezbędny do zachowania ciągłości drogi komunikacyjnej dla wszystkich przybyłych służb.

Dodatkowo klin zapewni nam dużą pomoc w sytuacji samego siłowego wejścia do pomieszczenia, gdyż utrzymuje otwór między futryną a drzwiami, który uzyskaliśmy halliganem. Niekwestionowana pomoc ze strony klinów występuje również w czasie działań gaśniczych - wsparte drzwi pomagają w ewakuacji osób oraz umożliwiają skuteczne zbudowanie drogi wentylacji. Można spotkać się z różnymi rodzajami klinów: z diodami LED, metalowe, ścięte pod różnymi kątami, zawieszki na zawiasy itp.

5. Pętla ratownicza

Coraz bardziej rozpowszechniony przyrząd, który posiada bardzo wiele zastosowań. W branży stosowane są pętle o różnej długości - od 20 cm do tych, które mają ponad 2 metry. Wykonywane są one z taśmy rurowej o szerokości około 20 mm.

O przykładach wykorzystania taśm szeroko wypowiada się np. kpt. Rafał Podlasiński w swoim artykule dla Przeglądu Pożarniczego (LINK) (z tą jedną uwagą, że prezentowana alternatywa dla osłony na poduszki została zakwestionowana przez samego autora - sprawdzono to zastosowanie na poligonie WIDEO).

Najbardziej uniwersalna wydaje się być pętla 150 cm; jeden z autorów opracowania nosi ze sobą pętlę 150 cm i 200 cm (ta druga służy np. do wiązania prowizorycznych szelek asekuracyjnych).

To zapewne nie wszystkie zastosowania, jakie istnieją, ale z pewnością to najbardziej popularne:

• Zabezpieczenie stanowiska gaśniczego i łączników, np. pionowo na klatce schodowej (zamiast podpinki).
• Jako zabezpieczenie pilarki podczas pracy na drabinie.
• Wykorzystanie do przesunięcia pedałów w samochodzie.
• Wykorzystanie jako nosidło (np. butle, rozpieracz).
• Wykorzystanie jako zabezpieczenie drabiny przenośnej podczas akcji ratunkowej (np. pętla alp. zawiązana o przęsło + halligan wbity między chodnik a elewację).
• Strzemię ułatwiające pokonywanie przeszkód.
• Przy ewakuacji nieprzytomnych osób (np. węzeł „kajdankowy”).
• Jako „siodełko” do przeniesienia lekko rannej osoby, przez dwóch strażaków.
• Budowa stanowisk auto-asekuracyjnych w oparciu o stały element przestrzeni (budowa BPPM).
• Możliwość stworzenia szelek bezpieczeństwa z długiej pętli taśmy alpinistycznej.
• Redukcja siły odrzutu przy podawaniu prądów wody o dużej wydajności. Jeden z jej końców [pętli alpinistycznej] zawiązuje się na odcinku węża, a drugi przewiesza przez ramię prądownika. W ten sposób siły odrzutu redukowane są na tyle skutecznie, że przeważnie nawet jeden strażak bez większych kłopotów utrzyma prądownicę.
• Spięcie okręgu odcinka W-75 w celu redukcji siły odrzutu przy operowaniu prądem wody o dużej wydajności.
• Uchwyt do klamki przy procedurze otwierania drzwi (pożary wewnętrzne).
• Jako „3 ręka” w przewieszaniu linii gaśniczej na ramieniu.
• Do przeszukiwania pomieszczeń (strażacy działający w rocie chwytają za końce taśmy, ustawiają się jak najszerzej - wielkość taśmy ma tu znaczenie - i trzymając ją lekko nad podłogą przeczesują pomieszczenie).
• Przeciąganie linii gaśniczej - ewakuacja interwencyjna (prowizoryczna uprząż).
• Wejście po linie do góry (węzeł pruski).
• Budowa prowizorycznych noszy transportowych.
• Asekuracja deski ortopedycznej (zapobieganie rotacji deski przy opuszczaniu/wciąganiu z wysokości).
• Rozchylanie krat ogrodzeniowych (połączenie taśmy oraz haligana).
• Utworzenie na sobie zastępczej uprzęży, tzw. hasty harness.
• Wraz z np. kawałkiem gumowego węża można stworzyć „przyrząd” do otwierania uchylonych okien (wymagana cienka taśma).
• Zabezpieczenie odgiętych części karoserii.
• Przenoszenie zestawu „set of irons”.
• Opuszczenie pompy pływającej lub innego sprzętu z dachu wozu bojowego.

Nie należy używać tej samej taśmy do ratownictwa wysokościowego i do podanych powyżej rozwiązań! Warto zaznaczyć, iż pełny wachlarz rozwiązań uzyskamy posiadając w zestawie z pętlami 1-2 karabińczyki z atestem.

