Zawody Sportowo-Pożarnicze Ochotniczych Straży Pożarnych

Zawody sportowo-pożarnicze OSP stanowią kluczowy element w doskonaleniu umiejętności obsługi sprzętu pożarniczego, popularyzacji zagadnień ochrony przeciwpożarowej oraz ocenie stanu wyszkolenia pożarniczego. Zgodnie z regulaminem, są one formą intensywnego szkolenia pożarniczego.

W zawodach biorą udział członkowie Ochotniczych Straży Pożarnych, którzy ukończyli 16 lat. W przypadku zawodników niepełnoletnich wymagana jest zgoda rodziców lub opiekunów. Należy pamiętać, że niektóre funkcje w drużynie wymagają ukończenia 18 lat. Startujący zawodnicy powinni posiadać odpowiednie oznaczenia funkcyjne.

Skład Drużyny

Skład drużyn różni się w zależności od płci:

• Drużyna męska składa się z 9 osób: 8 zawodników oraz 1 zawodnika rezerwowego. Zawodnik rezerwowy nie jest obowiązkowy, ale jego obecność jest zalecana.
• Drużyna żeńska składa się z 8 do 10 osób: 8 zawodniczek, 1 zawodniczki rezerwowej (nieobowiązkowo) oraz mężczyzny obsługującego motopompę (nieobowiązkowo).

Konkurencje Zawodów OSP

Zawody sportowo-pożarnicze OSP rozgrywane są na różnych szczeblach i składają się z kilku konkurencji, z których dwie główne to ćwiczenie bojowe (tzw. „bojówka”) i sztafeta pożarnicza.

Ćwiczenie Bojowe ("Bojówka")

Ćwiczenie bojowe, często nazywane „bojówką”, to widowiskowa konkurencja. Jej celem jest strącenie pachołków i obrócenie/złamanie tarczy prądem wody. Cel ten należy zrealizować poprzez zassanie wody z zewnętrznego zbiornika, podanie jej na linię główną zakończoną rozdzielaczem, z którego wyprowadzone są dwie linie gaśnicze. Ćwiczenie rozpoczyna się od meldunku dowódcy o gotowości drużyny. Sędzia odbierający meldunek wydaje zgodę na rozpoczęcie ćwiczenia, a następnie sędzia startowy wydaje komendę do startu.

Podczas zawodów organizator zapewnia niezbędny sprzęt, taki jak zbiornik, podest, pachołki drogowe ustawione na stabilnych podstawach oraz tarczę obrotową.

Zadania poszczególnych zawodników w "Bojówce":

Poniżej przedstawiono krótkie omówienie zadań poszczególnych zawodników. Celem tego omówienia jest zorientowanie się w zadaniach, nie zastępuje ono regulaminu.

• Łącznik: Odpowiada za budowę linii głównej (od nasady motopompy do rozdzielacza) we współpracy z rozdzielaczowym. Zabiera z podestu wąż W-75, unosi go i rozwija w kierunku natarcia. Jedną końcówkę podłącza do motopompy, a z drugą biegnie w kierunku rozdzielacza, rozwijając wąż na całą długość. Następnie łączy końcówkę z odcinkiem W-75 rozwiniętym przez rozdzielaczowego.
• Rozdzielaczowy: Również uczestniczy w budowie linii głównej. Zabiera z podestu rozdzielacz oraz jeden odcinek węża W-75. Biegnie na wysokość końca pierwszego odcinka węża rozwijanego przez łącznika, stawia rozdzielacz na ziemi i rozwija zabrany odcinek w kierunku natarcia. Zostawia jedną z końcówek na ziemi, a z drugą końcówką i rozdzielaczem biegnie w miejsce orientacyjnego ustawienia rozdzielacza. Ustawia rozdzielacz na ziemi za linią i łączy go z linią główną.
• Mechanik: Uczestniczy w budowie linii ssawnej. Jego zadaniem jest przeniesienie smoka ssawnego i dwóch kluczy do łączników w miejsce łączenia smoka z pierwszym odcinkiem węża ssawnego. Czeka na odbiór smoka i przekazanie kluczy do łączników rocie budującej linię ssawną.
• Rota I (Przodownik i Pomocnik): Ma za zadanie zbudowanie pierwszej linii gaśniczej.
  • Przodownik: Zabiera prądownicę i odcinek węża W-52, udaje się na wysokość rozwinięcia pierwszego odcinka, rozwija wąż w kierunku natarcia. Pozostawia jedną końcówkę na ziemi, z drugą biegnie w kierunku natarcia i podłącza do prądownicy. Po rozwinięciu zajmuje stanowisko gaśnicze i zgłasza gotowość.
  • Pomocnik: Zabiera z podestu odcinek węża W-52, biegnie na wysokość rozdzielacza, rozwija wąż i łączy jedną końcówkę do lewej nasady rozdzielacza. Z drugą końcówką biegnie w kierunku natarcia, rozwijając wąż na całą długość. Po rozwinięciu łączy z odcinkiem węża rozwiniętym przez przodownika roty.
• Rota II: Ma za zadanie zbudowanie linii ssawnej i drugiej linii gaśniczej. Po zbudowaniu linii ssawnej i zanurzeniu jej w wodzie, przystępuje do zbudowania drugiej linii gaśniczej, analogicznie do roty I. Po zbudowaniu linii gaśniczej zadaniem przodownika jest strącenie czterech pachołków.

