Państwowa Straż Pożarna (PSP) to jedna z najbardziej szanowanych formacji mundurowych w Polsce. Aspirujący strażacy mają możliwość podjęcia służby poprzez różne ścieżki, z których jedną jest służba przygotowawcza. Ten artykuł szczegółowo omawia zasady i przebieg rekrutacji oraz pełnienia służby w ramach tej formy zatrudnienia.
Wymagania Ogólne dla Kandydatów do Służby w PSP
W celu podjęcia służby w Państwowej Straży Pożarnej, kandydat musi spełnić szereg wymagań, które określa ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1940, 1728 i 2490 oraz z 2022 r. poz. 1964). Służbę w Państwowej Straży Pożarnej może pełnić:
- obywatel polski,
- niekarany za przestępstwo lub za przestępstwo skarbowe,
- korzystający z pełni praw publicznych,
- posiadający co najmniej średnie wykształcenie lub średnie branżowe,
- posiadający zdolność fizyczną i psychiczną do pełnienia tej służby (art. 28 ustawy o PSP).
Oceny zdolności fizycznej i psychicznej do służby w Państwowej Straży Pożarnej dokonują komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych (art. 29 ustawy o PSP). Kandydat musi również posiadać uregulowany stosunek do służby wojskowej, co nie dotyczy kobiet.
Drogi do Służby w Państwowej Straży Pożarnej
Istnieją dwie główne drogi, aby zostać zawodowym strażakiem w Państwowej Straży Pożarnej: służba kandydacka lub służba przygotowawcza.
Służba Kandydacka (Edukacja w Szkołach Pożarniczych)
Możliwością podjęcia służby w strukturach Państwowej Straży Pożarnej jest ukończenie służby kandydackiej w jednej ze szkół PSP kształcących w systemie dziennym. Są to tzw. Szkoły Aspiranckie (Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie, Szkoła Aspirantów Państwowej Straży Pożarnej w Poznaniu, Centralna Szkoła Państwowej Straży Pożarnej w Częstochowie) oraz Szkoła Główna Służby Pożarniczej w Warszawie (kształcąca kadry oficerskie).
Proces rekrutacyjny do szkół obejmuje:
- weryfikację podań i dołączonych do nich dokumentów,
- ustalenie punktów rekrutacyjnych (z matury),
- przeprowadzenie testu sprawności fizycznej (koperta, Beep Test, drążek),
- przeprowadzenie sprawdzianu braku lęku wysokości (akrofobia) i sprawdzianu z pływania,
- sporządzenie listy osób wstępnie zakwalifikowanych,
- badania lekarskie MSWiA.
Absolwenci szkół aspiranckich uzyskują tytuł technika pożarnictwa i stopień młodszego aspiranta. Absolwenci SGSP uzyskują tytuł inżyniera i stopień młodszego kapitana. Po ukończeniu szkoły absolwenci są kierowani do służby w jednostkach organizacyjnych PSP na terenie całego kraju.
Służba Przygotowawcza (Nabór "Z Ulicy")
Druga możliwość to odbycie służby przygotowawczej w jednej z jednostek organizacyjnych Państwowej Straży Pożarnej (np. Jednostce Ratowniczo-Gaśniczej), do której ogłoszony jest nabór, tzw. „nabór z ulicy”. Nabór do służby w PSP jest otwarty i konkurencyjny, a jego zasady określone są w art. 28 ustawy o PSP oraz uszczegółowione w rozporządzeniu ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej.
The First RIT Competition in Poland - Inside the Formation with Warsaw Fire Academy's Firefighters"
Proces Rekrutacyjny do Służby Przygotowawczej
Postępowanie kwalifikacyjne rozpoczyna się z chwilą publikacji ogłoszenia o planowanym postępowaniu kwalifikacyjnym, które zarządza i prowadzi kierownik jednostki organizacyjnej PSP. Ogłoszenie o naborze musi zawierać pełną informację o wymaganiach i systemie wartościowania posiadanych uprawnień i kwalifikacji na dane stanowisko. Kandydat ubiegający się o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej jest obowiązany dostarczyć przed przystąpieniem do testu sprawności fizycznej zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
Etapy Postępowania Kwalifikacyjnego
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 29 marca 2018 r. w sprawie postępowania kwalifikacyjnego o przyjęcie do służby w Państwowej Straży Pożarnej (Dz. U. z 2018 r. poz. 673), postępowanie kwalifikacyjne składa się z następujących etapów:
- Ocena złożonych dokumentów związanych z postępowaniem kwalifikacyjnym, w tym podania o przyjęcie do służby i zaświadczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych.
- Test sprawności fizycznej.
- Rozmowa kwalifikacyjna.
- Ustalenie zdolności fizycznej i psychicznej do pełnienia służby w Państwowej Straży Pożarnej przez komisje lekarskie.
Kierujący jednostką organizacyjną powołuje komisję do przeprowadzenia postępowania kwalifikacyjnego, a przyjęcie do służby musi mieć charakter jawny. Na okoliczność postępowania kwalifikacyjnego sporządzany jest każdorazowo protokół.
Szczegóły Testów Sprawnościowych
Testy sprawnościowe do PSP są jednakowe dla wszystkich kandydatów do służby w Państwowej Straży Pożarnej, zarówno w naborach do szkół, jak i do jednostek organizacyjnych PSP. Obecnie testy sprawnościowe składają się z:
- próby wydolnościowej (tzw. Beep Test),
- podciągania na drążku,
- biegu po kopercie.
Wynik testu sprawnościowego nie wlicza się do końcowego wyniku punktowego naboru "z ulicy", lecz służy do rozstrzygnięcia etapu testów sprawnościowych.