6. Zatyczki do uszu

Hałas jest jednym z czynników szkodliwych w naszej pracy. Powszechnie stosowane hełmy uniemożliwiają wykorzystanie nauszników chroniących nas przed nadmiernymi falami dźwiękowymi. Przepisy mówią wyraźnie o poziomie hałasu, który niekorzystnie wpływa na nasze zdrowie:

• hałas o poziomie poniżej 35 dB - dla zdrowia nieszkodliwy,
• hałas o poziomie od 35 do 70 dB - wpływa ujemnie na układ nerwowy, powodując zmęczenie oraz spadek wydajności pracy,
• hałas o poziomie od 85 do 120 dB - może powodować poważne uszkodzenia słuchu oraz takie schorzenia organizmu ludzkiego, jak zaburzenia układu krążenia, układu nerwowego, równowagi oraz uniemożliwia zrozumienie mowy nawet z odległości 0,5 m,
• ok. 130 dB - granica bólu,
• hałas o poziomie powyżej 150 dB już po kilku minutach oddziaływania paraliżuje działanie organizmu, powoduje mdłości, zaburzenia równowagi, uniemożliwia wykonywanie skoordynowanych ruchów kończyn itp.

Przykład jest najlepszą formą uświadamiania, zatem:

• ręczne narzędzia pneumatyczne (młotki, przecinaki, szlifierki) emitują hałas do 134 dB. Ryzyko poważnego uszkodzenia słuchu.
• silniki spalinowe - maksymalne poziomy dźwięku do 125 dB. Ryzyko poważnego uszkodzenia słuchu.
• piły tarczowe do metalu - do 115 dB. Ryzyko poważnego uszkodzenia słuchu.
• wentylatory - do 114 dB. Ryzyko poważnego uszkodzenia słuchu.

Podane zostały oczywiście wartości maksymalne, lecz nie ulega wątpliwości, że strażak ma do czynienia z każdym z wymienionych rodzajów hałasu podczas działań ratowniczo-gaśniczych. Jak zwykle największe znaczenie ma ekspozycja na czynnik i częstotliwość jego występowania.

Zatyczki do uszu w sposób znaczący chronią nasz słuch w środowisku nadmiernego natężenia dźwięku. Istnieją wersje jednokrotnego i wielokrotnego użytku. Możliwości przechowywania zatyczek to m.in.: ponownie „jajko” po Kinder Niespodziance, woreczek strunowy lub mała kieszonka po jednorazowej maseczce do wentylacji.

7. Maseczki przeciwpyłowe

To coraz częściej spotykany przedmiot chroniący nas przed wdychaniem szkodliwych substancji będących produktami spalania (cząsteczki stałe) lub innych pyłów, np. pyłu szklanego podczas cięcia szyb. Twarze strażaków zasłaniają maseczki z trzema rodzajami filtrów:

• FFP1 (skuteczność filtracji na poziomie 80% - nie poleca się z uwagi na relatywnie niską skuteczność),
• FFP2 (ochrona przed szkodliwymi pyłami, skuteczność na poziomie 94%),
• FFP3 (skuteczność na poziomie co najmniej 97% - ochrona przed stałymi cząstkami).

Dostępność maseczek jest bardzo duża, sprzedawane są w woreczkach foliowych i w nich właśnie należy je przechowywać. Ważną uwagą techniczną i zarazem błędem wynikającym z niewiedzy jest wielokrotne używanie tej samej maseczki. Niestety, zazwyczaj jej użytkowanie wiąże się z koniecznością wyrzucenia po zakończonych działaniach. W maseczkach zalega bardzo dużo pyłów i drobnoustrojów. Pozostawiona w ciepłym miejscu staje się świetnym siedliskiem bakterii.

8. Chusteczki nawilżające/żel antybakteryjny

Bardzo pożyteczny element, w jaki należy wyposażyć kabinę załogi. Dokonanie wstępnego oczyszczenia skóry z brudu na miejscu akcji to pierwszy krok do ograniczenia oddziaływania na nas substancji kancerogennych. Skupić należy się głównie na: dłoniach, twarzy i karku. O tym, dlaczego jest to tak ważne, dowiecie się m.in. TUTAJ.

9. Okulary/gogle ochronne

Problem zaparowanej przyłbicy zna niemal każdy. Wiadomo - wobec coraz lepszej jakości wykonania i stopnia zaawansowania budowy hełmu, osłona naszych oczu jest coraz lepiej dostosowywana. Warto jednak (znając wady swojego sprzętu) wyposażyć się w okulary bądź gogle ochronne, które zapewniają dodatkową ochronę oczu.

