Likwidacja Basenu Strażackiego w Pyskowicach

Na terenie dawnych Zakładów Naprawczych Taboru Kolejowego (ZNTK) w Pyskowicach, gdzie kiedyś tętniło życie przemysłowe, dziś obserwuje się postępującą ruinę. W 2005 roku, w trakcie pracy na terenie ZNTK, jeden z użytkowników forum, Mikołaj, wyraził żal, że nie nosił ze sobą aparatu fotograficznego, widząc niesamowite obrazy. Postanowił wrócić tam następnego dnia, aby uwiecznić te widoki. Zauważył, że na mapie z 1940 roku basen istniał, lecz na wcześniejszej mapie z początku lat 20. XX wieku jeszcze go nie było. Inny użytkownik, pumeks, ocenił, że basen był "Polski w 20%".

Historia ZNTK w Pyskowicach

ZNTK w Pyskowicach, które początkowo pełniły funkcję hali warsztatowej, a nie dworca, powstały około 1940 roku. Choć ich głównym przeznaczeniem były naprawy, zakłady zajmowały się również produkcją. W 1958 roku wyprodukowano tam kilkadziesiąt autobusów.

Tabor kolejowy a ZNTK

Zakłady te odegrały ważną rolę w utrzymaniu taboru kolejowego. Na przykład, jednostki Viertelzugi serii 165, 166 i 167 (później na PKP oznaczone jako EW90, EW92 i EW91) trafiły do Gdańska w dobrym stanie. Nie były to odszkodowania wojenne, lecz tabor, który pozostał na wschodniej stronie frontu w warsztatach naprawczych w Lauban (obecnie Lubań) w Sudetach. Dzięki staraniom prof. Podoskiego, wagony te nie zostały pozbawione napędu i trafiły kompletne do Gdańska. Ich "budowa" polegała na zmianie sposobu zasilania z "trzeciej szyny" na sieć napowietrzną oraz przemalowaniu z berlińskich barw (kremowo-czerwonych) na PKP-owskie żółto-granatowe (lub, jak wspomina danziger, niebiesko-kremowe, choć krótko). Przedstawiony na zdjęciu wagon mógł być w trakcie generalnego remontu lub być spalonym egzemplarzem.

Różne opinie i źródła

Dane dotyczące historii taboru i działań ZNTK bywają rozbieżne. Na przykład, informacje podawane w książce "50 lat elektryfikacji PKP" (praca zbiorowa, Wydawnictwa Komunikacji i Łączności) różnią się od tych prezentowanych w "Świecie Kolei". Użytkownicy forum skłaniają się ku bardziej obszernym artykułom w specjalistycznych czasopismach, opartych na wielu źródłach, niż krótkim notkom w książkach z czasów PRL.

Inne ciekawostki z terenu ZNTK

Na terenie ZNTK znajdowała się również lokomotywownia portowa oraz dziwny tor wyciągowy. Obok wieży ciśnień stał "megaodkurzacz", który przez potężną dmuchawę wciągał trociny z pobliskich stolarni, a następnie pozwalał na ich wydobycie i transport.

Stan obecny i likwidacja

Zakład, niestety, popada w ruinę, co budzi żal wśród osób pamiętających jego świetność. Kiedyś ZNTK zatrudniało ponad 3000 osób, a w latach 50. i 60. kursowało wiele pociągów, np. lokomotywa parowa z dwoma-trzema wagonami "boczniaków" z Gdańska Głównego do Gdańsk-Kanał Kaszubski. W latach 90., gdy produkcja zamierała, zakład zrealizował ambitne zamówienie na ozdobne elementy słupów podpierających dach nowego peronu na dworcu Gdańsk Główny, co przyczyniło się do zachowania historycznego wyglądu dworca.

Przyczyny upadku

ZNTK przestało działać z kilku powodów. Zmiany w branży kolejowej i pojawienie się konkurencji sprawiły, że kilka innych ZNTK w Polsce (np. PESA w Bydgoszczy, ZNTK w Ostrowie Wielkopolskim, ZNTK w Nowym Sączu) zdołało uatrakcyjnić swoją ofertę, sprywatyzować się i nie tylko zdobywać zlecenia na naprawy, ale nawet produkować własny tabor. Gdańskie ZNTK, jak sugerowano, wolało czekać na kolejne wsparcie z podatków i zlecenia z rozdzielnika, zamiast aktywnie działać na rynku. Przewidywane zakończenie eksploatacji taboru na napięcie 800V spowodowało również koniec napraw w gdańskich ZNTK.

Dostęp do terenu i wspomnienia

W 2007 roku wejście na teren dawnego ZNTK nie stanowiło problemu, ponieważ bramka obok sklepu była prawie cały czas otwarta. Na terenie działało kilkadziesiąt firm, w tym ogólnodostępne warsztaty naprawy samochodów. Widok jadącego składu osobowego (typu SKM) przez Przeróbkę budził miłe wspomnienia u wielu mieszkańców, którzy w dzieciństwie zastanawiali się, gdzie znajduje się stacja osobowa, zanim dowiedzieli się, że składy te jechały lub wracały z naprawy w ZNTK.

Zgłoszenia patentowe związane z ZNTK

W kontekście działalności ZNTK, warto zwrócić uwagę na szereg zgłoszeń patentowych z lat 90. XX wieku, które świadczą o innowacyjności i szerokim zakresie produkcji zakładów. Poniższa tabela przedstawia wybrane patenty, w których ZNTK im. J. Piłsudskiego figurują jako wnioskodawcy lub twórcy.

tags: #w #ktorym #roku #zlikwidowano #basen #strazacki