Dodatkowe Etapy (Opcjonalne)
W przypadku, gdy nabór do pełnienia służby w PSP jest prowadzony na stanowisko związane z działaniami ratowniczo-gaśniczymi, kierownik jednostki organizacyjnej PSP może zarządzić przeprowadzenie następujących dodatkowych etapów postępowania kwalifikacyjnego:
- Test wiedzy: Składa się z 20 pytań zamkniętych i trwa 25 minut. Kandydat osiąga pozytywny wynik, uzyskując co najmniej 11 punktów.
- Sprawdzian lęku wysokości (akrofobia): Uznaje się go za zaliczony, jeżeli asekurowany kandydat samodzielnie wszedł na wysokość 20m na drabinę ustawioną pod kątem 75° i zszedł z niej. W naborze "z ulicy" jest on opcjonalny, natomiast w naborach do szkół stanowi jeden z obowiązujących elementów.
- Sprawdzian z pływania: Uznaje się go za zaliczony, jeżeli kandydat przepłynął 50 m dowolnym stylem w czasie do 90 sekund. Podobnie jak akrofobia, jest to element opcjonalny w naborze "z ulicy", a obowiązkowy w naborach do szkół.
Ocena Dokumentacji Dodatkowej i Rozmowa Kwalifikacyjna
W procesie rekrutacji oceniane są również kopie dokumentów potwierdzających posiadane wykształcenie, wyszkolenie lub umiejętności. Liczy się również udział w akcjach ratowniczo-gaśniczych w OSP lub udział w ćwiczeniach organizowanych przez PSP. Do ostatecznego wyniku punktowego naboru "z ulicy" wlicza się punktacja za złożone dokumenty (maks. 60 pkt.) i wynik rozmowy kwalifikacyjnej (maks. 40 pkt.), co daje łącznie 100 punktów.
Przebieg Służby Przygotowawczej
Zgodnie z art. 34 ustawy o PSP, osobę podejmującą służbę w Państwowej Straży Pożarnej mianuje się strażakiem w służbie przygotowawczej na okres 3 lat. Istnieje możliwość skrócenia stażu za szczególne osiągnięcia. Mianowanie strażaka może nastąpić po odbyciu zasadniczej służby wojskowej lub po przeniesieniu do rezerwy bez odbycia tej służby albo po zwolnieniu od obowiązku służby wojskowej.
Po przyjęciu do służby, stażysta jest niezwłocznie kierowany na kurs podstawowy w zawodzie strażak. Kurs ten wlicza się do okresu stażu. Podczas stażu, od momentu mianowania (podpisania umowy), strażak otrzymuje pensję, również podczas kursu podstawowego. Po upływie tego okresu, w przypadku stwierdzenia przydatności i po wydaniu pozytywnej opinii, strażak zostaje mianowany do służby stałej i przysługują mu wszystkie dodatki do uposażenia.
Kwestie Specjalne
Przeniesienie z Innej Formacji Mundurowej
Dla osób służących w innej formacji mundurowej, które chciałyby zasilić szeregi PSP, okres służby w innej formacji zalicza się do wysługi lat w PSP w zakresie:
- wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat (art. 88 ust. 4 ustawy o PSP),
- nagrody jubileuszowej,
- wysługi emerytalnej (art. 12 i 13 ustawy emerytalnej).
Powrót do Służby z Emerytury
Stopnie podoficerów, aspirantów i oficerów straży pożarnej są dożywotnie (art. 55 ust. 1 ustawy o PSP). Jednak zgodnie z art. 34 ust. 1 ustawy, osobę podejmującą służbę w PSP mianuje się strażakiem w służbie przygotowawczej na okres 3 lat, co dotyczy również powracających emerytów.
W kwestiach emerytalnych, zgodnie z art. 40a ustawy emerytalnej, prawo do emerytury ulega zawieszeniu w razie ponownego przyjęcia emeryta do służby mundurowej. Zasady ustalania wysokości emerytury po ponownym przyjęciu do służby w PSP określają art. 33a, 33b i 33c ustawy emerytalnej. Przewidują one możliwość ponownego ustalenia wysokości emerytury w przypadku pełnienia służby nieprzerwanie przez co najmniej 12 miesięcy, na wniosek emeryta, po zakończeniu tej służby.
Kształcenie i Doskonalenie Zawodowe w PSP
System kształcenia w PSP jest oparty na kształceniu zawodowym, co oznacza, że absolwenci szkół uzyskują tytuły zawodowe: inżyniera, magistra inżyniera pożarnictwa, technika pożarnictwa lub zdobywają kwalifikacje w zawodzie strażaka. Każda osoba podejmująca służbę przygotowawczą jest zobowiązana do odbycia szkolenia zawodowego w zawodzie strażaka. Szkolenia te są realizowane w pięciu szkołach o zasięgu centralnym oraz w 16 ośrodkach szkolenia funkcjonujących w każdym województwie.
W ramach PSP realizowane są również szkolenia na potrzeby Krajowego Systemu Ratowniczo-Gaśniczego (KSRG), w tym dla jednostek Ochotniczych Straży Pożarnych.
Rola Kobiet w PSP
Kobiety są przyjmowane do służby w PSP na tych samych zasadach co mężczyźni. Kandydatki kobiety podlegają identycznym kryteriom weryfikacji i testom sprawności fizycznej, bez taryfy ulgowej. Znaczna część kobiet w PSP podejmuje służbę poprzez służbę kandydacką w szkołach pożarniczych.
tags: #strazak #w #sluzbie #przygotowawczej