Węże Pożarnicze: Rodzaje, Parametry i Konserwacja

Węże strażackie są podstawowym elementem wyposażenia umożliwiającego prowadzenie akcji gaśniczej lub ratunkowej. Od ich prawidłowego funkcjonowania zależy możliwość rozwinięcia potrzebnych linii gaśniczych z węży tłocznych lub korzystania z węży ssawnych, przeznaczonych do pobierania środków gaśniczych, a także przepompowywania cieczy. Ze względu na ich znaczenie węże strażackie powinny być odpowiednio obsługiwane, konserwowane, a w razie potrzeby zawczasu wymieniane na nowe.

Materiały wykonania węży

Najczęściej stosuje się wytrzymałe tworzywa (np. guma syntetyczna, poliuretan), które oplatane są włóknami syntetycznymi, np. wysokiej jakości przędzą poliestrową. Takie materiały zapewniają elastyczność i odporność na ścieranie, uszkodzenia mechaniczne, działanie warunków atmosferycznych, zabrudzenia oraz wysokie ciśnienie.

Rodzaje węży pożarniczych i ich przeznaczenie

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 czerwca 2007 r. w sprawie wykazu wyrobów służących zapewnieniu bezpieczeństwa publicznego lub ochronie zdrowia i życia oraz mienia, a także zasad wydawania dopuszczenia tych wyrobów do użytkowania, wyróżnia się następujące rodzaje węży:

• Pożarnicze węże tłoczne służą do tłoczenia wody, a także wodnych roztworów środka pianotwórczego. Dzielą się na:
  • węże tłoczone do hydrantów (o średnicy wewnętrznej 25 i 52 mm),
  • węże tłoczone do pomp pożarniczych (o średnicy wewnętrznej 25, 42, 52, 75, 110 mm).
• Pożarnicze węże ssawne mają wbudowany oplot druciany, który zapobiega spłaszczeniu podczas zasysania z otwartego zbiornika. Można nimi podawać wodę lub środek pianotwórczy. Tego rodzaju węże powinny spełniać wymagania normy PN-EN 14540. Rozróżnia się wielkości węży ssawnych (w zależności od średnicy wewnętrznej) 52, 75, 110, 125 i 150 mm.

Zasady prawidłowej obsługi i konserwacji

Węże strażackie są wykonywane z materiałów odpornych na uszkodzenia mechaniczne, różne substancje chemiczne oraz wysoką temperaturę. Podczas ich wykorzystywania stosuje się jednak dodatkowe rozwiązania, które ograniczają możliwości pojawienia się defektu, a jednocześnie gwarantują właściwą pracę węża. Wśród najważniejszych znajdzie się używanie mostków przejazdowych, dzięki którym węże nie są gniecione kołami poruszających się pojazdów, a także tzw. siodełek wężowych, przy pomocy których chroni się węże przed uszkodzeniem o krawędź dachu, płotu, rampy lub parapetu.

W ramach kontroli stanu węża pożarniczego sprawdza się wszystkie jego kluczowe elementy. Ważne będzie widoczne i zgodne z normą oznakowanie, brak śladów zużycia na taśmie wężowej, a także brak pleśni, zbutwienia i oznak działania chemikaliów. Wąż nie może też mieć uszkodzeń mechanicznych ani zanieczyszczeń. Istotne jest prawidłowe otaśmowanie węża, dobry stan łączników oraz uszczelek. Konieczne będzie też zaliczenie ciśnieniowej próby szczelności przy ciśnieniu 1,2 MPa przez 2 minuty. Wąż wymaga wymiany w razie pojawiania się wytrysków.

Inne Sugerowane Elementy Wyposażenia

Poniżej przedstawiono listę dodatkowych narzędzi i gadżetów, które mogą usprawnić pracę strażaka i stanowić cenne uzupełnienie osobistego wyposażenia, zgodnie z indywidualnymi potrzebami i specyfiką działań:

• Opatrunek osobisty i/lub staza taktyczna
• Handbook
• Miś ratownik
• Torba z ubraniem zastępczym i batonem energetycznym
• Gwizdek
• Kreda/marker, długopis
• Przyrząd do otwierania okien
• Multitool
• Nożyczki atraumatyczne
• Uniwersalny klucz serwisowy
• Klucz (ściągacz) tapicerski
• Różne pojedyncze narzędzia
• RES-Q-RENCH
• Klamka do drzwi balkonowych i okien
• Maseczka do tlenoterapii dla zwierząt
• Taśma naprawcza
• Folia stretch
• Piłeczka
• Trytytki (opaski kablowe)
• Lusterko rewizyjne
• Aplikacje
• Pozostałe/inne

tags: #strazak #trzymajacy #weza