Historia Ochotniczej Straży Pożarnej w Tarnawie to opowieść o stuleciu poświęcenia, rozwoju i zaangażowania lokalnej społeczności. Jednostka, która odgrywa kluczową rolę w zapewnianiu bezpieczeństwa, przeszła długą drogę od skromnych początków do nowoczesnej formacji z własnymi remizami i sprzętem. W szerszym kontekście Gminy Trzyciąż, remizy OSP pełnią również funkcję centrów życia społecznego i kulturalnego.
Początki Ochotniczej Straży Pożarnej w Tarnawie
Inicjatywa powołania organizacji pożarniczej w Tarnawie zrodziła się przed stu laty, a jej pomysłodawcą był Józef Domagała (syn Wojciecha). Oficjalne obchody setnej rocznicy powstania miejscowej jednostki Ochotniczej Straży Pożarnej w Tarnawie odbyły się 22 czerwca. Uroczystości rozpoczęły się o godzinie 13:15, kiedy pododdziały druhów-ochotników zgromadziły się pod budynkiem szkoły w Tarnawie, formując szyk, w którym przemaszerowały do kaplicy p.w. Podwyższenia Krzyża. Historię jednostki przybliżył jej prezes, druh Stanisław Słaboń.
Pierwszy Zarząd i wczesne wyzwania
Pierwszy zarząd OSP Tarnawa wybrano 20 czerwca 1925 roku. W jego skład weszli:
- Stanisław Pawlik (prezes)
- Piotr Rup (wiceprezes)
- Jan Majos (sekretarz)
- Franciszek Karlik (skarbnik)
- Jan Knapik (naczelnik)
- Józef Domagała (zastępca naczelnika)
- Stefan Zgadzaj (gospodarz)
- Jan Sieradzki (adiutant)
W gronie założycieli i członków zarządu byli rolnicy, mieszkańcy Tarnawy o nastawieniu patriotycznym i społecznym. Jak czytamy w publikacji autorstwa Jacka Sypienia - Jan Knapik (ur. 13.05.1891 r.), Jan Majos (ur. 4.03.1895 r.) i Stefan Zgadzaj (ur. 16.09.1895 r.) podczas I wojny światowej zgłosili się na ochotnika i służyli w 2. Nowo wybrany zarząd miał niełatwe zadanie. Brakowało sprzętu gaśniczego i własnej siedziby. Dzięki samozaparciu strażaków oraz pomocy i ofiarności mieszkańców wsi Tarnawa udało się przezwyciężyć trudności.
Sztandar jako symbol jedności
W roku 1934 ówczesny naczelnik Jan Sieradzki rozpoczął starania o nadanie jednostce sztandaru, co ziściło się 10 czerwca 1935 roku. Uroczystość rozpoczęła się od mszy świętej w kościele w Zadrożu, gdzie dokonano poświęcenia tego ważnego symbolu.
Rozwój jednostki i budowa remiz
Po wojnie strażacy z Tarnawy wznowili działalność, aktywnie uczestnicząc w szkoleniach i akcjach gaśniczych. Jednostka sukcesywnie wzbogacała się o niezbędny sprzęt.
Pierwsza remiza w Tarnawie
W 1955 roku, gdy komendantem był Franciszek Grzywa, wmurowano kamień węgielny pod budowę nowej remizy. Powstała ona w dużej mierze dzięki społecznej pracy strażaków i pomocy mieszkańców, stanowiąc pierwszą dedykowaną siedzibę dla jednostki.
Nowoczesna remiza i dalszy rozwój
W 1994 roku rozpoczęto prace projektowe, a rok później, w 1995 roku, rozpoczęto budowę kolejnej, nowej remizy. Było to zasługą zarządu w składzie: Aleksander Łasiński (prezes), Adam Bogacki (zastępca prezesa), Franciszek Grzywa (naczelnik), Stanisław Słaboń (zastępca naczelnika), Zygmunt Latos (skarbnik), Włodzimierz Frąs (sekretarz), a później Jarosław Półtorak i Marek Sobota (gospodarz). Ważnym dniem w historii straży był 29 sierpnia 2010 roku, kiedy to podczas uroczystości otwarcia Centrum Integracji Społecznej w Tarnawie, przekazano jednostce nowy samochód pożarniczy marki Magirus. Na placu przed budynkiem odbyła się uroczysta msza święta, koncelebrowana przez księdza Zbigniewa Szewczyka, proboszcza parafii Imbramowice, oraz księdza Romana Patyka, wikariusza parafii Zadroże.
OSP Cynków - oficjalne przekazanie nowego samochodu ratowniczo-gaśniczego i przecięcie wstęgi.
Jubileusz 100-lecia OSP Tarnawa i upamiętnienie
Z okazji jubileuszu jednostka OSP w Tarnawie została odznaczona Złotym Znakiem Związku OSP RP, a druh Stanisław Słaboń odznaką „Zasłużony dla Pożarnictwa Ziemi Olkuskiej”. Pamiątką po jubileuszu stała się ufundowana przez mieszkańców figura Świętego Floriana, patrona strażaków, która została odsłonięta przed budynkiem miejscowej remizy i poświęcona przez księdza. Warto wiedzieć, że społeczność Tarnawy specjalnie przygotowała się na swoje święto: już od marca Ochotnicza Straż Pożarna w Tarnawie, dzięki dofinansowaniu z „Małych Grantów” Województwa Małopolskiego, realizowała zadanie „Siła tradycji - integracja międzypokoleniowa w 100-lecie OSP Tarnawa”, mające na celu zachowanie oraz upowszechnienie lokalnych tradycji i historii OSP. W trakcie uroczystości rocznicowych zasłużonym druhom wręczono odznaczenia i wyróżnienia, podkreślając ich wieloletnią ofiarność i zaangażowanie.