Sztafeta Pożarnicza

W sztafecie pożarniczej każdy zawodnik ma do pokonania dystans 50 metrów. Pierwszy zawodnik rozpoczyna bieg z prądownicą, która jest przekazywana kolejnym zawodnikom aż do pokonania całego dystansu. Przekazanie prądownicy powinno nastąpić w strefie zmiany, w przeciwnym wypadku naliczane są punkty karne. Każdy z zawodników, poza pokonaniem dystansu 50 metrów, ma do wykonania zadanie.

Zadania do wykonania w sztafecie:

• Pokonanie drewnianej ściany o wymiarach 1,5 m x 1,5 m.
• Podłączenie odcinka W-52 do wyjścia rozdzielacza i podłączenie prądownicy do węża (kolejność jest dowolna).
• Pokonanie tyczek - trzech sztuk, mocowanych na trwałe z podstawą.

Podczas zawodów organizator zapewnia również płotek, rów, tyczki, równoważnię i ścianę.

Punktacja i Kary

W każdej z konkurencji możliwe jest otrzymanie punktów karnych, które są przyznawane za wykonanie czynności niezgodnych z regulaminem. Każdy 1 punkt karny równy jest 1 sekundzie. Oznacza to, że nawet uzyskując najlepszy czas, można otrzymać kilkadziesiąt punktów karnych i nie zająć wysokiego miejsca. W celu uniknięcia punktów karnych, niezbędny jest trening zgodny z wytycznymi regulaminu, gdyż utrwalenie błędnych nawyków jest trudne do naprawienia.

Wynik końcowy to suma uzyskanych czasów w ćwiczeniu bojowym i sztafecie pożarniczej, z uwzględnieniem punktów karnych. Im mniejsza liczba punktów, tym wyższe zajęte miejsce.

Arkusze oceny ćwiczenia bojowego i sztafety pożarniczej są częścią regulaminu zawodów sportowo-pożarniczych OSP OSP-1/2011.

Poziomy i Kwalifikacje Zawodów

Zawody sportowo-pożarnicze OSP rozgrywane są na różnych szczeblach: gminnym, powiatowym, wojewódzkim i krajowym. Krajowe zawody sportowo-pożarnicze OSP organizowane są co 4 lata, pod auspicjami CTiF (Międzynarodowego Komitetu Technicznego Prewencji i Zwalczania Pożarów). W Ogólnopolskich Zawodach Sportowo-Pożarniczych startują członkowie zarówno państwowych, jak i ochotniczych jednostek straży pożarnych.

Aby drużyna OSP mogła wystartować na poziomie ogólnopolskim, musi najpierw wygrać zawody gminne, następnie powiatowe, a na końcu wojewódzkie. Regulamin precyzuje ścieżki kwalifikacji:

• Do zawodów powiatowych kwalifikują się:
  • zwycięzcy poprzednich zawodów powiatowych,
  • zwycięzcy zawodów gminnych.
• Do zawodów wojewódzkich kwalifikują się:
  • zwycięzcy poprzednich zawodów wojewódzkich,
  • zwycięzcy zawodów powiatowych.
• Do zawodów krajowych kwalifikują się:
  • trzy pierwsze drużyny poprzednich zawodów krajowych,
  • zwycięzcy zawodów wojewódzkich.

