Sygnalizatory pożarowe są niezbędnym elementem każdego systemu sygnalizacji pożarowej, zapewniając szybkie ostrzeżenie w sytuacji zagrożenia. Ich prawidłowe działanie zależy od wielu czynników, w tym od specyfikacji technicznych zasilania, warunków środowiskowych oraz właściwego montażu. Poniżej przedstawiamy kluczowe informacje dotyczące sygnalizatorów pożarowych, ze szczególnym uwzględnieniem tych zasilanych napięciem 12V.
Zasilanie Sygnalizatorów Pożarowych 12V
Wiele systemów alarmowych wymaga zasilania 12V, co stawia specyficzne wymagania przed sygnalizatorami pożarowymi. Istnieje możliwość wykonania sygnalizatora akustycznego w wersji 12V. Należy jednak pamiętać, że w przypadku zakupu takiego sygnalizatora, użytkownik powinien mieć świadomość, że ważność traci Certyfikat i Świadectwo Dopuszczenia wydane przez CNBOP-PIB, co może mieć istotne konsekwencje prawne i bezpieczeństwa.
Sygnalizatory pożarowe nie posiadają wbudowanego zasilacza, co oznacza, że konieczne jest zapewnienie zewnętrznego źródła zasilania. Do zacisków sygnalizatora powinno być doprowadzone napięcie zgodnie z dokumentacją producenta. Wszystkie sygnalizatory pożarowe posiadają zabezpieczenie przed zmianą polaryzacji napięcia zasilającego, co zwiększa ich niezawodność i bezpieczeństwo instalacji.
Charakterystyka Sygnału Alarmowego
Wzory Dźwięku i Wymagany Poziom
Wzory dźwięku (syreny) są szczegółowo opisane w Dokumentacji Techniczno-Ruchowej (DTR) oraz ulotce produktowej wyrobu. Dodatkowo wzory dźwięku są również zawarte w Świadectwie Dopuszczenia wydanym dla wyrobu przez CNBOP-PIB.
Poziom dźwięku generowany przez sygnalizator powinien być wystarczający, żeby akustyczny sygnał alarmowy był dobrze słyszalny ponad ogólnym poziomem hałasu (poziom dźwięków zakłócających) w danym środowisku.
Należy pamiętać, że pożarowy sygnał alarmowy może być stosowany jedynie w przypadku, gdy pożądana reakcja odbiorcy jest zbieżna z sytuacją zagrożenia pożarowego. Sygnały z urządzeń alarmowych muszą się różnić od sygnałów eksploatacyjnych.
Co oznaczają poszczególne sygnały syreny alarmowej? Specjaliści z PSP pokazują i objaśniają.
Wpływ Przegród i Możliwości Konfiguracji
Przeszkody w postaci np. drzwi mają znaczący wpływ na poziom sygnału alarmowego. Dla tradycyjnych drzwi przyjmuje się tłumienność około 20 dB, a dla drzwi przeciwpożarowych nawet około 30 dB. W takim przypadku praktycznie niemożliwym jest zapewnienie wymaganego poziomu dźwięku w miejscach, gdzie sygnalizator znajduje się za więcej niż jednymi drzwiami.
Co istotne, nie istnieje możliwość podpięcia z sygnalizatorem SA-K głośnika do wygłaszania komunikatów i synchronizacji (alarm-komunikat-alarm). Sygnalizator SA-K nie posiada mechanizmu synchronizacji, a producent nie zaleca łączenia urządzeń niezbadanych pod kątem współpracy, szczególnie rozwiązań niecertyfikowanych przez CNBOP-PIB.
Istnieje jednak możliwość wyłączenia dźwięku w sygnalizatorach z członem akustycznym. W celu wyłączenia dźwięku, pozostawiając jednocześnie sygnał optyczny, należy stosować wyłącznik WSD-1.