Goście i życzenia
Uroczystości jubileuszowe zgromadziły wielu znamienitych gości. Włodarz Gminy Trzyciąż, Roman Żelazny, pełniący także funkcję prezesa Zarządu Gminnego Związku OSP RP w Trzyciążu, wyraził słowa uznania dla druhów, podkreślając ich nieocenioną rolę w budowaniu bezpieczeństwa i solidarności lokalnej społeczności. Życzenia i gratulacje dla druhów składali także przybyli goście:
- Posłowie na Sejm RP Agnieszka Ścigaj i Rafał Komarewicz
- Dyrektor Generalny Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie Lucyna Gajda
- Zastępca Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w Krakowie bryg. Michał Polak
- Pełniący obowiązki Komendanta Państwowej Powiatowej Straży Pożarnej w Olkuszu st. bryg. (brak imienia w tekście)
Część artystyczna i integracja
Uroczystość była również okazją do wręczenia nagrody w dorocznym konkursie na album fotograficzno-historyczny „Majowe kapliczki i krzyże w gminie Trzyciąż”. W części artystycznej wystąpiły dzieci ze Szkoły Podstawowej w Zadrożu, Włościańska Orkiestra Dęta z Zagórowej pod dyrekcją Grzegorza Martinsona, która m.in. akompaniowała Mai Kapinos podczas wykonywania utworu „Kwiat Jednej Nocy”, oraz zespół Blu Rey, który poderwał uczestników do tańca i zabawy. Sołtys sołectwa Tarnawa Jarosław Półtorak zaprosił na te występy. Podczas uroczystości można było dokonać historycznych wpisów w Jubileuszowej Księdze OSP Tarnawa, spróbować regionalnych specjałów przygotowanych do degustacji przez tutejsze Koło Gospodyń Wiejskich lub skosztować grochówki z kuchni polowej zaprzyjaźnionych druhów z OSP Barbarka.
Remiza OSP Trzyciąż jako centrum aktywności społecznej
Remizy Ochotniczych Straży Pożarnych często pełnią rolę centrów życia społecznego w lokalnych miejscowościach. Przykładem takiej aktywności jest remiza OSP Trzyciąż, która gościła Festiwal Stołów Wigilijnych wraz z uroczystością wigilijną 10 grudnia 2009 roku. Wydarzenie to wieńczyło roczny projekt realizowany przez Bibliotekę i Ośrodek Animacji Kultury Gminy Trzyciąż w ramach Poakcesyjnego Programu Wsparcia Obszarów Wiejskich pn. „Powrót do tradycji czyli reaktywacja istniejących przed laty Kół Gospodyń Wiejskich”.
Projekt składał się z dwóch cyklów, w ramach których kobiety ze zreaktywowanych KGW z Tarnawy, Zagórowej, Michałówki, Zadroża, Suchej i Porąbki uczestniczyły w warsztatach tradycji wielkanocnych, wycieczce do teatru oraz zorganizowały stoisko regionalne podczas Niedzieli Palmowej w Sanktuarium Męki Pańskiej w Imbramowicach. Drugi cykl projektu, w którym udział wzięły wymienione koła, rozpoczęła wycieczka do Muzeum Etnograficznego w Krakowie, podczas której panie poznały tradycje kulinarne na przestrzeni wieków, co było wstępem do warsztatów kulinarnych. Warsztaty te, prowadzone przez Kazimierę Czarnotę, odbywały się właśnie w remizie OSP w Trzyciążu. Ich kulminacją był Festiwal Stołów Wigilijnych oraz wspólna wieczerza wigilijna. W rezultacie przygotowano ponad 12 potraw i udekorowano 7 stołów. KGW Tarnawa przygotowało stół owocowy. Wieczór uświetnił koncert kolęd w wykonaniu duetu wokalno-instrumentalnego Marty Gaweł i Aleksandry Ozgi. Życzenia świąteczno-noworoczne złożyli Gospodyniom: starosta olkuski Leszek Konarski, wójt Gminy Trzyciąż Roman Żelazny oraz przewodniczący Rady Gminy Trzyciąż Lucjan Gajda.
Historyczne powiązania Tarnawy i Trzyciążu
Początki Trzyciąża datowane są pisemnie na przełom XII i XIII wieku jako osada źródliskowa. Wraz z okolicznymi "nowiznami" w latach 20. XIII wieku nadany został klasztorowi Norbertanek w Imbramowicach, podobnie jak wsie Tarnawa i Zagórowa. Wieś Trzyciąż należała do klasztoru w Imbramowicach do 1819 roku. Te historyczne powiązania świadczą o wspólnych korzeniach i rozwoju obu miejscowości w ramach większego regionu.