Wątpliwości regulaminowe mogą pojawiać się w kontekście częstotliwości eliminacji. Zawody wojewódzkie i krajowe odbywają się co dwa lata, a zwycięzcy wyłaniani są również co dwa lata. Jednak zwycięzcy zawodów gminnych wyłaniani są corocznie. Zapis regulaminu wskazuje, że w zawodach powiatowych mogą brać udział zwycięzcy zawodów gminnych, ale nie ma jasnych wytycznych dotyczących zwycięzców z roku poprzedniego, kiedy nie odbywają się zawody powiatowe, co bywa przedmiotem dyskusji i interpretacji komisji sędziowskich.

Regulacje i Interpretacje

Obecnie obowiązująca wersja regulaminu to OSP-1/2011. Przed zawodami krajowymi w 2019 roku kolegium sędziów zawodów strażackich ZOSP RP przygotowało uściślenia do regulaminu, mające na celu zapewnienie jednolitej interpretacji na wszystkich szczeblach zawodów. Regulamin zawodów umożliwia także organizację dodatkowych rozgrywek, takich jak memoriały, puchary czy ligi.

Zawody Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) CTIF

W przypadku Młodzieżowych Drużyn Pożarniczych (MDP) zawody są rozgrywane zgodnie z regulaminem CTIF. W przeszłości pojawiały się sytuacje, gdzie komisje sędziowskie klasyfikowały drużyny dziewcząt i chłopców w jednej kategorii, argumentując brakiem precyzyjnych zapisów regulaminowych dotyczących podziału na kategorie. Zawody te często odbywały się na podstawie Regulaminu Młodzieżowych Zawodów Sportowo-Pożarniczych (wydanie poprawione - Warszawa 1996).

Według regulaminu MDP uczestniczyć w nich mogą zespoły dziewcząt, chłopców oraz zespoły mieszane (dziewczęta i chłopcy) zaliczane do klasyfikacji chłopców. Istnieją jednak interpretacje, sugerujące, że drużyny dziewczęce powinny być kwalifikowane osobno w kategorii dziewcząt, a chłopcy i drużyny mieszane w kategorii chłopców. Przykłady z zawodów w województwie podkarpackim (3-5.09.2004r.) pokazują, że drużyny dziewcząt i chłopców startowały osobno, a najlepsi z danych kategorii reprezentowali kraj na zawodach międzynarodowych.

W przypadku wątpliwości dotyczących interpretacji spornych punktów regulaminu, zaleca się zwrócenie się do Komendy Głównej PSP o oficjalną interpretację. Nowy regulamin zawodów CTIF dla MDP, który pojawił się na stronie Związku, nie zawsze rozwiązuje te kwestie w sposób jednoznaczny, często wprowadzając zapis o tym, że decyzja sędziów jest jednoznaczna i ostateczna.

Umundurowanie i Przygotowanie

Regulamin zawodów jasno określa elementy umundurowania, które powinien posiadać każdy uczestnik. Dla MDP dostępne są:

• Ubrania koszarowe MDP: dostępne w kolorach czarnym bądź piaskowym, składają się ze spodni na gumce oraz kurtki z zamkiem. Posiadają taśmy odblaskowe oraz napis „STRAŻ”.
• Koszule MDP: przydatne nie tylko podczas zawodów, ale również obchodów Dnia Strażaka i innych uroczystości.

Intensywność i częstotliwość trenowania są kluczowe dla osiągnięcia dobrych wyników. Najlepsze drużyny na zawodach krajowych wykonują ćwiczenie bojowe w czasie poniżej 30 sekund, a sztafetę w okolicach 51 sekund.

Zawody sportowo-pożarnicze OSP to nie tylko rywalizacja, ale także ważna forma doskonalenia i integracji strażaków. Ćwiczenia bojowe są w pewnej części podobne do rozwinięć spotykanych podczas prawdziwych akcji pożarowych, co czyni udział i treningi dobrą formą przygotowania do działań ratowniczo-gaśniczych.

tags: #sztafeta #zawody #osp