Aspekty Instalacji: Przewody i Temperatura
Wpływ Przekroju Przewodów na Spadki Napięć
W projektowaniu instalacji sygnalizacji pożarowej kluczowe jest uwzględnienie wpływu przekroju przewodów na spadki napięć. Im większy przekrój żył przewodu, tym niższa jego rezystancja, a co za tym idzie mniejsze spadki napięć. Przykładowo, przewód HDGs 1x2x1,5 mm2 posiada rezystancję żył R = 12,1 Ω/km, podczas gdy przewód HTKSH 1x2x2,5 mm2 posiada rezystancję żył 7,41 Ω/km. W celu obliczenia spadku napięć należy wziąć pod uwagę długość linii oraz założyć współczynnik bezpieczeństwa związany z długością przewodu, który może zostać objęty pożarem (wzrost jego rezystancji).
Wpływ Temperatury na Rezystancję Żył
Rezystancja przewodów zmienia się w funkcji temperatury, co jest niezwykle ważne w kontekście pożaru. Zgodnie z krzywą ISO temperatura przewodu PH30, pracującego w warunkach pożaru, wyniesie po 30 minutach 822°C, a jego rezystancja wzrośnie 4,5-krotnie! Temperatura przewodu PH90 po czasie 90 minut wyniesie około 955°C, a jego rezystancja wzrośnie prawie 5,3-krotnie! Należy to uwzględnić w trakcie projektowania instalacji oraz przyjąć odpowiednie współczynniki bezpieczeństwa. Rezystancja przewodu ma bowiem wpływ na spadki napięć, a co za tym idzie na to, czy urządzenie zadziała w warunkach zagrożenia, czy też nie. Spadki napięć można zniwelować, zwiększając przekrój żył.
Stopnie Ochrony IP i Kategorie Sygnalizatorów
Znaczenie Kodu IP
Stopnie ochrony zapewnianej przez obudowy, oznaczane kodem IP, to pełna nazwa normy PN-EN 60529. Norma ta precyzuje system klasyfikacji stopni ochrony, zapewnianej przez obudowy urządzeń elektrycznych o napięciu znamionowym nie większym niż 72,5 kV. Przykładowo, zewnętrzne sygnalizatory pożarowe (typu B) muszą zapewnić ochronę IP33C zgodnie z normami EN 54-3 i EN 54-23.
Kody IP21C i IP33C
Dla sygnalizatorów typu A producent powinien zapewnić minimalny stopień ochrony na poziomie IP21C (zgodnie z normą EN 60529:1991). Oznacza to, że urządzenie jest chronione przed dostępem ciał obcych o średnicy większej lub równej 12,5 mm oraz przed szkodliwymi skutkami wnikania do wnętrza obudowy kapiącej wody.
Sygnalizatory typu B natomiast powinny mieć zapewniony stopień ochrony na poziomie nie mniejszym niż IP33C. Zgodnie z tą samą normą oznacza to ochronę przed dostępem ciał obcych o średnicy większej lub równej 2,5 mm oraz przed szkodliwymi skutkami wnikania do wnętrza obudowy wody natryskiwanej. Użytkownik jest chroniony przed dostępem do części niebezpiecznych, nawet w przypadku użycia narzędzia.
Należy jednak zaznaczyć, że wyrób powinien mieć zapewnione odpowiednie środki, które ograniczają dostęp do jego wnętrza w celu usunięcia jego części lub całego urządzenia, a także zmiany trybu jego działania, np. poprzez specjalne narzędzia (ang. special tool), kody, ukryte śruby, plomby.
Kategorie Sygnalizatorów: Typ A i Typ B
W normie EN 54-23:2010 wprowadzony został podział na sygnalizatory typu A (do zastosowań wewnątrz) oraz typu B (do zastosowań na zewnątrz). Jest to istotne z punktu widzenia wymogów, które musi spełnić urządzenie. Urządzenia zaklasyfikowane jako typ B muszą przejść bardziej restrykcyjne badania, przykładowo muszą posiadać wyższy stopień ochrony IP oraz przechodzą dodatkowe testy, które nie są wymagane dla urządzeń typu A.
Wszystko to sprawia, że sygnalizatory typu B mogą być stosowane zarówno na zewnątrz, jak i wewnątrz budynków, gdzie np. możliwe jest wystąpienie długotrwałej wysokiej wilgotności powietrza lub/i narażenie na wysoką temperaturę.